İran İsrail: Prosesə kimlər qoşula bilər?

Bir neçə gündür davam edən İran-İsrail qarşıdurması davam etməkdədir. Son iki gün daha çox diplomatik çərçivədə “mesajlar”la yadda qalıb. Belə ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranı qeyd-şərtsiz təslim olmağa çağırıb. Ağ Evin rəhbəri öz  “Truth Social” sosial şəbəkəsində qeyd edib ki, o, İranla problemi həll etmək üçün hərbi gücdən istifadə etmək niyyətində deyil lakin eyni zamanda, vurğulayıb ki, Vaşinqtonun səbri tükənmək üzrədir. Tramp onu da bildirib ki, İran üzərindəki hava məkanı tamamilə ABŞ-ın nəzarəti altındadır. Qeyd edək ki, beynəlxalq ictimaiyyətin ən önəmli gündəm mövzusuna çevrilən İsrail - İran qarşıdurması davam edir. Hər iki tərəf bir-birinin hərbi bazalarına, enerji infrastrukturlarına və digər strateji obyektlərinə raket və dron zərbələri endirir. İsrail Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, iyunun 18-də səhər saatlarında İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus 50-dən çox döyüş təyyarəsi Tehran ərazisindəki hərbi istehsal obyektlərinə silsilə hücumlar həyata keçirib. Nazirliyin məlumatında qeyd olunur ki, kütləvi hücumlar zamanı Tehranda “yer-yer” raketlərinin yığılması üçün xammal və komponentlər istehsal edən obyekt məhv edilib. Hər iki tərəfdə xeyli sayda itkilər müşahidə edilməkdədir. İran mediası bildirir ki, İsrailin hücumları başladığı gündən bəri İranda 224 nəfər həlak olub. İranın nüvə obyektləri də ciddi dağıntılara məruz qalıb. Beynəlxalq Atom Enerji Agentliyinin rəhbəri Rafael Qrossi BBC-yə açıqlamasında bildirib ki, Natanz obyektinə ciddi ziyan dəyib və təqribən 15 min sentrifuqanın məhv edildiyi ehtimal olunur. İsrail rəsmiləri isə İranın raket hücumları nəticəsində 24 nəfərin öldüyünü, 647 nəfərin yaralandığını və hamısının mülki şəxslər olduğunu açıqlayıb.

ABŞ və Böyük Britaniya tədbirlər görməyə başlayıb

Ağ Evdə Trampın sədrliyi ilə İranla bağlı qapalı iclas keçirilib. “The Wall Street Journal” müəyyən mənbələrə istinadən məlumat yayıb ki, iclasda Vaşinqtonun Tehrana qarşı hərbi əməliyyatda  iştirakı ilə bağlı məsələ müzakirə olunub. Agentlik bildirib ki, iclas nəticəsiz başa çatıb və görüşdə bundan sonrakı addımlar barədə yekun qərar qəbul olunmayıb. Nəşr hesab edir ki, gərginliyin artması fonunda ABŞ İran probleminin güc yolu ilə həlli imkanlarını nəzərdən keçirir. Artıq ABŞ bu istiqamətdə tədbirlər görməyə başlayıb. “New York Times” qeyd edir ki, Yaxın Şərqdəki ABŞ-ın hərbi bazalarında hərbiçilər yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirilib. Məlumatda vurğulanır ki, Ağ Ev Vaşinqtonun İsrail tərəfindən silahlı münaqişəyə müdaxilə edəcəcəyi təqdirdə İranın ABŞ hərbi bazalarına raket zərbələri endirəcəyindən ehtiyatlanır. “ABC News” isə bildirir ki, növbəti 24-48 saat ərzində İran rəhbərliyi ABŞ-ın tələblərinə və masa arxasında oturmağa razı olmasa, Tramp hərbi müdaxilə variantına əl ata bilər. “Əl-Cəzirə”nin məlumatına görə, ABŞ-ın B-52 bombardmançı təyyarələri Hind Okeanındakı Dieqo Qarsiya bazasında yerləşdirilib. Bundan başqa, ABŞ və onun müttəfiqləri Körfəz bölgəsində də fəallığını artırıb. ABŞ və onun müttəfiqlərinə məxsus hərbi gəmilər Bəhreyndə yerləşən bazanı tərk edərək açıq dənizə çıxıb. Böyük Britaniya Kral Hərbi Hava Qüvvələri də prosesə cəlb olunub. “Axios”un məlumatında isə bildirilir ki, Netanyahu Trampın yaxın günlərdə müharibəyə qoşulmaqla bağlı qərarını gözləyir.

Yunis ABDULLAYEV