Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

İranda hakimiyyətə Səfəvilərin nümayəndəsi gələ bilər? Azərbaycanlılarla bağlı PLAN

İranda hakimiyyətə Səfəvilərin nümayəndəsi gələ bilər? Azərbaycanlılarla bağlı PLAN

GlobalInfo saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

İranda baş verən etiraz aksiyaları bir çox xarici ekspert və siyasi fiqurların gündəmindədir. Xüsusilə aksiyaların gedişində Güney Azərbaycanla bağlı edilən bəzi paylaşımlar diqqət çəkir:

1.Amerikalı analitik və təhlükəsizlik strateqi Lyuk Koffi X platformasında İran hadisələri fonunda Azərbaycanla bağlı paylaşım edərək bayrağımızın yanında “Hazır olun” sözlərini qeyd edib;

2.Osmanlı tarixinin araşdırmaçısı Fransevi Efendi “Mən İranda Qacarlar sülaləsinin bərpasını və 1906-cı il konstitusiyasını dəstəkləyirəm”, – deyə bildirib;

3.Digər amerikalı analitik, şərhçi və alim Maykl Skott Doran isə İrandakı proseslərlə bağlı bunları qeyd edib: “Mən Səfəviləri dəstəkləyirəm. Şah İsmayıl uzaqgörən Azərbaycan monarxı idi”.

Əslində hər üç açıqlamada da azərbaycanlılar və Güney Azərbaycanla bağlı mesajlar var. Maykl Skott Doranın Səfəvi, Fransevi Efendinin isə Qacar detalı xüsusilə diqqət çəkir. İranda etiraz aksiyaları fonunda keçmiş şah Məhəmməd Rza Pəhləvinin oğlu Rza Pəhləvinin adının hallanması, eləcə də onun xaricdən proseslərə aktiv şəkildə diqqət yetirməsi, Güney Azərbaycanın isə birmənalı şəkildə Pəhləviləri qəbul etməməsi bu yöndə səsləndirilən açıqlamaları müəyyən mənada anlaşılan edir.

Lakin təəssüf ki, nə Maykl Skott Doranın Səfəvi, nə də Fransevi Efendinin Qacar versiyaları İran reallıqları baxımından effektiv deyil. Məsələn, Səfəvi sülaləsinin bu gün yaşayan fərdlərinin olması böyük ehtimalla mümkündür. Lakin hakimiyyət iddiası olan, rəsmi şəkildə tanınan və ya siyasi rol oynayan “Səfəvi varisi” mövcud deyil. Müqayisə üçün qeyd edək ki, Osmanlıların, Pəhləvilərin, hətta Fransevi Efendinin vurğuladığı Qacarların belə aktiv və tanınan nümayəndələri var. Ancaq Səfəvilərlə bağlı versiya təəssüf ki, praktik baxımdan effektiv deyil. Günlərin birində belə bir şəxs ortaya çıxsa belə, onun İranda azərbaycanlılar arasında qəbul ediləcəyi inandırıcı görünmür.

Qacarlara gəldikdə isə, onlar yaxın tarixin bir parçasıdır. Xüsusilə Pəhləvilərin devirdiyi Azərbaycan türk xanədanı olduğunu nəzərə alsaq, bu versiya daha diqqətçəkəndir. Məsələn, bu ailənin hazırda tanınan əsas nümayəndəsi Babək Qacardır. O, 2016-cı ildə verdiyi müsahibədə özünün Fətəli şah Qacar ilə Qarabağ xanı İbrahimxəlil xan Cavanşirin qızı Ağabəyimin soyundan gəldiyini bildirib. Həmçinin qeyd edib ki, 1956-cı ildə Pəhləvilərin təqibləri səbəbindən ailəsi İranı tərk edib.

Bundan başqa, xanədanın digər bir qoluna mənsub olan və İrəvan xanlığının davamçısı kimi tanınan şəxs Əmir Əli Sərdardır. 1974-cü ildə Tehranda anadan olan Əmir Əli Sərdarın babaları 1805-ci ildə Fətəli şah Qacar tərəfindən sürgün edilib. Sərdar 2020-ci ildə verdiyi müsahibədə bildirib ki, İrəvan xanlarının övladları ilə Qacar hökmdarları arasında baş tutan çoxsaylı çarpaz evliliklər səbəbindən onların nəsilləri qohumdurlar. “Mən onlarla tariximiz haqqında məlumat mübadiləsi aparıram”, – o, qeyd edib.

Varislik mövqeyi

Lakin Qacarlar yaxın tarixin bir parçası olsa da, Pəhləvilər qədər İranda dəstəkçiləri yoxdur. Ümumiyyətlə, qeyd etdiyim hər iki şəxs Rza Pəhləvi ilə müqayisədə daha az tanınan siyasi fiqurdurlar və sadə həyat tərzi sürürlər. Onlar mənsub olduqları şəcərənin siyasi deyil, daha çox tarixi və mədəni mirasına fokuslanıblar.

Bununla belə, nə Lyuk Koffinin, nə Fransevi Efendinin, nə də Maykl Skott Doranın paylaşımları təsadüfi və ya boş da deyil. Mənə görə, burada diqqət çəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, bu analitiklər İranı monolit, dəyişməz siyasi konstruksiya kimi yox, daxili ziddiyyətləri olan, tarixi identiteti yenidən formalaşdırıla bilən bir məkan kimi təqdim edirlər.

İran ətrafında mümkün transformasiya proseslərində etnik kimliklər, tarixi dövlətçilik modelləri və regional güc balansını yenidən aktivləşdirib. Azərbaycanlılar isə bu proseslərdə passiv müşahidəçi deyil, potensial təsir və qərarverici mövqedə olan etnosdur. Tarixi kontekstdən baxdıqda bunun belə olduğunu görmək mümkündür. Çünki azərbaycanlılar həmişə İranda baş verən inqilabların nəticələnməsində həlledici rol oynayıblar.

Vaşinqtonun intellektual-strateji dairələrində İrandakı etiraz aksiyaları və Güney azərbaycanlıların mövqeyinin müzakirə edilməsi bu baxımdan ciddi siyasi siqnallardır. Belə siqnallar göstərir ki, İranla bağlı mümkün ssenarilərdə azərbaycanlılara konkret rol ayrılıb. Bu, istər muxtariyyət, istərsə də müstəqillik formatında olsun, fərq etmir, Güney Azərbaycanın mövqeyi həlledici olacaq.


Turan Rzayev
Globalinfo.az-ın siyasət yazarı

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:218
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 13 Yanvar 2026 14:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri