Livanda vəziyyət gərginləşir

Növbəti İsrail-Hizbullah müharibəsi

Yaxın zamanda İsrail ilə Hizbullah arasında yenidən müharibə alovlana bilər. Belə demək mümkünsə, Hizbullahın tərk-silah olunması üçün ABŞ və İsrailin Livan hökuməti üzərində təzyiqləri artıb. ABŞ-ın xüsusi elçisi Tom Barak Hizbullahın silahlarının mərhələli təhvili üçün Livan hökumətindən vaxt cədvəli tələb edib. “Al-Arabiyya” telekanalının məlumatına görə, Vaşinqton silahların ən gec oktyabr ayınadək Livan ordusuna verilməsini istəyir. Lakin Hizbullah ABŞ-ın tələbinə mənfi cavab verib. Təşkilatın rəhbərliyi Livan parlamentinin spikeri Nəbih Berri vasitəsilə ABŞ rəsmilərinə çatdırıb ki, onlar silahların təhvil verilməsi istiqamətində heç bir addım atmayacaqlar - Hizbullah bunu hər hansı zəmanətin olmaması ilə əsaslandırır və tərk-silah olmamağı Suriyanın Suveyda regionunda baş verən son hadisələrlə əlaqələndirir. “Al-Arabiyya” telekanalı, həmçinin müəyyən mənbələrə istinadən bildirib ki, Hizbullah tərk-silah olmamaqda qərarlıdır və lazım gələrsə, Livan hökuməti ilə toqquşmağa hazırdır. Livan Prezidenti Cozef Aun isə bəyan edib ki, silahların dövlətə təhvil verilməsi barədə qərar artıq verilib və geriyə yol yoxdur. Hizbullahın bu mövqeyi ABŞ-ın Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tomas Barak ilə görüşdə də müzakirə edilib. Nəbih Berri ABŞ rəsmisinə bildirib ki, rəsmi Beyrut Hizbullahın tərk-silah ediləcəyinə dair heç bir öhdəlik götürə bilməz. Hadisələrin eskalasiyasına aparan proseslərin baş verdiyi bir zamanda İsrail Hərbi Hava Qüvvələri yenidən Livanda Hizbullahın mövqelərinə raket zərbələri endirməyi planlaşdırır.  Qeyd edək ki, “Reuters” agentliyinin məlumatına görə, on gün bundan əvvəl İsrail ordusu Livanda “Hizbullah”ın elit hərbi qanadı olan “Radvan” qüvvələrinə qarşı hava əməliyyatlara başladığını elan edib.

Xatırladaq ki, 2024-cü ilin sonlarında İsrail Silahlı Qüvvələri Hizbullaha qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar həyata keçirmişdi. Bu əməliyyatlarda Hizbullahın bir çox mövqeləri sıradan çıxarılmış və təşkilatın lideri Həsən Nəsrullah, bir sıra rəhbər şəxsləri və komandanları zərərsizləşdirilmişdi.

Silahlar təhvil verilməyəcək

Məsələ ilə bağlı Yaxın Şərq üzrə ekspert Vüqar Zifəroğlu “Yeni Azərbaycan” qəzetinə şərhində bildirib ki, Hizbullahın silahlarını təhvil verəcəyi inandırıcı deyil. “Nəzərə alaq ki, bu təşkilat sadəcə bir siyasi partiya deyil, eyni zamanda İranın bölgədəki hərbi-strateji qoludur. Onun hərbi qanadı Livanda “dövlət içində dövlət” funksiyası daşıyır. Silahları təhvil vermək onun mövcudluğunu sual altına alar. Hizbullah yalnız Livanda deyil, Suriyada, Yəməndə və İraqda da İranın proksi aktoru kimi fəaliyyət göstərir. Silahların təhvil verilməsi regional güc balansında İranın əlini zəiflədir, buna isə Tehran razı olmaz,” -V.Zifəroğlu vurğulayıb ki, Hizbullah müqavimət göstərmək niyyətindədir: “Suveyda bölgəsində baş verənlər, xüsusilə druz üsyanı və İranın təsirinin azaldılması cəhdləri Hizbullah tərəfindən regional təhlükə kimi dəyərləndirilir. Bu da onların tərk-silah olmağa daha da müqavimət göstərməsinə səbəb olur”.

Livan geri çəkilmək məcburiyyətində olacaq

Ekspertin sözlərinə görə, Livan hökuməti Hizbullahı tərk-silah olmağa məcbur edə bilməz. “Livan prezidenti Cozef Aunun açıqlaması rəsmi səviyyədə ciddi bir mesajdır. Lakin Livan daxilində siyasi parçalanma və sektarian tarazlıq səbəbindən, dövlətin bu qərarı icra etmək gücü çox zəifdir. Hizbullah Livan ordusundan daha yaxşı təşkilatlanmış və silahlanmış qüvvəyə malikdir. Nəbih Berri (parlament spikeri) kimi şiə siyasi fiqurların Hizbullahla əlaqəsi dövlətin iradəsini zəiflədən amillərdəndir”.

Növbəti hərbi qarşıdurma

“Təbii ki, Hizbullahın silahları yerə qoymaqdan imtinası halında İsrailin müdaxiləsi realdır. İsrail artıq Livanla sərhəddə yerləşən Hizbullah mövqelərinə qarşı ara-sıra zərbələr endirir. Genişmiqyaslı əməliyyat üçün isə ciddi səbəb və beynəlxalq razılıq tələb olunur. İsrail, İranın nüvə proqramına qarşı yeni hərbi addımlar atarsa, bu kontekstdə Hizbullahı da zərərsizləşdirmək istəyəcək,” - deyə V.Zifəroğlu bildirib.

Yunis ABDULLAYEV