İşğaldan Zəfərə Gedən Yol

​1993-cü il avqustun 23-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunan
Cəbrayıl rayonu, strateji baxımdan Arazboyu düzənlikləri və cənub
istiqamətindəki yüksəklikləri nəzarətdə saxlayan mühüm məntəqə idi. Düşmən
27 il ərzində burada bir neçə dərinlikdən ibarət möhkəmləndirilmiş müdafiə
xətləri, istehkamlar və minatəmizləmə baryerləri ("Ohanyan xətti") qurmuşdu.
Bununla belə, Azərbaycan Silahlı Qüvvələri 2020-ci il sentyabrın 27-də
başlayan Vətən müharibəsinin ilk günlərindən etibarən Cəbrayıl istiqamətində
qətiyyətli əks-hücum əməliyyatlarına başladı.
​Cəbrayıl rayonunun azad edilməsi prosesi ardıcıl və dəqiq planlaşdırılmış hərbi
gedişlərlə həyata keçirildi:
​2020-ci il sentyabrın 27-si: Əks-hücumun elə ilk günündə Azərbaycan Ordusu
Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı və Nüzgar kəndlərini işğaldan azad edərək
düşmənin ön müdafiə həddini yardı.
​2020-ci il oktyabrın 3-ü: Hərbi əməliyyatların davamı olaraq rayonun Mehdili,
Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy və Quycaq kəndləri düşməndən təmizləndi.
​2020-ci il oktyabrın 4-ü: Azərbaycanın hərbi tarixinə qızıl hərflərlə yazılan gün
oldu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan
İlham Əliyev xalqa müraciətində Cəbrayıl şəhərinin və rayonun 9 kəndinin —
Karxulu, Şükürbəyli, Çərəkən, Daşkəsən, Horovlu, Mahmudlu, Cəfərabad,
Yuxarı Maralyan və Decal kəndlərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi.
​Cəbrayıl şəhərinin azad olunması Vətən müharibəsində azad edilən ilk rayon
mərkəzi kimi böyük mənəvi-psixoloji və hərbi-strateji əhəmiyyət kəsb edirdi.
Oktyabr ayı boyunca davam edən sürətli hərbi əməliyyatlar nəticəsində Cəbrayıl
rayonu ərazisində ümumilikdə bir şəhər və 90 kənd işğalçı qüvvələrdən
təmizləndi.
​Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi İkinci Qarabağ müharibəsinin
ümumi gedişatına və cəbhədəki güclər nisbətinə köklü şəkildə təsir göstərdi. Bu
əməliyyatın hərbi və strateji baxımdan əsas uğurları aşağıdakılardan ibarətdir:
​"Ohanyan xətti"nin yarılması və psixoloji üstünlük: Düşmənin illərlə keçilməz
hesab etdiyi müdafiə sədlərinin darmadağın edilməsi Ermənistan ordusunda
kütləvi fərarilik, intizam pozuntusu və mənəvi ruh düşkünlüyünə səbəb oldu.

Azərbaycan əsgərinin döyüş əzmi və peşəkarlığı düşmənin müqavimət gücünü
qırdı.
​ ​Xudafərin körpüsünün azad edilməsi və dövlət sərhədinin bərpası: Cəbrayıl
əməliyyatının tərkib hissəsi olaraq oktyabrın 18-də tarixi Xudafərin körpüsü
azad edildi və Azərbaycan-İran dövlət sərhədinin Cəbrayıl hissəsində suverenlik
bərpa olundu. Xudafərin körpüsündə Azərbaycan bayrağının ucaldılması
xalqımız üçün böyük milli və mənəvi rəmzi məna kəsb edirdi.
​27 illik işğal dövründə Cəbrayıl rayonunun bütün infrastrukturu, yaşayış
binaları, məktəblər, tibb müəssisələri və tarixi-mədəni abidələri erməni
vandalizminə məruz qalaraq tamamilə dağıdılmış, şəhər "ruhlar şəhəri"nə
çevrilmişdi. Lakin azadlıqdan dərhal sonra Cəbrayılda yeni bir quruculuq və
dirçəliş dövrü başlandı.
​Cəbrayıl Şəhəri Günü: Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq
sərəncamı ilə Cəbrayıl şəhərinin işğaldan azad edildiyi 4 oktyabr tarixi təntənəli
şəkildə "Cəbrayıl Şəhəri Günü" kimi qeyd olunur.
​"Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı: Vətən müharibəsində Cəbrayıl
rayonunun azad edilməsi uğrunda aparılmış hərbi əməliyyatlarda rəşadət və
igidlik göstərmiş minlərlə hərbi qulluqçu bu medal ilə təltif edilmişdir.
​Böyük Qayıdış və yenidənqurma: Hazırda Cəbrayıl rayonunda "Böyük Qayıdış"
proqramı çərçivəsində genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri həyata keçirilir.
Rayonda minalardan təmizləmə prosesi ilə yanaşı, müasir nəqliyyat-logistika
infrastrukturu qurulur, "Araz Vadisi İqtisadi Zonası" Sənaye Parkı salınır,
"ağıllı kənd" və "ağıllı şəhər" layihələri əsasında yeni yaşayış məhəllələri
tikilərək keçmiş məcburi köçkünlərin doğma ocaqlarına qayıdışı təmin edilir.
​Cəbrayıl rayonunun azad olunması təkcə hərbi qələbə deyil, həm də milli
qürurun, ədalətin və tarixi varisliyin bərpası deməkdir. 2020-ci ilin sentyabr və
oktyabr aylarında yazılan bu şanlı tarix Azərbaycan dövlətinin gücünü və
xalqımızın sarsılmaz birliyini bir daha bütün dünyaya sübut etdi.
​Aynur Quliyeva
YAP Şahbuz rayon Ayrınc ərazi partiya təşkilatının sədr müavini, Ayrınc kənd
tam orta məktəbinin müəllimi