KREMLİN CILIZ “QAFQAZ MESAJI” İtirdiyi mövqeləri geri qaytarmaq istəyən Moskva heyfini kimlərdən çıxır?

Rusiyanın Yekaterinburq şəhərində azərbaycanlıların FSB-nin yerli əməkdaşları tərəfindən vəhşicəsinə döyülməsi, iki nəfərin isə qətlə yetirilməsi Rusiyanın imperiya xislətindən qaynaqlanır.

Rusiya sivil dövlət deyil və orada baş verən iyrəncliklər bu ölkənin siyasi simasının, ən əsası isə dövlət ağlının təzahürüdür. Əlbəttə, FSB təqsirləndirilənləri tam normal qaydada həbs edə bilərdi. Lakin burada məkrli siyasi məqsəd güdüldüyündən qəddarlığın qəsdən geniş rezonans doğurması istənilib.

Aydındır ki, Yekaterinburq şəhərinin hüquq-mühafizə və təhlükəsizlik orqanları özbaşına hərəkət etməyiblər, ən yuxarı instansiyadan birbaşa göstəriş alıblar. Sözsüz ki, baş verənlərin arxa planda dayanan konkret motivləri var.

Bu olayla bağlı başlıca səbəb, Azərbaycan və Türkiyənin regionda əlahiddə gücə yiyələnməsindən irəli gəlir. Qafqazdan sıxışdırıldığını hiss edən Kreml öz tarixi məğlubiyyəti ilə barışmaq istəmir. Hazırda Qafqaz mühüm geostrateji və tarixi dəyişikliklər ərəfəsindədir və hadisələrin inkişaf dinamikası göstərir ki, Rusiya yaxın gələcəkdə regiona təsirini tam itirəcək. Beləliklə, 200 illik təcavüz tarixi sona çatacaq.

Bildiyimiz kimi, məhz Ankaranın vasitəçiliyi ilə Ermənistanla Azərbaycan arasında sülhə nail olunması və Zəngəzur dəhlizinin açılması üçün ciddi işlər görülür. Digər tərəfdən, Qərbin aparıcı gücləri də bu məsələdə müsbət addımlar atmaq niyyətlərini bəyan ediblər. Ermənistanda Rusiyanın ictimai və kəşfiyyat dayaqlarına ard-ardına sarsıdıcı zərbələr vurulur. Beynəlxalq ekspertlərin qənaətinə görə, coğrafi baxımdan Türkiyə və Azərbaycan arasında ilişib qalmış Ermənistanın iri miqyaslı geostrateji yenilənmə prosesindən doğan reallığı qəbul edərək “magistral yoldan çəkilməkdən” başqa çarəsi yoxdur, əks təqdirdə yolun ortasında əziləcək. Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan bu yaxınlardakı çıxışı zamanı öz əhalisinə emosional şəkildə məhz bunu izah etməyə çalışırdı.

Bütün olanları diqqətlə izləyən Moskva prosesin qarşısını almaq və itirilən mövqelərini geri qaytarmaq üçün isterik şəkildə vurnuxur. Kreml Qafqazda hər hansı ciddi dəyişikliyə imkan verilməyəcəyi mesajını ənənəvi cılız və murdar üsullarıyla bizə çatdırmaq istəyir. Amma Rusiyada primitiv metodlarla heç bir nailiyyət əldə edilməyəcəyini dərk etmirlər. Rusiya rəhbərlərinin zəka potensialı kasad olduğundan onlar tarixi prosesin mahiyyətini anlamırlar. Zəngin təbii sərvətlərə və eləcə də SSRİ-dən miras qalmış müəyyən elmi-texniki və intellektual potensiala malik olan Rusiya 1991-ci ildən zorakılıqdan əl çəkib qonşu ölkələr üçün cazibə mərkəzinə çevrilə bilərdi. Amma bunun üçün dərin siyasi və iqtisadi islahatlar həyata keçirilməli, ictimai mühitin sağlamlaşdırılması yolunda ciddi əmək sərf edilməliydi. Bunların əvəzinə biz, 18-19-cu əsrin təfəkkürü ilə yaşayan liderlərin hökmü altında əzilən köhnə və nimdaş qafalı Rusiyanı gördük.

