İspaniyanın Alyansı tərk etməsi NATO nun quru qoşunlarına problem yaradacaq Hərbi ekspert

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İspaniyanın NATO-dan xaric edilməsini təklif edib.
İspaniyanın NATO-dan çıxarılması alyansın cənub cinahında hansı boşluqları yarada bilər?
Redaktor.az-a açıqlamasında hərbi ekspert Ədalət Verdiyev bildirdi ki, İspaniyanın NATO-ya qoşulması 1980-ci illərdə başlandı və 1982-ci ildə bu barədə real qərar qəbul edildi:

"Nəticədə İspaniya Şimali Atlantika Alyansının 16-cı üzvü oldu. İspaniya əhalisi heç vaxt SSRİ-ni NATO ölkələrində olduğu kimi real təhdid kimi qəbul etmirdi. Burada anti-kommunist düşüncələr geniş yayılmamışdı. Bu səbəbdən, İspaniyanın NATO-ya qəbulu kifayət qədər uzun müddət çəkdi. İspaniyanın Alyansa qəbul olunması daha çox onun yerləşdiyi coğrafi mövqe ilə bağlı idi. Pireney yarımadası və dənizə çıxışı İspaniyanı NATO üçün yeni bir müdafiə zolağına çevirirdi. Bu ehtiyat müdafiə, Varşava Paktına daxil olan ölkələr qarşısında NATO-nun imkanlarını müəyyən qədər gücləndirirdi. Digər tərəfdən, NATO-nun nüvə silahı daşıya biləcək bəzi döyüş təyyarələri üçün İspaniya ərazisi əsas Hərbi Hava Qüvvələri ehtiyat bazası kimi nəzərdə tutulurdu. Həmçinin, İspaniyaya NATO qoşunlarını Atlantik okeanında dəstəkləmək, onların müdafiəsini gücləndirmək, Orta Aralıq dənizində və Cəbəllütariq boğazında həyata keçirilən əməliyyatlarda Alyansın əsas istinad nöqtələrindən biri kimi baxılırdı. Hazırda isə Donald Tramp bu proseslərin Ukraynasız da həyata keçirilməsi üçün alternativ variantlar düşünür. Bu səbəbdən İspaniyanın NATO-dan çıxarılmasına dair fikirlər səsləndirilir. Səbəb kimi İspaniyanın NATO-ya ayrılan müdafiə xərclərinin artırılması məsələsində passiv mövqe tutması göstərilir. NATO 2035-ci ilə qədər üzv ölkələrin hərbi xərclərini ÜDM-in 5%-ə qədər artırmasını öhdəlik kimi müəyyən etmişdir".

Ekspert qeyd etdi ki, xərclərin artırılması, təbii ki, İspaniya üçün asan olmayacaq və bu, vergilərin artırılmasını, bəzi sosial proqramların isə ləğv edilməsini və ya ixtisar olunmasını tələb edir:

"Bu addımlar atılmadan İspaniya müdafiə xərclərinin artırılmasını maliyyələşdirə bilməyəcək. Nəticədə, Alyans daxilində fikir ayrılıqları dərinləşəcək. Başqa sözlə, NATO üzvləri arasında müdafiə xərclərinin artırılması məsələsində yaranan fikir ayrılıqları ciddi narazılıqlara səbəb olacaq. Əgər İspaniya NATO-dan çıxarsa, Alyans Aralıq dənizi vasitəsilə Qərbə, xüsusilə də Almaniyanın qərb istiqamətinə çıxış imkanlarını itirəcək. Digər tərəfdən, Aralıq dənizində fəaliyyət göstərən gəmilərin və təyyarələrin texniki baxımdan xidmət göstərilməsi üçün yaradılmış infrastruktur da NATO-nun nəzarətindən çıxacaq".

Müsahibimizin fikrincə, İspaniyanın Alyansı tərk etməsi ilk növbədə NATO-nun quru qoşunlarının daşınması ilə bağlı problemlər yaradacaq.

"Çünki Almaniyanın qərbinə aparan ən qısa yol məhz İspaniya ərazisindən keçirdi. Bu, həm quru, həm də dəniz yollarına aiddir. Qeyd edək ki, ÜDM-in 3,5%-i NATO-nun əsas müdafiə xərclərinə, əlavə 1,5%-i isə vacib hərbi infrastrukturun və müdafiə sənayesi bazasının gücləndirilməsinə yönəldilməlidir", - deyə Ədalət Verdiyev əlavə etdi.

Xədicə BAXIŞLI