Laçının zəfərdən sonrakı səhəri ŞƏRH

Laçın Şəhəri Günü Azərbaycan xalqının tarixində mühüm siyasi və mənəvi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biridir. Hər il avqustun 26-da qeyd olunan bu gün Laçın şəhərinin Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılmasını, tarixi ədalətin bərpasını və uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş laçınlıların öz torpaqlarına qayıdışının başlanmasını simvolizə edir. Azərbaycan Prezidentinin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə 26 avqust rəsmi olaraq Laçın Şəhəri Günü elan edilib.

Laçının azad olunması Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası istiqamətində əldə edilmiş tarixi nailiyyətlərdən biridir. 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Zəfərdən sonra 2020-ci il dekabrın 1-də Laçın rayonu Azərbaycana qaytarılıb. Lakin Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri həmin mərhələdə Azərbaycanın nəzarətində olmayıb. 2022-ci il avqustun 26-da isə Azərbaycan Ordusunun şəhərə daxil olması ilə Laçın şəhəri tam nəzarətə götürülüb. Beləliklə, 26 avqust Azərbaycanın müasir tarixində Laçının azadlığı ilə bağlı mühüm siyasi və hərbi hadisənin tarixi kimi yadda qalıb.

Laçının azad edilməsi yalnız hərbi uğur kimi deyil, həm də Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm siyasi nəticə kimi qiymətləndirilir. Vətən müharibəsində əldə edilmiş hərbi qələbə və sonrakı siyasi-diplomatik proseslər nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Laçının Azərbaycanın nəzarətinə qaytarılması bu prosesin mühüm mərhələlərindən biri olmaqla, dövlətin öz ərazi bütövlüyünü təmin etməkdə nümayiş etdirdiyi siyasi iradənin və qətiyyətin nəticəsi kimi dəyərləndirilir.

Laçın Azərbaycan üçün yalnız strateji əhəmiyyətli ərazi deyil, zəngin tarixi-mədəni irsə malik qədim yurd yerlərindən biridir. Uzun illər davam edən işğal nəticəsində şəhərin və rayonun yaşayış infrastrukturu ciddi dağıntılara məruz qalıb. İşğal dövründə tarixi və mədəni irsə vurulan zərər, yaşayış məntəqələrinin dağıdılması və əhalinin öz doğma yurdlarından didərgin salınması böyük humanitar faciə yaradıb. Bu səbəbdən Laçının azadlığı ilə yanaşı, onun yenidən qurulması və əvvəlki sakinlərinin doğma torpaqlarına qaytarılması Azərbaycan dövlətinin qarşısında duran əsas vəzifələrdən birinə çevrilib.

Bu gün Laçında həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri Böyük Qayıdış siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycan dövləti şəhərin müasir standartlara uyğun şəkildə yenidən qurulmasına, yaşayış, sosial və kommunal infrastrukturun yaradılmasına xüsusi diqqət yetirir. Keçmiş məcburi köçkünlərin Laçına qayıdışı 2023-cü il mayın 27-dən başlanıb və bu proses mərhələli şəkildə davam etdirilir. Bununla Laçın yalnız yenidən qurulan şəhərə deyil, insanların öz doğma yurdlarına qayıdışının real nümunəsinə çevrilir.

Laçında görülən işlərin miqyası Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına verdiyi siyasi və iqtisadi əhəmiyyəti də nümayiş etdirir. Şəhərdə yaşayış binaları, məktəblər, xəstəxana, enerji infrastrukturu, inzibati və ictimai obyektlər yaradılır. Eyni zamanda, Laçının iqtisadi potensialından səmərəli istifadə olunması məqsədilə sənaye və kənd təsərrüfatı layihələri həyata keçirilir. Laçın Aqro-Sənaye Parkının fəaliyyətə başlaması şəhərin gələcək iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayır.

Laçının bərpası həm də yeni iqtisadi imkanların yaradılması baxımından əhəmiyyətlidir. Burada həyata keçirilən layihələr məşğulluğun artırılmasına, yerli istehsalın inkişafına, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsinə və əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsinə xidmət edir. Kiçik su elektrik stansiyalarının, enerji və digər infrastruktur obyektlərinin yaradılması isə Laçının təbii potensialından istifadə etməklə şəhərin davamlı inkişafına şərait yaradır.

