Kosmik tədqiqatların yeni elastik qəhrəmanları

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

İsveçdə yerləşən Göteborq Universitetində müdafiə olunmuş bir dissertasiya işi çərçivəsində təbiətdəki tırtılların hərəkət mexanizmindən ilhamlanaraq heç bir bərk, metal hissəsi olmayan unikal bir robot yaradılıb. Tamamilə əzələ yığılmasını təqlid edən bu elastik cihaz kanalizasiya borularının daxili təftişindən tutmuş Mars planetinin səthindəki çətin relyeflərin öyrənilməsinə qədər geniş bir sahədə istifadə edilə bilər. Yumşaq robototexnika adlanan bu yeni elmi istiqamət təbiətdəki soxulcanların və ya canlı əzələlərin xüsusiyyətlərini təkrarlamaq üçün xüsusi elastik materiallardan istifadə edir və bununla da ənənəvi bərk mexaniki robotların hərəkət məhdudiyyətlərini tamamilə ortadan qaldırır.

Bu yeni cihazın təməlini polimer materialla növbələşən karbon elektrod təbəqələrindən ibarət beşqatlı xüsusi bir struktur təşkil edir. Həmin karbon səthlərə zəif gərginlikdə elektrik cərəyanı verildikdə daxildəki polimer material canlı əzələ kimi genişlənir, cərəyan kəsildikdə isə dərhal öz əvvəlki ilkin vəziyyətinə qayıdır. Təxminən insan saçı qalınlığında hazırlanan bu süni əzələ silindr formasına salınaraq tırtılın dalğavari hərəkətlərini qüsursuz şəkildə nümayiş etdirir. Gövdəsinin ucları arasında çevik bir qövs formalaşdıran robot qabırğalı və kələ-kötür səthlərdəki nahiyələrə asanlıqla yapışaraq irəliləmək qabiliyyətinə malikdir.

Keçirilən laboratoriya sınaqları göstərib ki, bu kiçik mexanizm fərqli maililik bucaqlarında və kələ-kötür cığırlarda belə uzun müddət tam stabil şəkildə hərəkət edir. Onu miniatür kamera ilə təchiz etməklə mürəkkəb boru kəmərlərinin diaqnostikasında fəal istifadə etmək mümkündür. Quruluşunun son dərəcə sadə və etibarlı olması sayəsində bu robot-tırtıl daha qlobal tapşırıqlar, xüsusən də Mars kimi insan və böyük aparatlar üçün əlçatmaz olan planetar mühitlərin tədqiqi üçün ideal namizəd hesab olunur.

Xarici fiziki zərbələrdən və qəzalardan qorunmaq üçün robotun gövdəsinə karbon nanotublar əlavə edilib ki, bu da cihazın hətta deşildiyi zaman belə öz iş qabiliyyətini itirməməsinə şərait yaradır, eyni zamanda onu öldürücü kosmik radiasiyadan qoruyur.

Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