İş yerində telefonların alınması qanunidirmi? Vəkil AÇIQLADI

Sosial şəbəkələrdə zaman-zaman bəzi iş yerlərində işçilərin işə başladıqdan iş saatının sonunadək mobil telefonlarının alındığı ilə bağlı paylaşımlar edilir.

Bəs qanunvericilik bu məsələ ilə bağlı nə deyir? İşəgötürənin işçinin telefonunu alması qanunidirmi və bu, nə dərəcədə düzgün addımdır?

Məsələ ilə bağlı Redaktor.az-a danışan Azərbaycan İstehlakçılar şurasının sədri, vəkil Roman Qaraşovun sözlərinə görə, hüquqi baxımdan burada iki məsələni fərqləndirmək lazımdır:

"İş vaxtında telefondan istifadənin məhdudlaşdırılması və telefonun işçidən alınaraq işəgötürəndə saxlanılması. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi işəgötürənə əmək prosesini təşkil etmək, əmək intizamını təmin etmək və daxili intizam qaydaları müəyyənləşdirmək hüququ verir. Bu baxımdan təhlükəsizlik, kommersiya sirrinin qorunması, xidmət keyfiyyəti və əmək funksiyasının normal icrası məqsədilə telefon istifadəsinə müəyyən məhdudiyyətlərin qoyulması mümkündür. Lakin belə məhdudiyyətlər qanuni, əsaslandırılmış və işin xarakterinə uyğun olmalıdır".

Həmsöhbətimiz vurğuladı ki, işçinin şəxsi telefonunun məcburi qaydada təhvil alınması isə daha geniş hüquqi müdaxilə hesab olunur:

"Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası mülkiyyət hüququnu, şəxsi həyatın toxunulmazlığını və rabitə sirrini qoruyur, “Fərdi məlumatlar haqqında” Qanun isə şəxsi məlumatlarla davranışın qanuni məqsəd və zərurət çərçivəsində həyata keçirilməsini tələb edir. Mobil telefonun şəxsi yazışmalar, fotoşəkillər, bank məlumatları və digər həssas məlumatları ehtiva etdiyi nəzərə alınarsa, telefonun işəgötürənə təhvil verilməsi onun məzmununa baxmaq və ya məlumatları yoxlamaq hüququ yaratmır. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin əmək münasibətlərində şəxsi həyata müdaxilə ilə bağlı yanaşmasına görə də işəgötürənin tətbiq etdiyi tədbir legitim məqsədə xidmət etməli, zəruri və proporsional olmalıdır".

Roman Qaraşovun fikirincə, adi iş şəraitində bütün əməkdaşların telefonlarının gün ərzində məcburi qaydada toplanması həddindən artıq sərt tədbir sayıla bilər:

"Məqsədə daha az məhdudlaşdırıcı vasitələrlə — iş vaxtında istifadənin qadağan edilməsi, telefonun səssiz rejimdə saxlanılması və ya fərdi dolablardan istifadə ilə — nail olmaq mümkündürsə, məhz həmin vasitələrə üstünlük verilməlidir. Yalnız yüksək təhlükəsizlik tələbləri, məxfi məlumatlarla iş və ya xüsusi istehsalat şəraiti kimi hallarda telefonların iş zonasına buraxılmaması daha əsaslandırılmış görünə bilər. Ümumi nəticə isə budur ki, işəgötürən telefon istifadəsini tənzimləyə bilər, lakin işçinin şəxsi cihazını məcburi qaydada götürmək üçün hər bir halda ayrıca, əsaslı və proporsional hüquqi səbəb olmalıdır".

Aytəkin TOFİQQIZI