Kasıb məhəllələrdə yaşamaq beyni qocaldırmış

İnsanların yaşadığı ərazinin sosial-iqtisadi vəziyyəti onların beyin sağlamlığında ölçülə bilən iz buraxa bilər. Yeni araşdırmaya görə, kasıb məhəllələrdə yaşayan insanların beyin yaşı daha yüksək, ümumi beyin həcmi isə daha aşağı olur. Bu qruplarda beyində damar zədələnməsi ilə əlaqələndirilən dəyişikliklərə də daha çox rast gəlinir.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, Şimali Amerika Radiologiya Cəmiyyətinin elmi jurnalı olan “Radiology”də dərc olunan tədqiqat çərçivəsində 18-96 yaş arasında təxminən 3 min insanın beyin MRT görüntüləri təhlil edilib.

Tədqiqatçılar iştirakçıların beyin göstəricilərini Regional Məhrumiyyət İndeksi (ADI) ilə müqayisə ediblər. Bu indeks gəlir, təhsil, məşğulluq və mənzil kimi amillər əsasında insanların yaşadığı ərazinin sosial-iqtisadi vəziyyətini qiymətləndirir. Araşdırmada xüsusilə vurğulanıb ki, ADI fərdin deyil, məhəllənin vəziyyətini əks etdirir.

Tədqiqatın nəticələrinə görə, ən kasıb məhəllələrdə yaşayan insanların daha yüksək “beyin yaşı” və daha aşağı ümumi beyin həcmi olub.

“Yaşadığınız yer beyninizdə ölçülə bilən bir iz buraxır”, - tədqiqatçı Con-Pol J. Yu bildirib.

Alimlər kasıb məhəllələrdə yaşayan insanlarda “ağ maddə hiperintensivliyi” adlanan dəyişikliklərin də daha çox olduğunu müəyyən ediblər. MRT görüntülərində parlaq ləkələr kimi görünən bu dəyişikliklər beyindəki kiçik qan damarlarının zədələnməsi ilə əlaqələndirilir.

“Ağ maddə hiperintensivliyi, əsasən, beyində ürək-damar zədələnməsinin izləridir”, - Yu deyib.

Tədqiqatçıların fikrincə, yüksək qan təzyiqi, yuxu problemləri və xroniki stress kimi amillər zamanla beyinə qan axınına təsir göstərə bilər. Ağ maddə hiperintensivliyinin daha yüksək olması isə əvvəllər yaddaş itkisi, koqnitiv problemlər və demensiya riskinin artması ilə əlaqələndirilib.

Yu hesab edir ki, insanların yaşadığı məhəllələrdəki sosial-iqtisadi çatışmazlıqlar səhiyyə tədbirləri və dövlət siyasətləri hazırlanarkən nəzərə alınmalıdır.

“ADI kimi indekslərlə ölçülən məhəllə çatışmazlığı əhəmiyyətli bir determinantdır. Çünki indeks zamanla yığılan, fərdi davranışlardan kənara çıxan və klinik nəticələrdəki fərqlərə töhfə verən struktur bərabərsizliklərini əks etdirir”, - tədqiqatçı vurğulayıb.