İsraildən HƏMAS a növbəti zərbə

Təl-Əviv qruplaşma liderlərini Qətərdə vurdu

Yaxın Şərqdə planlaşdırılan sülh planları yenidən “təxirə düşəcək” kimi görünür. Belə ki, İsrail Qətərin paytaxtına zərbələr endirərək, HƏMAS-ın bir neçə liderini öldürüb. Qeyd edək ki, Qətər İsrail və Həmas arasında 2023-cü ilin oktyabrından başlanan yeni müharibənin sülh ilə dayandırılması prosesində əsas vasitəçilərdən biridir.

Vurğulandığı kimi, sentyabrın 9-da İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) və Baş Təhlükəsizlik Xidməti (Şin Bet) Qətərin paytaxtı Dohada olan HƏMAS rəhbərliyinə zərbələr endiriblər. “Al Arabiya” və “Channel 12” telekanallarının məlumatına görə, hücumda HƏMAS lideri, 2024-cü ilin oktyabrından bu qrupa rəhbərlik edən Xəlil əl-Həyya, onun siyasi bürosunun rəhbəri Xalid Məşəl və HƏMAS üzvü Zahir Cabarin həlak olub.

Qətər pisləyir...

Qətər İsrailin zərbələrini təsdiqləyib. Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Məcid bin Məhəmməd əl-Ənsari sosial mediada yazıb: “Bu cinayətkar hücum bütün beynəlxalq qanunların və normaların kobud şəkildə pozulmasıdır və qətərlilərin və Qətər sakinlərinin təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaradır”. O vurğulayıb ki, Doha İsrailin ehtiyatsız davranışına, regional təhlükəsizliyə davamlı zərbə vurmasına və ya Qətərin təhlükəsizliyi və suverenliyinə qarşı yönəlmiş hər hansı hərəkətlərə dözməyəcək.

İsrailin baş nazirinin ofisi isə bildirib ki, əməliyyat tamamilə İsrailin təşəbbüsüdür: İsrail tərəfindən başlayıb, İsrail tərəfindən həyata keçirilib və buna görə bütün məsuliyyət İsrailin üzərinə düşür. Bildirilib ki, əməliyyatın həyata keçirilməsi qərarı Qüds və Qəzzada baş verən son hücumlardan sonra verilib. Xatırladaq ki, sentyabrın 8-də səhər saatlarında Qüdsün Ramot qovşağında iki silahlı şəxs avtobusa minərək sərnişinlərə atəş açaraq, 4 nəfəri öldürüb.  İsrail rəhbərliyinin fikrincə, Dohadakı əməliyyat həddindən artıq dəqiqlik və səmərəliliklə həyata keçirilib və tamamilə əsaslandırılıb.

İDF məlumat yayıb...

İDF-nin məlumatına görə, öldürülən HƏMAS liderləri təşkilatın fəaliyyətində uzun illərdir iştirak edirlər və 7 oktyabr 2023-cü il hücumuna görə birbaşa məsuliyyət daşıyırlar. İsrail ordusunun bəyanatında deyilir ki, hücumdan əvvəl İsrail mülki şəxslərə dəyən zərəri minimuma endirmək üçün tədbirlər görüb və dəqiq idarə olunan hərbi sursatlardan istifadə edib. “IDF və Şin Bet oktyabrın 7-də törədilən qırğına görə məsuliyyət daşıyan HƏMAS terror təşkilatını məğlub etmək üçün qətiyyətli addımlar atmağa davam edəcək”, - deyə İDF bildirib.

Vaşinqton məlumatlandırılıb - amma iştirak etməyib: Ağ Evdə ciddi narazılıq

İsrailin dövlət televiziyası Kanın məlumatına görə, İsrail Dohada Həmas liderlərinə zərbə endirmək planları barədə Vaşinqtonu məlumatlandırıb. Baş verənlər Ağ Evdə ciddi narazılıq yaradıb. “Axios” nəşri hücumun Ağ Evdə sarsıntıya səbəb olduğunu və ABŞ prezidenti Donald Trampın müşavirlərinı qəzəbləndirdiyini yazıb. ABŞ tərəfi əslində HƏMAS-ın Trampın Qəzzada sülh təşəbbüsünə cavabını gözləyirdi. Məlumata görə, Trampın nümayəndəsi Stiv Vitkoff qətərliləri əvvəlcədən xəbərdar etməyə çalışsa da, bombalar artıq hədəfə düşmüşdü. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahuya yaxın müşavir Ron Dermer isə planı bildiyi halda Kuşner və Vitkoffla görüşdə bunu gizlədib. Donald Tramp Netanyahuyla telefon danışığında narahatlığını ifadə edib, lakin Netanyahu hücumun sülh prosesinə kömək edəcəyini iddia edib. Tramp isə Qətər əmiri və baş naziri ilə danışaraq “belə hücum bir daha təkrarlanmayacaq” sözünü verib. Ağ Evin mətbuat katibi Karolin Livitt bəyan edib ki, “Qətər bizim güclü müttəfiqimizdir. Onun ərazisinə zərbə nə İsrailin, nə də Amerikanın məqsədlərinə xidmət edir”. O, həmçinin bildirib ki, prezident Tramp bütün girovların və ölənlərin cəsədlərinin azad edilməsini və müharibənin dərhal dayandırılmasını istəyir. Qeyd olunur ki, hücum ABŞ-ın regiondakı ən böyük hərbi bazasının yaxınlığında baş verib.

