“İranlılar xalqa atəş açmaqdan imtina edir KONKRET

Ayətullahlar rejiminin törətdiyi qətllərə və ağır zorakılığa baxmayaraq, İranda etiraz aksiyaları səngimir, əksinə, getdikcə daha kütləvi və barışmaz xarakter alır.

NOCOMMENT.az xəbər verir ki, etiraz hərəkatının üçüncü həftəsində ölkənin bütün vilayətlərini əhatə edən 185 şəhərdə azı 574 etiraz nöqtəsi qeydə alınıb. İranlı politoloq, tədqiqatçı və ictimai xadim Mohsen Banaye haqqin.az-a açıqlamasında bildirib ki, “miqyasına, coğrafiyasına və davamlılığına görə bu hərəkat artıq İran İslam Respublikasının tarixində ən böyük anti-hökumət çıxışına çevrilib”.

Onun sözlərinə görə, İran hakimiyyəti kütləvi etirazları yatırmaq üçün getdikcə daha çox xarici şiə silahlı qruplaşmalarını prosesə cəlb edir. Xüsusilə İraqın “Həşd əş-Şaabi” silahlı birləşməsinə bağlı, ərəb dilli dəstələrin istifadə olunduğu bildirilir. Banayenin iddiasına görə, Kermanşahda yüzlərlə insanın öldürülməsində məhz bu qruplaşmaların iştirakı olub.

Müxtəlif, o cümlədən qapalı mənbələrdən daxil olan məlumatlara əsasən, yanvarın 13-ü axşam saatlarında Tehran, Arak, Məşhəd, Qum və digər şəhərlərdə etiraz aksiyaları keçirilib. Öz təhlükəsizlik qüvvələrində ciddi çatışmazlıqla üzləşən hakimiyyət iğtişaşları yatırmaq üçün xarici silahlı dəstələrə daha fəal şəkildə müraciət edir.

Banayenin sözlərinə görə, Rəştdə silahsız etirazçıların güllələnməsində Livanın “Hizbullah” təşkilatına bağlı döyüşçülər də iştirak edib. Bildirilir ki, Livandan bu təşkilata məxsus 800-dən çox silahlı şəxs İrana göndərilib.

Bu hadisələr fonunda İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) hərbçilərə ünvanlanmış sərt bəyanat yayıb. Bəyanatda hər cür itaətsizlik və dezertirliyin “qəti məhkəmə tədbirləri” ilə cəzalandırılacağı bildirilib. Lakin sənəd qısa müddət sonra silinib.

Politoloq hesab edir ki, bu bəyanat və onun sonradan silinməsi Rza Pəhləvinin addımlarına birbaşa reaksiya idi. Belə ki, Rza Pəhləvi daha əvvəl xalqına qarşı zorakılıqda iştirak etmək istəməyən hərbçilər üçün xüsusi platforma yaradıldığını elan edib. Bu platforma rejimdən ayrılmaq və müxalifətə qoşulmaq istəyən ordunun, təhlükəsizlik qüvvələrinin və polisin əməkdaşları üçün qorunan birbaşa əlaqə kanalıdır.

Banayenin iddiasına görə, rejimin reaksiyası problemin miqyasını açıq şəkildə göstərir. Pəhləvinin çağırışından sonra on minlərlə hərbçi öz hissələrini tərk edib. Anonim söhbətlərdə nizami ordunun zabitləri təxminən 50 min dezertirin olduğunu bildirirlər. Dezertirlik təkcə nizami orduda deyil, SEPAH və polis strukturlarında da müşahidə olunur. Məhz bu səbəbdən, politoloqun fikrincə, hakimiyyət “Həşd əş-Şaabi”, “Kətaib Hizbullah” və “Hərəkat ən-Nucəba” kimi proiran qruplaşmaları ölkəyə cəlb edib.

Hakimiyyətin interneti tamamilə kəsməsinə baxmayaraq, etiraz hərəkatı daxilində kommunikasiya tam iflic olmayıb. Starlink peyk interneti informasiya blokadasını qismən yarmağa davam edir. Buna cavab olaraq, güc strukturları Tehranın qərb rayonlarında, İsfahanda, Sənəndəcdə, Banədə, Məhabbadda, eləcə də Kürdüstan vilayətinin şəhərlərində və ümumilikdə İranın qərbində peyk antenlərini aşkar etmək üçün pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə edir. Banayenin sözlərinə görə, peyk antenləri əhalidən seçimsiz şəkildə müsadirə olunur.

Eyni zamanda, ölkənin azərbaycanlıların yaşadığı vilayətlərində etirazların coğrafiyası sürətlə genişlənir. Bu bölgələrdə aksiyaların başlanması Rza Pəhləvinin bütün İran xalqını küçələrə çıxmağa çağırışı ilə eyni vaxta təsadüf edib. Təbriz, Urmiya, Ərdəbil, Marağa, Əbhər, Zəncan, Miandab, Xalxal, Xoy, Culfa, Bazərqan, eləcə də İran Kürdüstanının Kermanşah, Hərsin, Səhnə, Qorvə və digər şəhərlərində ümumiran şüarları səsləndirilir: “Diktatora ölüm!”, “Bu son döyüşdür – şah qayıdacaq!”, “Yaşasın şah!”. Təbrizdə isə etirazçı gənclər “Türklər və farslar – çiyin-çiyinə ölkəni azad edək” şüarını səsləndirirlər.

Mohsen Banayenin fikrincə, İran İslam Respublikasının tarixində ilk dəfə olaraq ölkənin bütün xalqları vahid ideya və vahid lider – Rza Pəhləvi ətrafında birləşib və bu, həqiqətən də unikal bir məqamdır.

Politoloq hesab edir ki, mövcud şəraitdə istənilən xarici müdaxilə ayətullahlar rejiminin yüz faiz süqutuna gətirib çıxaracaq. Onun sözlərinə görə, mollokratiya hakimiyyəti hər bir halda məhkumdur, çünki ölkənin həyatının bütün sahələrində özünü tam şəkildə diskreditasiya edib.

“Yeganə sual ayətullahların İrandan qaçmağa məcbur qalmazdan əvvəl daha nə qədər qan tökəcəyidir”, – deyə Banaye bildirib.

Natiq Səlim,
KONKRET.az