Kaluqindən Bakı və İrəvana çağırış: Moskva istədi, üç şəhərin adı çəkildi

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) üzrə 4-cü Departamentinin direktoru Mixail Kaluqin RİA Novosti-yə açıqlamasında deyib: “Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı maraqları dəyişməzdir. Əsas qayğımız əməkdaşlıq edə biləcəyimiz, regionun potensialını aça biləcəyimiz və mehriban qonşuluq münasibətlərini gücləndirə biləcəyimiz sabitlik və rifah zonasını qorumaqdır”.

Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşdırılması prosesinə toxunan rusiyalı diplomat vurğulayıb ki, bu gün Bakı və İrəvan əsasən vasitəçilərsiz, birbaşa dialoq aparırlar. İki respublikanın xarici işlər nazirləri sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin qurulmasına dair sazişin mətnini paraflayıblar.

“Ermənistan–Azərbaycan münasibətlərinin normallaşdırılmasına Rusiya tərəfinin töhfəsini nəzərə alaraq, yekun sənədin imzalanması üçün tərəfdaşlarımızı öz platformamızda qəbul etməkdən məmnun olarıq”, – deyə Kaluqin qeyd edib.

Mixail Kaluqinin açıqlaması Moskvanın Cənubi Qafqazda siyasi proseslərdən kənarda qalmamaq niyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirir. “Sabitlik və rifah zonası” kimi diplomatik ifadələr, əslində Rusiyanın regionda təsir imkanlarını qorumaq istəyinin klassik formasıdır. Lakin reallıq ondan ibarətdir ki, Bakı-İrəvan münasibətlərinin normallaşdırılması prosesi artıq keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyub və bu mərhələdə Rusiyanın rolu həlledici deyil.

Hazırda iki ölkə arasında dialoq əsasən birbaşa formatda aparılır və bu, tərəflərin strateji seçimidir. Vasitəçilərdən mümkün qədər uzaq durmaq hər iki ölkənin maraqlarına cavab verir. Xüsusilə Azərbaycan üçün bu prosesdə əsas prioritet suverenlik, qərarların üçüncü tərəflərin təsirindən kənarda qəbul edilməsi və balanslı xarici siyasətin qorunmasıdır. Ermənistan isə uzun illər təhlükəsizlik baxımından Rusiyadan asılı vəziyyətdə qaldıqdan sonra alternativ diplomatik platformalara yönəlməyə çalışır.

Ümumiyyəltə Moskvanın “öz platformasını” təklif etməsi gecikmiş diplomatik təşəbbüsdür.

Sülh sazişi Vaşintonda tərəflərcə paraflanıb. Yəni proses artıq texniki və hüquqi mərhələyə keçib. Bu isə o deməkdir ki, sənədin harada imzalanması o qədərdə mühüm deyil. Vaşinqtonda aparılan danışıqlar, Əbu-Dabidə keçirilən görüşlər, eləcə də Ankara və Tbilisi kimi platformaların aktuallığı sülh sazişinin imzalanma yeri haqda ehtimal versiyaları formalaşdırır. Tərəflər neytral və ya qarşıdurmada maraqlı olmayan mərkəzlərə üstünlük verirlər.

Həm Azərbaycan, həm də Ermənistan üçün münaqişənin formalaşmasında və ya dondurulmasında maraqlı olmuş ölkələrin sülh sazişinin imzalanmasında ev sahibi qismində çıxış etməsi arzuolunan deyil. Moskva uzun müddət münaqişəni təsir aləti kimi istifadə edib və bu reallıq region ölkələri tərəfindən yaxşı xatırlanır.

Nəticə etibarilə, Rusiya sülh prosesində rolunu qorumağa çalışsa da, mövcud geosiyasi şərait və tərəflərin əldə etdiyi diplomatik yetkinlik bu təklifi qəbulolunan etmir. Ermənistan–Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması artıq kənar aktorların diktəsi ilə deyil, qarşılıqlı maraqlar və praqmatik hesablamalar əsasında irəliləyir.

Turan Rzayev
Globalinfo.az-ın siyasət yazarı