Kosmosdakı həyat insanı dəyişə bilər...

...Sıfır cazibə qüvvəsinə məruz qaldıqda, insan beyni yuxarı və geri hərəkət edir və kəllənin içərisində deformasiyaya uğrayır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə New Voice yazır.

Yer üzündə cazibə qüvvəsi daim mayelərimizi - həm qanı, həm də beyni yuyan onurğa beyni mayesini - aşağıya “çəkir”. İnsan kosmosa girən kimi bu qüvvə yox olur.

Mayelər yenidən paylanır, başa doğru hərəkət edir və buna görə də astronavtlar tez-tez “şişmiş üz” effekti ilə qarşılaşırlar.

Yer üzündə normal şəraitdə beyin, onurğa beyni mayesi və ətraf toxumalar qeyri-sabit, lakin sabit bir tarazlıqda mövcuddurlar.

Space-ə görə, mikrocazibə qüvvəsində bu tarazlıq tamamilə pozulur. Əvvəlki müşahidələr artıq beynin kosmosda daha yüksəklərə “qalxdığını” sənədləşdirib.

Lakin, bu tədqiqatların əksəriyyəti beyni bütövlükdə təhlil edərək, ayrı-ayrı sahələrdə lokal dəyişiklikləri gizlədib.

...Komandamız daha dərindən araşdırmaq qərarına gəldi. Alimlər orbitdə bir neçə həftədən bir ildən çox vaxt keçirən 26 astronavtın MRT görüntülərini təhlil ediblər.

Bu orqanın necə hərəkət etdiyini anlamaq üçün tədqiqatçılar hər bir iştirakçının şəkillərini kəlləsinin konturları ilə uyğunlaşdıraraq missiyadan əvvəl və sonra müqayisə ediblər. Daha sonra hər bir bölgənin hərəkətini izləmək üçün hər beyni 100 ayrı bölgəyə bölüblər.

Nəticələr təsdiqləyib ki, insan kosmosda nə qədər çox vaxt keçirirsə, bu dəyişikliklər bir o qədər əhəmiyyətli olur.

BKS-də təxminən bir il keçirənlərdə beynin yuxarı hissəsindəki ayrı-ayrı bölgələr iki millimetrdən çox yuxarıya doğru sürüşüb.

Bəziləri üçün bu, kiçik bir miqdar kimi görünə bilər, lakin kəllənin məhdud məkanında iki millimetr nəzərə çarpan bir deformasiyadır.

Hərəkət və hissiyyatdan məsul olan bölgələr xüsusilə aktiv idi. Onlar həmçinin maraqlı bir effekt də gördülər: hər iki yarımkürədəki simmetrik strukturlar əks istiqamətlərdə, orta xəttə doğru hərəkət ediblər.

Ümumi statistikada bir-birini "ləğv edən" bu əks hərəkətlər idi, buna görə də əvvəlki tədqiqatlar bu nümunəni sadəcə qaçırdı.

Hər şey normala qayıdırmı? Əsasən, bəli.

Yerə qayıtdıqdan altı ay sonra deformasiyaların əksəriyyəti yox olur. Lakin, beynin "geriyə" sürüşməsi daha sabit olduğunu sübut edib.

Bu, çox güman ki, Yerin cazibə qüvvəsinin bizi irəli deyil, aşağı çəkməsi ilə əlaqədardır, buna görə də beynin yeni vəziyyətinə uyğunlaşması bir qədər daha uzun çəkir.

Əli Babayev