İran İsrail böhranı dərinləşir Əgər ABŞ...

Amerika Birləşmiş Ştatlarının İrandakı nüvə obyektlərini hədəfə alan hərbi əməliyyatları İsrail və İranla bağlı mövcud gərginliyi daha da artırıb. Bəs ABŞ-nin müharibəyə qoşulması gedişata necə təsir edəcək?

Politoloq Natiq Miri Metbuat.az-a açıqlamasında ABŞ-nin müharibəyə qoşulmasının hələ tam dəqiqləşmədiyini deyib:

“Çünki prezident Donald Trampın açıqlamasına görə, ABŞ sadəcə İranın nüvə proqramını məhv etmək məqsədilə qısamüddətli bir bombardman əməliyyatı həyata keçirib. Bu əməliyyat İranın nüvə obyektlərinə qarşı icra olunub və əməliyyatda iştirak edən strateji bombardmançı “B-2” təyyarələri ABŞ-yə geri qayıdıblar. Trampın açıqlamasına əsasən, əgər İran ABŞ-nin Yaxın Şərqdə yerləşən hərbi bazalarına və geosiyasi maraq dairələrinə hücum etməzsə, ABŞ də müharibə prosesinə birbaşa müdaxilə etməyəcək. Bu isə onu göstərir ki, hazırda əsas hərbi yük İsrailin üzərinə düşür və müharibənin gedişatı bilavasitə İranın davranışından asılıdır. ABŞ sanki məsuliyyəti öz üzərindən ataraq İranın üzərinə yönəldir”.

N.Miri başqa hansı ölkələrin müharibəyə qoşulması məsələsini də dəyərləndirib. Onun fikrincə, burada müəyyən təhdidlər var:

“Məlumdur ki, İran Hörmüz boğazını bağlamaqla hədələyir və bu məsələ artıq İran parlamentində də bəyənilib. Bu hədənin reallaşması təzyiq mexanizmi kimi istifadə olunur. Əgər Hörmüz boğazının bağlanması İranın Təhlükəsizlik Şurasında da təsdiqlənərsə və real addım atılarsa, bu, qlobal ticarət və enerji daşıyıcılarının transferi üçün ciddi təhlükə yaradacaq. Çünki dünya üzrə neftin 20%-dən çoxu məhz Hörmüz boğazından daşınır. Eyni zamanda, burada mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) da tankerlərlə daşınır və bu qazın daşınma payı təqribən üçdə bir təşkil edir. Digər tərəfdən, dünyada ölkələrin neft ehtiyatları çox məhduddur və yalnız NATO bir aylıq ehtiyatla təmin olunmuş vəziyyətdədir. Qalan ölkələrin neft ehtiyatı isə orta hesabla bir həftəlik dövrü əhatə edir”.

Politoloq qeyd edib ki, Hörmüz boğazı bağlanarsa, bir həftə ərzində qlobal miqyasda enerji və neft böhranı baş verə bilər:

“Bu böhran artıq təkcə ABŞ-nin deyil, digər qlobal güclərin, o cümlədən Çinin də maraq dairəsinə təsir göstərəcək. Nəticədə bu, neftin qiymətinin sürətlə artmasına səbəb olacaq və bu artım Çin də daxil olmaqla bir çox ölkələrin iqtisadiyyatına zərər vuracaq. Beləliklə, İranın bu addımı dünya dövlətlərinin birgə şəkildə anti-İran koalisiyası yaratmasına səbəb ola bilər ki, bu da İran üçün böyük təhlükə yaradır. Ona görə də Hörmüz boğazı ilə bağlı təhdidlər yalnız söz olaraq qalırsa, bu, təzyiq məqsədi daşıyır. Lakin əgər sözün əsl mənasında, məsələn, husilər və ya başqa bir tərəf vasitəsilə Hörmüz boğazı İran tərəfindən bağlanarsa, bu, həm qlobal ticarətə, həm də enerji bazarına ciddi təsir göstərəcək və genişmiqyaslı enerji böhranına səbəb olacaq. Buna görə də sonrakı proses daha çox İranın davranışından asılı olacaq”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az