İran Zəngəzur dəhlizinin açılmasına əngəl törədə biləcək durumda deyil ANALİZ

İrəvan Baş nazir Nikol Paşinyanın son açıqlamaları fonunda İran tərəfi ilə kommunikasiyaların blokdan çıxarılması mövzusunu fəal şəkildə müzakirə etməyə davam edir.

İki ölkənin Təhlükəsizlik şuralarının katiblərinin dünənki telefon danışığından sonra Ermənistan Baş nazirinin müavini Mqer Qriqoryan və İran səfiri Mehdi Sübhani bugünkü görüşdə regionda kommunikasiyaların açılmasını müzakirə ediblər.

Qeyd edək ki, ötən gün Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan iranlı həmkarı Əli Əkbər Əhmədianla telefon danışığı aparıb. Əli Əkbər Əhmədian regionda kommunikasiyaların açılması ilə bağlı Ermənistanın mövqeyini bir daha dəstəkləyib.

Xatırladaq ki, Nikol Paşinyan mətbuat konfransında ABŞ-nin Zəngəzur dəhlizini icarəyə götürməsi məsələsini istisna etməyib.

Politoloq Elçin Xalidbəyli “Sherg.az”a deyib ki, rəsmi İrəvanın Zəngəzur dəhlizinin və digər nəqliyyat kommunikasiya xətlərinin açılması ilə bağlı İranla müzakirə aparmaqda məqsədi rəsmi Tehranın Ermənistana münasibətinin neqativ olmaması üçündür:

“Çünki hazırda Ermənistanı ciddi şəkildə dəstəkləyən dövlətlərin sırasında İran ön plandadır. Ona görə də Paşinyan hakimiyyəti İranı inandırmağa çalışır ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması onun maraqlarına qarşı çevrilməyəcək. Əksinə, bu belə deyil. ABŞ-yə aid şirkətin Zəngəzur dəhlizini icarəyə götürməsi Amerikanın İran sərhəddində yerləşməsi anlamına gəlir. İran sərhədlərində ABŞ-nin yerləşməsinin İrana hansı təhlükələri törədə biləcəyini isə təsəvvür etmək olur. Bu baxımdan, Paşinyan hakimiyyətinin İranı inandırmağa çalışdığı məqamlar reallıqdan uzaqdır. İran tərəfi də bunu anlayır. Ancaq hazırda İranın Cənubi Qafqazda baş verən geopolitik, geostrateji, geoiqtisadi proseslərə müdaxilə etmək imkanları mövcud deyil. İran-İsrail müharibəsi Tehranın ciddi şəkildə zəiflədib və mövqelərini məhdudlaşdırıb. Bu mənada İran yaxın gələcəkdə ABŞ-nin maraqlarında olan heç bir məsələyə müqavimət göstərməyə həvəsli olmayacaq. Çünki bunun çox təhlükəli olduğunu bilir”. 

Politoloq qeyd edib ki, İranın da Zəngzur dəhlizinin açılmasına sükutla yanaşması əvvəlki kimi qırmızı xətlərdən danışmaması təəccüblü deyil:

“Onlar anlayır ki, Cənubi Qafqazda İranın hər hansısa qırmızı xətti ola bilməz. Rəsmi Tehranın Cənubi Qafqazda özü üçün qırmızı xətt uydurması absurddur. Cənubi Qafqaz ayırıca regiondur və regionda müxtəlif dövlətlərinin maraqları var. Bu maraqlar isə İranın qarışacağı məslələr deyil. İran artıq Zəngəzur dəhlizinin açılması məsələsində qətiyyən əngəl törədə biləcək durumda deyil. Paşinyan hakimiyyəti də ABŞ-nin təklifini qəbul edib. Hətta həmin təklif üzrə Zəngəzur dəhlizinin açılmasına razılıq verib. Bu isə o deməkdir ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması realdır. Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı anlaşma Ermənistan-Azərbaycan arasında yekun sülh sazişinin imzalanması ilə paralellik təşkil edə bilər”. 

Kəmalə Vəliyeva