İqlim dəyişikliyi, yoxsa yaşıl aldanma ... Hətta sivilizasiya olmayanda da, orta temperaturlar normadan çox olub

Amerika Birləşmiş Ştatlarının prezidenti Donald Tramp BMT-nin tribunasında deyib ki, iqlim dəyişməsi haqda deyilənlər böyük fırıldaqdır: "Heç bir qlobal istiləşmə və ya qlobal soyuqlaşma yoxdur. Bu haqda bütün proqnozlar səhvdir. Əgər siz “yaşıl həriflənməyə” etiraz etməsəniz, ölkəniz uğursuzluğa məhkum olacaq".

Bizimyol.info xəbər portalına danışan AMEA Coğrafiya İnstitunun əməkdaşı, elmlər doktoru, professor Rza Mahmudov bildirib ki, bu gün planetimizin hər bir sakini iqlim dəyişimlərinin şahidi olur: “Belə fikirlər absurd fikirlərdir. Xatırladım ki, Amerika Birləşmiş Ştatlarının keçmiş dövlət katibi Albert Qorun rəhbərliyi ilə Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının Beynəlxalq ekspert qrupu yaradılmışdır. Həmin ekspert qrupunun dünya alimləri və iqlimşünasları da ora daxil olmaqla, hazırladığı hesabat iqlim dəyişmələri ilə bağlı 1997-ci ildə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Yəni Albert Qor da siyasi xadim idi. Ancaq Amerika vətəndaşı kimi, eyni zamanda dünya alimlərinin tədqiqatına əsasən planetimizdə iqlim dəyişmələrinin baş verməsi artıq təsdiq olunmuşdur. Bunun üçün həmişə demişəm ki, tədqiqatçı və ya siyasətçi olmağa ehtiyac yoxdur. Planetimizdə iqlim dəyişmələri keçən əsrin 80-90-cı illərində ancaq dünya alimlərinə bəlli idisə, bu gün də planetimizin hər bir sakini iqlim dəyişimlərinin şahidi olur. Bu, təkzibolunmaz faktdır. Ancaq ABŞ-nin prezidenti Tramp belə bir fikir söyləyibsə, təbii ki, bir siyasətçi kimi öz fikrini bildirib. Hər halda tədqiqatçı deyil”.

Rza Mahmudov

Professor qeyd edib ki, iqlim dəyişmələrini təbii amillərlə yanaşı, antropogen amillər onu bir az da sürətləndirir: “Yer kürəsində iqlim dəyişməsi öz reallığı ilə mövcuddur. Bu barədə çoxsaylı tədbirlərdə və aparılan müşahidələrdə istər peyk məlumatları, istər ənənəvi məlumatlar, yer kürəsində orta çoxillik temperaturların artmasını çoxillik normaya nisbətən 1,1;1,3 dərəcə həddində artmasını təsdiqləyir. İqlim dəyişmələri həmişə olubdur. Bugünkü mövcud reallıq yox, biz tarixə də baxsaq, görərik ki, iqlim dəyişmələri zaman-zaman yerin tarixində olub. Hətta sivilizasiya olmayanda da, orta temperaturlar normadan çox olub. Atmosferdə parnik effekti yaradan karbon, (CO2) metan (CH4) qazların miqdarı indikindən dəfələrlə çox olub. Yəni bunun üçün çoxlu təsdiqedici faktlar da, tədqiqatlar da var. Bu gün də iqlim dəyişmələrini təbii amillərlə yanaşı, antropogen amillər onu bir az da sürətləndirir. İnsanların ətraf mühitə, xüsusən yer atmosferinə təsiri çoxsaylı burda səbəblər var. Bunlar Yer planetində, Yerin iqlimində, orta çoxillik temperaturun artmasına səbəb olur. Yerin tarixində istiləşmə dövrlər olub, bir-birini əvəz edib. Hər bir istiləşmə dövründən sonra soyuqlaşma dövrü olub. Bu gün də biz bu qlobal iqlim dəyişmələrinin bu dövrünü də yaşayırıq. Artıq bununla bağlı keçirilən tədbirlər iqlim dəyişmələrinin nəticələrinə uyğunlaşmağa yönəlmişdir. Onun elmi cəhətdən bu gün sübuta da ehtiyaca yoxdur. Bu, təsdiq olunub.

Azərbaycanda regional iqlim dəyişmələri ilə bağlı məqaləm 1998-ci ildə ci ildə çıxmışdır. O dövrdən də bu günə kimi, hətta Azərbaycan miqyasında faktiki məlumatlara, təhlillərə görə, apardığımız elmi tədqiqatlar Azərbaycanda orta çoxillik temperaturların çoxillik normaya nisbətən 1,1 dərəcə altında göstərir. Bu da faktdır. Bu fakta kim necə münasibət bildirir, hərənin öz şəxsi işidir. Mən öz fikrimi, eyni zamanda dünya alimlərinin fikrini əsas tutaraq bildirirəm ki, Yer planetində iqlim dəyişmələri qlobal miqyasda və regional aspektdə davam edir”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info