İran Zəngəzur dəhlizinin açılmasına maneədir: əgər davam etsələr...

Xəbər verdiyimiz kimi, dünən İran prezidenti Məsud Pezeşkian Tehranda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyevi qəbul edib.

Bakıvaxtı.az-ın məlumatına görə, görüşdə Hikmət Hacıyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin səmimi salamlarını və ölkəmizə səfərə dəvətini İran prezidentinə çatdırıb.

H.Hacıyev, eyni zamanda İranın Milli Təhlükəsizlik üzrə Ali Şurasının katibi Əli Əkbər Əhmədian ilə siyasi, iqtisadi əməkdaşlıq və regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edib.

İran-Azərbaycan münasibətləri kontekstində bu görüşün əsas məqsədi ikitərəfli əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi və mövcud siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik məsələləri üzrə dialoqun davam etdirilməsi olub. Xüsusilə, son dövrlərdə iki ölkə arasında gərginliklər fonunda baş tutan bu görüş münasibətlərin normallaşdırılması, qarşılıqlı anlaşma mühitinin gücləndirilməsi və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlib. Azərbaycan tərəfinin İran prezidentini səfərə dəvət etməsi isə diplomatik münasibətlərin inkişafına verdiyi önəmin göstəricisidir.

Sual yaranır: İran-Azərbaycan münasibətləri hansı istiqamətdə inkişaf edəcək? Gözləntilər nələrdir?

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən politoloq Qabil Hüseynli bildirib ki, İranın əsas məqsədi Azərbaycanla münasibətlərdə yeni yol xəritəsi formalaşdırmaqdır:

"İran tərəfi yeni imic formalaşdırmağa çalışır. Bizə məlumdur ki, rəsmi Tehranla Azərbaycan arasında münasibətlər son 30 il ərzində gah irəliyə gedir, gah da siyasi geri çəkilmələrə əl atılır. Bu dövr çərçivəsində baş verən hadisələr müxtəlif yanaşmaların formalaşması kimi qəliz siyasi duruma gətirib çıxarıb. Buna görə də, İslam Respubliklası ölkəmizlə münasibətlərin inkişaf etməsində yeni yol xəritəsi yaratmaq istəyirlər. Biz tolerant davranırıq, logistik məsələlər və digər diplomatik proseslərdə tərəflərdə olan boşluqları aradan qaldırmağa cəhd göstəririk. Lakin onların mövqeyini o qədər də xoşməramlı adlandırmaq olmaz".

Politoloqun sözlərinə görə, hazırda prioritet olan mövzu Zəngəzur dəhlizidir. Müsahibimiz qeyd edib ki, biz hazırda logistik məqsədlərlə Beynəlxalq Şimal-Cənub Nəqliyyat Dəhlizindən istifadə etsək də, yeniliklərə getmək vacibdir:

"Şimal-Cənub Dəhlizi bizim üçün də, İran üçün də çox stratejidir. Lakin farslar bizim Zəngəzur dəhlizinin açılmasında süni maneələr törətməklə logistik imkanlarımızı məhdudlaşdırmağa çalışırlar. Yol mədəniyyətdir. Lakin cənub qonşumuz bu mədəniyyəti ümumiyyətlə heçə sayır. Onlar yenə də əməkdaşlıqla bağlı niyyət güdmürlər”.

Q.Hüseynli vurğulayıb ki, Zəngəzur dəhlizinin açılmasına imkan verməmək İran üçün də ciddi problemdir, dövlət rəsmiləri də bunun fərqindədirlər. Heç bir addım atmamaq isə onların problemidir:

“İranın Zəngəzur dəhlizinin açılmasına qarşı çıxması, əslində, onun regiondakı mövcud iqtisadi və geosiyasi maraqlarına ziddir. Bu dəhlizin fəaliyyəti İran üçün yeni ticarət imkanları yarada, Naxçıvan vasitəsilə Azərbaycan və Türkiyə ilə əlaqələrini gücləndirə bilər".

Qabil Hüseynli: Rəsmi Tehran istəyir ki, Azərbaycanda münaqişə alovlansın

İranın regional tranzit layihələrindən kənarda qalmaq riski ilə üzləşdiyini xatırladan Q.Hüseynlinin fikrincə, bu mövqe İranın uzunmüddətli maraqlarına uyğun gəlmir:

"Çünki regionda yeni nəqliyyat xəritəsi formalaşmaqdadır və proses geri dönməz xarakter alır. Azərbaycan və Türkiyə bu istiqamətdə alternativ yollar axtarır və Zəngəzur dəhlizinin açılmasına cəhd göstərir. İran isə əməkdaşlıq etmək əvəzinə, köhnə təsir dairəsi siyasətinə üstünlük verməklə tədricən iqtisadi və geostrateji baxımdan geridə qalır. Hikmət Hacıyevin görüşündən öncə Əli Əsədovun da Tehrana rəsmi səfəri baş tutub, orada bütün bu məsələlər müzakirə edilib. Əgər tərəflər yenə bu problemi yaratmağa davam etsələr, o zaman ölkəmiz İranın Şimal-Cənub dəhlizindən istifadə etməsini qəti şəkildə məhdudlaşdırmalıdır",

Politoloq vurğulayıb ki, İran tərəfi hələ də Azərbaycan və Ermənistan arasında toqquşmaların baş tutmasına can atır:

"Rəsmi Tehran istəyir ki, münaqişə alovlansın, toqquşma mühiti yaransın, regionda geosiyasi vəziyyət pisləşsin. Bununla da İran Cənubi Qafqazda təsirini artırmağa, Ermənistanı öz orbitində saxlamağa və Azərbaycanın güclənməsinin qarşısını almağa çalışır. Xüsusilə, Tehran Azərbaycana qarşı yönəlmiş təxribat xarakterli addımları dəstəkləməklə Ermənistanın revanşist qüvvələrini ruhlandırır və sülh prosesinə mane olur. Bu siyasət həm regionda sabitliyi pozur, həm də İranın öz maraqlarına zərbə vurur. Azərbaycan Qarabağdakı suverenliyini bərpa etdikdən sonra bölgədə yeni reallıqlar formalaşıb. Tehran yaxşı anlayır ki, Azərbaycan gücləndikcə, İranın Ermənistan üzərindəki təsiri də zəifləyəcək və bu, uzunmüddətli perspektivdə regional güc balansını Azərbaycanın xeyrinə dəyişəcək".

Əli Hüseynov