İranın rəhbərliyi təzyiq altındadır: Etirazlar davam edir

İranın rəhbərliyi, son illərin ən böyük etirazları ilə sarsılan İslam teokratiyasına qarşı inanılmaz təzyiq altındadır.

Bizimyol.info xəbər verir ki, hökumət qüvvələri, nümayişçilərə dəstək verməsi iddiası ilə ABŞ və əsas düşmən hesab edilən İsraili hücumla təhdid edib, lakin Prezident Donald Trump hazırda İranın Vaşinqtonla danışıqlar aparmaq istədiyini deyib.

Hal-hazırda, Venesuela stilində bir ABŞ hərbi müdaxiləsi gözlənilmir.

İranın rəhbərliyi və hərbi qüvvələri, keçən ilin iyun ayında İsraillə 12 günlük müharibə və ABŞ-ın ölkənin nüvə obyektlərinə hava zərbələri nəticəsində ciddi zərər görüb. Bir neçə hərbi lider öldürülüb, hava müdafiə sistemləri demək olar ki, məhv edilib və bu, ölkədə raket ehtiyatının azalmasi ilə nəticələnib.

1989-cu ildən bəri hakimiyyətdə olan və son söz sahibi olan Ali Rəhbər, 86 yaşlı Əli Xamanei, müharibə zamanı və sonrasında bir neçə gün ərzində görünməyib. O, bu vəzivədə əvəzedilməzdir ki, bu da teokratiya və xalq üçün əlavə qeyri-müəyyənlik yaradır.

Mütəxəssislər, İranın quruluşunda həmişə pragmatistlərin olduğunu və bunların bəlkə də Vaşinqtonla bəzi güzəştlər etməyə hazır ola biləcəyini bildirirlər. Lakin bu şəxslər çox vaxt kənarlaşdırılıb.

İranın islahatçı Prezidenti Məsud Pezeşkian isə nümayişçilərin istədiyi kimi iqtisadi və digər dəyişiklikləri həyata keçirməkdə gücsüzdür.

Bundan əlavə, ABŞ-ın İranın rəhbərliyinə təzyiq göstərməsi üçün bu, İslam Respublikasının 47 illik tarixindəki ən zəif nöqtəsidir. Həmçinin, keçən ilki müharibə, İranın regional gücünün azaldığını ortaya qoydu, xüsusilə İsrailin Tehrana yaxın silahlı qruplarına qarşı hücumları ilə: Hizbullah, Həmas, Husi üsyançıları və digər silahlı qrupları zəiflətməklə.

Beynəlxalq səviyyədə, İran hələ də izolyasiyadadır. Rusiya, Ukraynadakı müharibə ilə məşğuldur, Çin isə İran neftini almağa davam edir və Tehran hökuməti ilə sabitlik arzusunu ifadə edir.

İranın nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq narahatlıqlar davam edir. Tehran, proqramın sülh məqsədli olduğunu iddia etsə də, Qərb gücləri, yüksək zənginləşdirilmiş uranın nüvə silahı yaratmaq üçün kifayət edəcək səviyyəyə qədər artırılmasından narahatdırlar.

İranın ABŞ ilə danışıqlarının nəticəsiz qaldığına görə, BMT sentyabrda İranın xarici aktivlərini donduraraq, silah satışı və ballistik raket proqramının inkişafını cəzalandıran sanksiyalar tətbiq edib. Bu sanksiyalar İran iqtisadiyyatına daha bir zərbə olub. Dekabrın sonlarına doğru, İran xalqı, rialın rekord səviyyədə 1.42 milyon dollara düşdüyünü görərək, bazar və dükan sahibləri Tehranda etirazlar təşkil etməyə başlayıb.

Bu qəzəb, daha geniş bir etiraz hərəkatına çevrilib və başsız etirazlar digər şəhərlərdə də alovlanıb. Buna baxmayaraq, ABŞ-ın bu həftəki müdaxilə təhdidləri və Maduronun həbsini izləyən İran xalqı, öz liderlərinin də növbəti ola biləcəyini düşünürdü.

Bundan sonra, ABŞ senatoru Mark Varner, Trumpın hədəfinin İran rejimini dəyişdirmək deyil, sadəcə onun davranışını dəyişdirmək olduğunu qeyd edib. İranın hökumətində isə hələ də ciddi bir siyasi bölünmə müşahidə olunmur, amma təzyiqlər artdıqca vəziyyətin necə inkişaf edəcəyi qeyri-müəyyəndir.

Avropa Xarici Əlaqələr Şurasının (ECFR) Yaxın Şərq və Şimali Afrika proqramının baş siyasət məsləhətçisi və rəhbər müavini Elli Geranmayeh İran rəhbərliyinin çətin anlarla üzləşdiyini, amma bu rejimin hər zaman çətinlikləri dözüm və liderlik birliyi ilə aşdığını qeyd edib. Ancaq indi müstəqil dəyişikliklərin baş verməsi üçün daralmış bir yol var. "Dəyişikliyi yalnız iranlılar edə bilər", - deyə o qeyd edib.

Qadir, Bizimyol.info