Laçın Şəhəri Gününün siyasi əhəmiyyətini artıran mühüm məqamlardan biri də bu günün Azərbaycan dövlətinin Böyük Qələbə tarixinin davamı kimi qeyd edilməsidir. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə işğaldan azad edilmiş şəhərlərin xüsusi günlərinin təsis edilməsi Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfərin yaddaşlarda yaşadılması məqsədi daşıyır. 26 avqustun Laçın Şəhəri Günü kimi müəyyənləşdirilməsi də bu baxımdan tarixi hadisənin dövlət səviyyəsində əbədiləşdirilməsinə xidmət edir.

Laçının azadlığı Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, dövlət və xalq birliyinin mühüm təzahürlərindən biridir. Otuz ilə yaxın müddətdə doğma torpaqlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşayan laçınlıların bu gün artıq öz şəhərlərində məskunlaşması Böyük Qayıdış prosesinin ən mühüm nəticələrindən hesab olunur. Prezident İlham Əliyev 2023-cü ildə Laçın Şəhəri Günü münasibətilə çıxışında laçınlıların öz dədə-baba torpaqlarında rahat və xoşbəxt yaşayacaqlarına əminliyini ifadə etmişdi.

Laçının dirçəldilməsi Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərlə bağlı dövlət siyasətinin mahiyyətini də aydın göstərir. Burada məqsəd yalnız dağıdılmış şəhərlərin və kəndlərin fiziki olaraq bərpa edilməsi deyil, həmin ərazilərin iqtisadi, sosial və mədəni baxımdan yenidən canlandırılmasıdır. Müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında qurulan Laçın gələcəkdə regionun mühüm yaşayış, turizm və iqtisadi mərkəzlərindən birinə çevrilmək potensialına malikdir.

Laçının təbii gözəllikləri, dağlıq relyefi, meşələri, çayları və zəngin mədəni irsi onun turizm imkanlarını da genişləndirir. Şəhərin və rayonun yenidən qurulması ilə yanaşı, turizm infrastrukturunun yaradılması Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzuru yeni iqtisadi və turizm məkanına çevirmək siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bu baxımdan Laçın həm yerli, həm də xarici turistlər üçün cəlbedici mərkəzlərdən birinə çevrilə bilər.

Laçın Şəhəri Günü həm də Azərbaycan xalqının milli yaddaşında xüsusi yer tutan qələbə və qayıdış ideyasını özündə birləşdirir. Bu gün bir tərəfdən keçmişi, Laçının işğal altında olduğu illəri və həmin dövrdə yaşanan məhrumiyyətləri xatırladır, digər tərəfdən isə azad edilmiş şəhərin yeni simasını, quruculuq prosesini və gələcəyə yönəlmiş inkişaf strategiyasını nümayiş etdirir. 2023-cü ildə Laçında ilk dəfə keçirilən Şəhəri Günü tədbirində dövlət başçısının da vurğuladığı kimi, qısa müddətdə şəhərin bərpasına başlanılması Azərbaycanın qurub-yaratmaq gücünün göstəricisidir.

Laçın Şəhəri Günü Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasının, tarixi ədalətin təmin edilməsinin və Böyük Qayıdış prosesinin rəmzi kimi xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Laçının azadlığı Azərbaycan dövlətinin qətiyyətini, xalqın milli iradəsini və Ordunun gücünü nümayiş etdirdiyi kimi, şəhərin sürətlə bərpası da Azərbaycanın sülh və quruculuq siyasətinin göstəricisidir. Bu gün Laçın dağıntıların deyil, dirçəlişin, məcburi köçkünlüyün deyil, doğma yurda qayıdışın, keçmişin deyil, gələcəyin simvoluna çevrilir. Laçının yenidən qurulması və laçınlıların öz doğma şəhərlərində məskunlaşması Azərbaycanın Böyük Qələbəsinin real nəticələrindən biri olmaqla, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun gələcək inkişafının parlaq nümunəsidir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini.