İran üsyanından Putin üçün altı dərs...

...İranda kütləvi etirazların yatırılması Kreml üçün vacib bir siqnala və diqqətli təhlil mövzusuna çevrilib. Beynəlxalq sanksiyalar altında olan Tehrandakı repressiv rejim, xüsusən də Suriya və Venesuelada zəifləmiş mövqeləri nəzərə alınmaqla, Moskva üçün fundamental əhəmiyyət kəsb edir. Rusiya hakimiyyəti İrandakı hadisələrdən ən azı altı əsas dərs çıxarıb.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə CEPA yazır.

Deməli, birinci dərs: inflyasiya durğunluqdan daha təhlükəlidir. İranda əvvəlki illərin iqtisadi artımına baxmayaraq, etirazlara səbəb olan qiymət artımı olub. Putin İrandakı hadisələrin Rusiyada təkrarlanmasından qorxur və qiymətləri qorumaq üçün artımdan imtina etməyə hazırdır.

İkinci dərs: dövlət xərcləri üzərində nəzarət. İran və Rusiyanın hər ikisinin büdcə kəsiri var və sanksiyalar səbəbindən onları daxili resurslardan ödəməyə məcburdurlar ki, bu da inflyasiya və borc risklərini artırır.

Üçüncü dərs: bank sisteminin sabitliyi. İranın ən böyük özəl bankının çökməsi korrupsiyanın simvoluna çevrilib və əmanətçilərin etimadını sarsıdıb.

Dördüncü dərs: internet bağlana bilər. İran kritik bir vəziyyətdə tamamilə rəqəmsal bağlanmanın mümkün olduğunu nümayiş etdirdi. Rusiya artıq bu istiqamətdə irəliləyir və tədricən onlayn məkan üzərində nəzarətini gücləndirir.

Beşinci dərs: sanksiyalar işləyir. Rəsmi ritorikaya baxmayaraq, İran təcrübəsi göstərir ki, uzunmüddətli məhdudiyyətlər sistemin dayanıqlığını sarsıdır. Bu, xüsusilə Rusiya üçün daha yüksək həyat səviyyəsi və ictimai gözləntilərə görə həssasdır.

Altıncı dərs: əvvəlcə yatır, sonra düşün. İranda güc tətbiqinin uğuru Kremlin sərt və qabaqlayıcı repressiyalara ehtiyac olduğuna inamını daha da gücləndirir və Qərbin cavabının yenidən sadəcə bəyanatlarla məhdudlaşacağına ümid edir. Ölkə İran ssenarisini inamla izlədiyi üçün Rusiyanı gələcəkdə sosial qarışıqlıq gözləyir.

Əli Babayev