İRANDAN ABŞ yə ÜÇ MƏRHƏLƏLİ SÜLH TƏKLİFİ Planda nələr var?

İran Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi Pakistana son səfəri zamanı İslamabad vasitəsilə ABŞ-yə Tehranın sülh planına dair yazılı mesajlarını ötürüb.

“AzPolitika” xəbər verir ki, bu barədə “Fars” agentliyi məlumat yayıb.

Mesajlarda Tehranın nüvə məsələləri və Hörmüz boğazı da daxil olmaqla "qırmızı xətləri" qeyd olunub. Agentlik məlumatlı mənbələrə istinadla Əraqçinin İran rəhbərliyi tərəfindən müəyyən edilmiş "qırmızı xətlər" və "diplomatik mandatı" çərçivəsində hərəkət etdiyini açıqlayıb.

Livanın "Əl Mayadeen" qəzetinin məlumatına görə, İran Pakistan vasitəsilə Amerika tərəfinə üç mərhələli danışıqlar formulu təqdim edib.

Danışıqların birinci mərhələsi müharibənin tamamilə dayandırılmasını, eləcə də İrana və Livana qarşı hərbi müdaxilənin yenidən başlamasının qarşısının alınmasını nəzərdə tutur.

Əgər birinci mərhələdə razılıq əldə olunarsa, ikinci mərhələyə start veriləcək. Bu mərhələdə tərəflər Hörmüz boğazının idarə olunması və ona nəzarət məsələsini həll edəcək.

Üçüncü mərhələ nüvə məsələsinin müzakirəsini əhatə edir. Lakin İran yuxarıda qeyd olunan iki mərhələ üzrə razılıq əldə olunana qədər nüvə məsələsini müzakirə etməyəcək.

Bu arada, “Bloomberg” agentliyi bildirir ki, Amerika nümayəndə heyətinin Pakistana səfərinin ləğv edilməsindən və İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın Tehranın təzyiq altında ABŞ ilə danışıqlar aparmayacağı barədə açıqlamasından sonra dialoqun bərpası cəhdləri "dalana dirənib": "İranla sülh danışıqlarının bərpası cəhdləri dayanıb".

Məlum olduğu kimi, həmin ərəfədə Donald Tramp xüsusi elçisi Stiven Uitkoff və kürəkəni Cared Kuşnerin Pakistana səfərinin ləğvini bəyan etdi. Onun dediyinə görə, nümayəndə heyətinin sadəcə "söhbət etmək" üçün 18 saatlıq uçuşuna ehtiyac yoxdur. Amerika Prezidenti daha sonra ABŞ-nin artıq danışıqlar üçün Pakistana nümayəndə heyəti göndərməyəcəyini açıqladı: "Əgər danışmaq istəyirlərsə, bizə gələ və ya zəng edə bilərlər. Bilirsiniz, telefon var. Bizim yaxşı, təhlükəsiz xətlərimiz var. ... Əgər danışmaq istəyirlərsə, danışa bilərik".

Bu arada İran rəhbərliyi özündən arxayın açıqlamalar verməkdə davam edir. İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf bəyan edib ki, İran hələ də ABŞ ilə qarşıdurmada "əhəmiyyətli təsir gücünə" malikdir. Qalibaf sosial mediada qarışıq paylaşımında İranın əsas "enerji və dəniz təsir gücünə" sahib olduğunu iddia edib.

O, Hörmüz boğazını, Bab əl-Məndəb boğazını və boru kəmərlərini ABŞ-yə potensial təzyiq mənbələri kimi sadalayıb.

İranın vitse-prezidenti İsmail İsfahani isə qonşu ölkələri təhdid edib: "Əgər blokada nəticəsində infrastrukturumuzun hər hansı bir hissəsi, o cümlədən neft quyuları zədələnərsə, biz təcavüzkarı dəstəkləyən ölkələrin həmin infrastrukturuna dördqat ziyan dəyəcəyinə zəmanət veririk. Bir neft quyusu dörd neft quyusuna bərabərdir".

Qeyd edək ki, dünən “Fox News”-da Donald Tramp deyib ki, İranın neft infrastrukturu yaxın günlərdə problemlərlə üzləşə bilər. Amerika liderinin sözlərinə görə, İranın neft nəqli sistemi üç gün ərzində "partlayacaq". Tramp problemi İranın nefti paylamaq qabiliyyətinin məhdud olması ilə əlaqələndirib: Yaxın Şərqdəki münaqişə səbəbindən ölkə boru kəmərlərindən saxlama müəssisələrinə və ya tankerlərə kifayət qədər xam neft nəql edə bilmir. 

"Əgər nədənsə bu neft vurma xətti bağlanarsa, çünki nefti yerləşdirmək üçün yer yoxdur... zərər həm strukturun özündə, həm də yeraltında baş verəcək. Orada bir şey baş verir və o, sadəcə partlayır", - Tramp deyib. Ağ Ev rəhbəri əlavə edib ki, belə bir ssenari üç gün ərzində baş verə bilər.

Bu arada isə “Bloomberg” agentliyi Hörmüz boğazından keçən gəmiçilik hərəkətinin tamamilə dayandığını və nə İranın, nə də ABŞ-nin dəniz blokadasını yumşaltdığına dair heç bir əlamət olmadığını bildirib.

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”