Kitab oxuyanda beyində nə baş verir?

Maks Plank Koqnitiv və Beyin Elmləri İnstitutunun mütəxəssisləri ucadan və səssiz oxuyarkən beynin mətni necə emal etdiyini öyrənmək üçün 150-dən çox elmi məqalənin geniş miqyaslı təhlilini aparıblar. Tədqiqat Neuroscience & Biobehavioral Reviews jurnalında dərc olunub.

Məlum olub ki, oxumağın müxtəlif formaları beynin müxtəlif sahələrini aktivləşdirir. Beləliklə, ucadan oxumaq hərəkət və eşitmə ilə əlaqəli sahələri aktiv şəkildə cəlb edir, səssiz oxuma isə idrak sistemləri arasında daha mürəkkəb koordinasiya tələb edir.

Alimlər həmçinin müəyyən ediblər ki, hərfləri oxumaq sol oksipital korteksdə dar bir sahəni aktivləşdirir, söz və cümlələri oxumaq isə daha geniş sahələri, o cümlədən sol temporo-oksipital və aşağı frontal girusu əhatə edir. Bu sahələr real sözlərə və mənasız hərf dəstlərinə (psevdowords) fərqli reaksiya verir ki, bu da onların funksiyalarının spesifikliyini göstərir.

Tədqiqatçılar açıq (ucadan) və gizli (səssiz) oxunuş arasındakı fərqlərə xüsusi diqqət yetirdilər. Mətnin səssiz qavranılması zamanı orbitofrontal korteks, beyincik və temporal korteks, leksik qərarlar zamanı isə həm aşağı frontal, həm də insular sahələr aktivləşir.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, onların tapıntıları beynin yazılı məlumatı necə emal etdiyi barədə fikir verir və nitq və koqnitiv pozğunluqların diaqnostikası və müalicəsi üçün faydalı ola bilər.