İran Azərbaycanla bağlı ehtiyatlı mövqe sərgiləyəcək Ekspert

"İranın Zəngəzur məsələsində mövqeyini yumşaltması mümkündür, lakin bu, yalnız onun digər bölgələrdə, xüsusilə də Suriyada və Körfəz regionunda, geosiyasi mənzərənin necə formalaşacağından asılı olacaq".

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında konfliktoloq Azər Hüseynov İranın hazırda düşdüyü durum fonunda onun Zəngəzur dəhlizi məsələsində mövqeyinin yumşala biləcəyi ehtimalını şərh edərkən deyib.

Həmsöhbətimiz İranın tam olaraq zəiflədiyini zənn etmir:

"İranın xarici siyasəti uzunmüddətli - geostrateji maraqlara əsaslandığı üçün Suriyada mövqelərini itirməsi onun bütövlükdə bölgədən çəkilməsinə səbəb olmayacaq. Tehran regionda nüfuzunu qorumaq üçün proksi qüvvələr və ideoloji bağlarla təsirini saxlayır. Bu baxımdan, İranın tam zəiflədiyini düşünmək real görünmür".

Digər tərəfdən, ekspertə görə, İranın xarici siyasətində Rusiya-ABŞ münasibətləri mühüm yer tutur. Bu mənada konfliktoloq düşünür ki, ehtimal edilən Moskva-Vaşinqton yaxınlaşması, eyni zamanda, İsrail-ABŞ əlaqələrinin dərinləşməsi, Tehranın Cənubi Qafqaz siyasətinə təsir edə bilər:

"İranın Azərbaycanla bağlı daha ehtiyatlı mövqe sərgiləməsi və Pezeşkianın Hikmət Hacıyevlə görüşməsi bu çərçivədə qiymətləndirilməlidir".

Zəngəzur dəhlizi məsələsində İranın mövqeyinin dəyişməsi isə, Azər Hüseynovun fikrincə, Tehranın geosiyasi təhdidləri necə qiymətləndirməsindən asılı olacaq:

"Əgər regional balans İran üçün daha sərfəli imkanlar yaradarsa, o zaman Tehran bu məsələdə daha praqmatik mövqe tuta bilər. Lakin İranın tarixi siyasətinə baxdıqda, bölgədə öz təsir imkanlarını qorumaq üçün müəyyən güzəştlər etsə də, strateji hədəflərindən tam geri çəkilməsi ehtimalı zəifdir. Nəticə etibarilə, İranın Zəngəzur məsələsində mövqeyini yumşaltması mümkündür, lakin bu, yalnız onun digər bölgələrdə - xüsusilə də Suriyada və Körfəz regionunda -  geosiyasi mənzərənin necə formalaşacağından asılı olacaq. Yeni reallıqlara uyğun taktiki düzəlişlər ola bilər".

Qeyd edək ki, Fransanın "Radio France Internationale” radiosu İranın artıq Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxmayacağını bildirib.  Radio mənbəyə istinadən vurğulayır ki, Suriya və Livandakı uğursuzluqları fonunda İranın çətin durumla üzləşməsi Tehranın artıq Zəngəzur dəhlizilə bağlı mövqeyinə də təsir göstərib.

Materialda qeyd olunur ki, regional uğursuzluqlar və artan təzyiqlər fonunda İran yanvardan mövqeyini yumşaltmağa başlayıb: "Yüksək səviyyəli bir iranlı diplomat söyləyib ki, Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxmaq artıq prioritet deyil".

Xatırladaq ki, Zəngəzur dəhlizi məsələsi meydana çıxandan Tehran ona qarşı çıxış edir. İran bu dəhlizin açılmasına özünün "qırmızı xətti” kimi baxır. 

Rüfət Sultan