Kainatın ən nəhəng qalaktikası kəşf edilib

Astronomlar elliptik qalaktika IC 1011-in diametrinin 1,6 milyon işıq ilindən çox olduğunu müəyyən ediblər. Təhlil onu bu günə qədər məlum olan ən geniş sistemə çevirir.
Newscenter.az pravda.ru-ya istinadən bildirir ki, bununla bağlı tədqiqat, Kanariya Astrofizika İnstitutunun Karlos Marrero de la Rozanın rəhbərlik etdiyi tədqiqatçılar qrupu tərəfindən aparılıb. Məlumatlar 2022-ci ilin may ayında Roke de los Muchachos Rəsədxanasındakı 2,5 metrlik INT teleskopundakı Geniş Sahə Kamerası (WFC), eləcə də yerüstü SDSS və DESI tədqiqatlarından arxiv məlumatları vasitəsilə əldə edilib.
Tədqiqatın obyekti, Abell 2029 nəhəng qrupu olan ən parlaq qalaktika IC 1011 idi. O, iki supermassiv qara dəliyin birləşməsi nəticəsində əmələ gəlmiş ola biləcək aktiv radio jetinə malik ən böyük nüvələrdən birinə malikdir. Sistemin parlaqlığı trilyon günəş parlaqlığına çatır.
Mütəxəssislər qalaktikanın genişliyini çox aşağı səth parlaqlığı dəyərlərinə əsasən qiymətləndiriblər. Onların təhlili aşağıdakı rəqəmləri verib:
Effektiv radius (ümumi radiasiyanın yarısının gəldiyi sahə) təxminən 238 min işıq ilidir.
Kənar radiusu (ulduz əmələ gəlməsi üçün lazım olan mühitin sıxlığının sərhədi) təxminən 848 min işıq ilidir.
Kənar radiusundakı ulduz kütləsi təxminən 3.69×1012 günəş kütləsidir. Əgər 2.127 milyon işıq ili radiuslu bir bölgəni (29 ulduz böyüklüyündəki parlaqlıq səviyyəsinə qədər) daxil etsək, qalaktika ətrafındakı fəzanın töhfəsi sayəsində ümumi ulduz kütləsi 4.2×1012 günəş kütləsinə qədər artır.
Astronom Pavel Qromov izah edir ki, qalaktikanın kənar radiusu onun fiziki sərhədlərinin vacib göstəricisidir, çünki onun hüdudlarından kənarda qaz və ulduzların sıxlığı yeni ulduzların əmələ gəlməsi üçün çox aşağı düşür.
Müşahidələr IC 1011 ətrafında zəif strukturlar aşkar edib. Müəlliflər bunları digər qalaktikaların udulması və isti qazdakı pozğunluqların izləri kimi şərh edirlər. Bu məlumatları rentgen görüntüləri ilə müqayisə edən tədqiqatçılar əsas klasterin təxminən 2-3 milyard il əvvəl daha kiçik bir qalaktika qrupu ilə birləşdiyini irəli sürüblər.
Nəticələr qalaktika kütləsi ilə ölçüsü arasındakı əlaqənin nəzəri modellərini təsdiqləyir. Diffuz xarici qabığın olması IC 1011-in ətraf məkandan maddəni udaraq böyüməyə davam etdiyini göstərir. Lakin, tədqiqat hələlik Kainatdakı oxşar sistemlərin böyüyə biləcəyi ölçünün yuxarı həddini dəqiq müəyyən etməyə imkan vermir.
Anar