Sözsüz ki, Rusiyanın gələcəklə bağlı xüsusi bir konsepsiyası var və onun müəllifi Vladimir Putindir. Putinin siyasi fəlsəfəsinə görə, Rusiyanın imperiya olmaqdan başqa yolu yoxdur və bu, onun taleyidir. Deməli, Putinin başlıca məqsədi Rusiya imperiyasını köhnə sərhədləri çərçivəsində bərpa etməkdir. Onun hələ 2014-cü ildə Krımı ilhaq etməsi və Donbasa hücumu göstərdi ki, Kreml tədricən bu ideyanı reallaşdırmaq niyyətindədir. İndi haqlı olaraq belə bir sual meydana gəlir ki, bəs Kremldə bu strateji planın gerçəkləşdirilməsinin nə qədər müşkül və eyni zamanda Rusiyanın özü üçün necə böyük fəsadlara yol açacağını, nəhayət, ölkənin zəifləyib parçalanmasına gətirib çıxaracağını başa düşmürlər? Rusiya doğrudanmı inanır ki, öz gücünü zorlamaqla və bütün ətrafı ilə düşmənçilik siyasəti yürütməklə bu ideyanı reallaşdırmağı bacaracaq? Bəli! Bu gün Rusiyada məhz belə düşünürlər.

Vladimir Putinin “Rus əsgərinin ayağı hara dəyirsə, ora Rusiya torpağıdır”, ”Rusiyanın sərhədləri heç yerdə bitmir” kimi ifadələr işlətməsi Rusiyanın qonşu dövlətlərə soxulmaq istəyindən xəbər verir. Putinin bu cür düşünməsinin səbəblərindən biri də Rusiyanın öz tarixi boyunca bir neçə dəfə məhvolmadan qurtulması ilə bağlıdır. Həqiqətən də Rusiya imperiyası öz tarixi ərzində bir neçə dəfə xəritədən silinmək təhlükəsi ilə üzləşib. Lakin qlobal siyasi hadisələrin istiqaməti elə yöndə gedib ki, Rusiya möcüzəvi şəkildə qurtula bilib. Putin 2018-ci ildə Vladimir Solovyova verdiyi müsahibəsində deyib: ”Rusiyanın keçmiş hərbi-siyasi xadimlərindən biri, 18-ci əsrin marşalı söyləyib ki, Rusiyanın başqa ölkələr qarşısında üstünlüyü var, çünki o, birbaşa Allah tərəfindən idarə olunur, başqa cür onun mövcud olması başa düşülən deyil”.

Rusiya imperiyası modern dövrün heç bir imperiyasına bənzəmir və o, yalnız öz perimetri boyunca genişlənməklə ərsəyə gəlib, ona görə də Putin imperiyanı yenidən canlandırmaq üçün Ukraynaya girib.

Rusiya indi tarixi eniş dövrünü yaşayır və onun bundan qurtulması ehtimalı çox azdır. Çünki çöküşün labüdlüyünü gətirə biləcək bütün mənfi parametrlərin demək olar ki, hamısı eyni anda işə düşüb. Ancaq Rusiya dinc oturmaycaq, tənəzzüllə barışmayacaq, çabalayacaq və “yaxın xaric” adlandırdığı ölkələrə qarşı müxtəlif təzyiq üsullarından istifadə etməyə başlayacaq. Ümumi yekunda isə heç nə alınmayacaq. Çünki Rusiya artıq zamanla ayaqlaşa bilmir, onun arxasında texnoloji inkişaf səviyyəsi və çoxşaxəli iqtisadiyyat dayanmır. Rusiya hakimiyyəti təbii resurslara, iri gövdəli “paslanmış” hərb maşınına və nüvə silahına arxayındır. İş ondadır ki, Kremldə bunların köməyi ilə inkişaf etməyin və hətta imperiyanı yaşatmağın mümkünsüzlüyünü dərk edən ağıllı heç kim yoxdur. Əgər idarəçilikdə ağıl yoxdursa, deməli, bu ölkənin parçalanması və faciəvi sonluğu qaçılmazdır.

Vaqif Nəsibov

“AzPolitika.info”