Qətər isə əvvəlcədən məlumatlandırılmadığını bildirir. Vurğulandığı kimi, Qətər İsrail və HƏMAS arasında danışıqlar prosesində (Misir və ABŞ ilə birlikdə) əsas platforma və vasitəçi ölkələrdən biridir. “Əl-Cəzirə” HƏMAS-dakı mənbəyə istinadən xəbər verir ki, Dohaya hücum Həmas rəhbərliyinin Qəzza zolağında atəşkəslə bağlı Amerikanın təklifini müzakirə etmək üçün toplaşdığı vaxta təsadüf edib. Danışıqlarda vasitəçi kimi iştirak edən Misir də İsrailin zərbələrini qətiyyətlə pisləyib və bunu Qətərin suverenliyinə birbaşa hücum adlandırıb. Misir prezidentinin bəyanatında deyilir: “Misir Qətər Dövlətinin rəhbərliyi və xalqı ilə tam həmrəyliyini ifadə edir və beynəlxalq ictimaiyyəti İsrailin bu kobud pozuntusuna görə hüquqi və mənəvi məsuliyyəti öz üzərinə götürməyə, İsrailin təcavüzünü dayandırmaq üçün təcili tədbirlər görməyə və məsuliyyət daşıyanları məsuliyyətə cəlb etməyə çağırır”.

HƏMAS-a son xəbərdarlıq edilmişdi...

Yeri gəlmişkən, sentyabrın 7-də ABŞ NƏMAS-a xəbərdarlıq etmiş və girovların qatarılmasının zərurətini önə sürmüşdü. Bundan sonra HƏMAS masa arxasında müzakirələrə hazır olduğun demişdi. Qrup “İsrailin gələcək razılaşma çərçivəsində öhdəliklərini yerinə yetirəcəyinə zəmanət” tələb edib. İsrail tərəfinin məlumatına görə, HƏMAS Qəzza zolağında 20 canlı girov və 28 meyit saxlamağa davam edir. İsrail hakimiyyəti bəyan edib ki, onlar “qismən sövdələşmələrdə” maraqlı deyillər, bütün girovların eyni vaxtda azad edilməsində israrlıdırlar və HƏMAS ilə mümkün danışıqların nəticəsindən asılı olmayaraq Qəzza şəhəri üzərində nəzarəti bərqərar edəcəklər.

Beynəlxalq aləm diplomatik səylərə üstünlük verməyə çağırış edir

Qeyd edək ki, Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman Əl Səud, BƏƏ baş nazirinin müavini və xarici işlər naziri Şeyx Abdullah bin Zayed Əl Nəhyan, Fələstinin vitse-prezidenti Hüseyn Əl-Şeyx, Misir Prezidenti Əbdülfəttah Əl-Sisi, BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş, Ərəb Liqasının Baş katibi Əhməd Abul Qeyt hücumu pisləyib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi də İsraili BMT Nizamnaməsini pozmaqda ittiham edib.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da İsrailin Dohada HƏMAS nümayəndə heyətinə qarşı həyata keçirdiyi hücuma sərt reaksiya verib. Ərdoğan bəyan edib ki, bu addım azğın Netanyahu hökumətinin bölgədə qarşıdurmanı və qeyri-sabitliyi dərinləşdirmək niyyətini bir daha göstərib: “Beynəlxalq hüququn və Qətərin suverenliyinin açıq şəkildə pozulması olan bu hücum, qardaş ölkə Qətərin təhlükəsizliyini və əmin-amanlığını hədəf almışdır. Bu hücumu qətiyyətlə lənətləyirəm”.

Türkiyə lideri bildirib ki, Ankara həm Fələstin xalqının, həm də strateji tərəfdaşı Qətərin yanında olacaq: “Türkiyə bütün imkanları ilə fələstinli qardaşlarının, müttəfiqi, strateji tərəfdaşı və dostu olan Qətər Dövlətinin yanındadır. Terrorizmi dövlət siyasəti halına gətirənlər heç vaxt məqsədlərinə çata bilməyəcəklər”.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi də Qətərin paytaxtı Dohaya edilən hücuma dair açıqlama verib. Qurumun “X” sosial şəbəkəsində yayımlanan bəyanatında bildirilib: “Biz regional gərginliyi daha da gücləndirmək riski ilə Qətərə qarşı bugünkü hücumdan dərin narahatıq. Biz Qətərin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü dəstəkləyirik və regionda sabitliyi qorumaq üçün diplomatik səylərə üstünlük verməyə çağırırıq”.

SADİQ