Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

İranda hakimiyyətə Səfəvilərin nümayəndəsi gələ bilər? Azərbaycanlılarla bağlı PLAN

İranda hakimiyyətə Səfəvilərin nümayəndəsi gələ bilər? Azərbaycanlılarla bağlı PLAN

GlobalInfo saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

İranda baş verən etiraz aksiyaları bir çox xarici ekspert və siyasi fiqurların gündəmindədir. Xüsusilə aksiyaların gedişində Güney Azərbaycanla bağlı edilən bəzi paylaşımlar diqqət çəkir:

1.Amerikalı analitik və təhlükəsizlik strateqi Lyuk Koffi X platformasında İran hadisələri fonunda Azərbaycanla bağlı paylaşım edərək bayrağımızın yanında “Hazır olun” sözlərini qeyd edib;

2.Osmanlı tarixinin araşdırmaçısı Fransevi Efendi “Mən İranda Qacarlar sülaləsinin bərpasını və 1906-cı il konstitusiyasını dəstəkləyirəm”, – deyə bildirib;

3.Digər amerikalı analitik, şərhçi və alim Maykl Skott Doran isə İrandakı proseslərlə bağlı bunları qeyd edib: “Mən Səfəviləri dəstəkləyirəm. Şah İsmayıl uzaqgörən Azərbaycan monarxı idi”.

Əslində hər üç açıqlamada da azərbaycanlılar və Güney Azərbaycanla bağlı mesajlar var. Maykl Skott Doranın Səfəvi, Fransevi Efendinin isə Qacar detalı xüsusilə diqqət çəkir. İranda etiraz aksiyaları fonunda keçmiş şah Məhəmməd Rza Pəhləvinin oğlu Rza Pəhləvinin adının hallanması, eləcə də onun xaricdən proseslərə aktiv şəkildə diqqət yetirməsi, Güney Azərbaycanın isə birmənalı şəkildə Pəhləviləri qəbul etməməsi bu yöndə səsləndirilən açıqlamaları müəyyən mənada anlaşılan edir.

Lakin təəssüf ki, nə Maykl Skott Doranın Səfəvi, nə də Fransevi Efendinin Qacar versiyaları İran reallıqları baxımından effektiv deyil. Məsələn, Səfəvi sülaləsinin bu gün yaşayan fərdlərinin olması böyük ehtimalla mümkündür. Lakin hakimiyyət iddiası olan, rəsmi şəkildə tanınan və ya siyasi rol oynayan “Səfəvi varisi” mövcud deyil. Müqayisə üçün qeyd edək ki, Osmanlıların, Pəhləvilərin, hətta Fransevi Efendinin vurğuladığı Qacarların belə aktiv və tanınan nümayəndələri var. Ancaq Səfəvilərlə bağlı versiya təəssüf ki, praktik baxımdan effektiv deyil. Günlərin birində belə bir şəxs ortaya çıxsa belə, onun İranda azərbaycanlılar arasında qəbul ediləcəyi inandırıcı görünmür.

Qacarlara gəldikdə isə, onlar yaxın tarixin bir parçasıdır. Xüsusilə Pəhləvilərin devirdiyi Azərbaycan türk xanədanı olduğunu nəzərə alsaq, bu versiya daha diqqətçəkəndir. Məsələn, bu ailənin hazırda tanınan əsas nümayəndəsi Babək Qacardır. O, 2016-cı ildə verdiyi müsahibədə özünün Fətəli şah Qacar ilə Qarabağ xanı İbrahimxəlil xan Cavanşirin qızı Ağabəyimin soyundan gəldiyini bildirib. Həmçinin qeyd edib ki, 1956-cı ildə Pəhləvilərin təqibləri səbəbindən ailəsi İranı tərk edib.

Bundan başqa, xanədanın digər bir qoluna mənsub olan və İrəvan xanlığının davamçısı kimi tanınan şəxs Əmir Əli Sərdardır. 1974-cü ildə Tehranda anadan olan Əmir Əli Sərdarın babaları 1805-ci ildə Fətəli şah Qacar tərəfindən sürgün edilib. Sərdar 2020-ci ildə verdiyi müsahibədə bildirib ki, İrəvan xanlarının övladları ilə Qacar hökmdarları arasında baş tutan çoxsaylı çarpaz evliliklər səbəbindən onların nəsilləri qohumdurlar. “Mən onlarla tariximiz haqqında məlumat mübadiləsi aparıram”, – o, qeyd edib.

Varislik mövqeyi

Lakin Qacarlar yaxın tarixin bir parçası olsa da, Pəhləvilər qədər İranda dəstəkçiləri yoxdur. Ümumiyyətlə, qeyd etdiyim hər iki şəxs Rza Pəhləvi ilə müqayisədə daha az tanınan siyasi fiqurdurlar və sadə həyat tərzi sürürlər. Onlar mənsub olduqları şəcərənin siyasi deyil, daha çox tarixi və mədəni mirasına fokuslanıblar.

Bununla belə, nə Lyuk Koffinin, nə Fransevi Efendinin, nə də Maykl Skott Doranın paylaşımları təsadüfi və ya boş da deyil. Mənə görə, burada diqqət çəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, bu analitiklər İranı monolit, dəyişməz siyasi konstruksiya kimi yox, daxili ziddiyyətləri olan, tarixi identiteti yenidən formalaşdırıla bilən bir məkan kimi təqdim edirlər.

İran ətrafında mümkün transformasiya proseslərində etnik kimliklər, tarixi dövlətçilik modelləri və regional güc balansını yenidən aktivləşdirib. Azərbaycanlılar isə bu proseslərdə passiv müşahidəçi deyil, potensial təsir və qərarverici mövqedə olan etnosdur. Tarixi kontekstdən baxdıqda bunun belə olduğunu görmək mümkündür. Çünki azərbaycanlılar həmişə İranda baş verən inqilabların nəticələnməsində həlledici rol oynayıblar.

Vaşinqtonun intellektual-strateji dairələrində İrandakı etiraz aksiyaları və Güney azərbaycanlıların mövqeyinin müzakirə edilməsi bu baxımdan ciddi siyasi siqnallardır. Belə siqnallar göstərir ki, İranla bağlı mümkün ssenarilərdə azərbaycanlılara konkret rol ayrılıb. Bu, istər muxtariyyət, istərsə də müstəqillik formatında olsun, fərq etmir, Güney Azərbaycanın mövqeyi həlledici olacaq.


Turan Rzayev
Globalinfo.az-ın siyasət yazarı

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:220
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2026 14:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see267

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see265

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see247

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see240

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see227

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see224

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see220

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see219

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see216

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see212

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see210

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see206

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see206

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see204

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see190

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see185

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see185

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see179

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri