Kanadada göl bir gecədə yoxa çıxdı: Su necə axıb getdi?

Kanadanın Kvebek əyalətinin şimalında yerləşən Vasvanipi kri icmasının sakinləri 2025-ci ilin yazında şokedici xəbərlə oyanıblar. Onların sevimli balıqçılıq məkanı olan, qumlu sahillərlə əhatələnmiş La-Ruj gölü demək olar ki, tamamilə quruyub. Gölün yerində yalnız palçıq və ölü balıqlar qalıb. Yoxa çıxan su meşə içindən yeni məcra açaraq təxminən 10 kilometr aralıda yerləşən daha böyük gölə axıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Ecoticias" yazır.

Sonradan NASA-nın Yer müşahidə mərkəzi tərəfindən yayımlanan peyk görüntüləri bu dəyişikliyin miqyasını təsdiqləyib. 2024-cü ildə ürək formasında görünən tünd rəngli göl, 2025-ci ildə orbitdən baxıldıqda qəhvəyi çöküntü zolaqları ilə örtülmüş solğun çökəkliyə çevrilib ki, bu da qəfil qurumanın klassik əlamətidir.

İlk narahatlıq siqnalı may ayının əvvəlində Vasvanipinin şimal-qərbində yerləşən meşə yolundan gəlib. Əraziyə baxış keçirən icma üzvləri La-Ruj gölünün sahillərinin bir tərəfdən çökdüyünü, dibinin isə bir neçə dayaz su gölməçəsi istisna olmaqla demək olar ki, quruduğunu görüblər.

"Landsat 9" peykinin görüntüləri göstərir ki, gölün şərq sahilində yarıq əmələ gəlib və su şimal-şərq istiqamətində axaraq bir neçə kiçik su hövzəsindən keçdikdən sonra təxminən 10 kilometr aralıdakı Doda gölünə çatıb. Ovçular və tələçilər sanki yaşadıqları ərazinin xəritəsinin gizlicə yenidən çəkildiyini hiss ediblər.

Bu hadisə qəfil göl axını və ya qəfil daşqın adlanır. Bu termin adətən buzlaq göllərinə və ya buzlaqların və ya bəndlərin çökməsi nəticəsində yaranan süni su anbarlarına aiddir. Ekspertlər bildirirlər ki, təbii və buzlaq mənşəli olmayan bir gölün özünə yeni çıxış açaraq boşalması olduqca nadir haldır.

Avropa Komissiyasının Birləşmiş Tədqiqat Mərkəzindən Diana Vieyra qeyd edib ki, bu hadisə qeyri-adi haldır, çünki su adi axın yolunu tərk edərək yumşaq sahil çöküntüləri vasitəsilə yeni çıxış yaradıb. Bu isə gölün artıq kritik həddə yaxın olduğunu və yalnız son təkanın çatışdığını göstərir.

Alimlər hadisəni təbii və antropogen amillərin birgə təsiri ilə izah edirlər. Yumşaq sahilli çökəklik, qarlı qış mövsümü və onun ardınca sürətli yaz əriməsi torpağın artıq su ilə doymasına səbəb olub.

La-Ruj gölü ətrafında son illərdə baş verən meşə yanğınları və onilliklər boyu davam edən meşə kəsimi də mühüm rol oynayıb. Bu proseslər torpağı qoruyan və rütubəti tənzimləyən meşə örtüyünü zəiflədib. Britaniya Kolumbiyası Universitetindən Yunus Alila bildirir ki, yanğın və ya kəsim nəticəsində pozulmuş torpaqlar daha uzun müddət nəm qalır, bu da zamanla göl və çay sahillərinin zəifləməsinə gətirib çıxarır.

Vasvanipi kri icmasının liderləri indi oxşar şəraitə malik digər göllərin risk xəritəsinə salınmasını istəyirlər.

Aydın