Maaşınız ayın sonuna çatmırsa... Qızıl kimi MƏSLƏHƏTLƏR

Maaşın ayın sonuna qədər çatmaması, gündəlik xərclərin artması bir çox insanı əlavə qazanc yolları axtarmağa vadar edir. Bəs bunun üçün mütləq ikinci işə girmək lazımdır, yoxsa evdən öyrənilən bir bacarıqla da pul qazanmaq mümkündür?

Mövzu ilə bağlı “Yeni Sabah”a  insan resursları üzrə menecer Röyal Əhmədovla müsahibəni təqdim edir:

- Röyal bəy, əlavə pul qazanmaq istəyənlər hansı bacarıqları öyrənsələr, daha çox qazanc əldə edə bilərlər? pizza hut

- İnsanların maddi imkanlarını genişləndirmək istəyi əlavə gəlir mənbələrinə marağı artırır. Mən hesab edirəm ki, əlavə pul qazanmaq üçün mütləq ikinci işə girmək, günün böyük hissəsini işdə keçirmək lazım deyil. Bəzi hallarda insan mövcud işindən sonra müəyyən bacarıq üzərində işləyərək, hətta evdən çıxmadan da əlavə gəlir əldə edə bilər. Burada əsas məsələ düzgün sahəni seçmək, həmin sahə üzrə bilik qazanmaq və öyrəndiklərini real xidmətə çevirməyi bacarmaqdır.

İlk növbədə, insanlar əlavə qazancı tez və asan pul qazanmaq kimi deyil, öz bacarıqlarından istifadə edərək yeni gəlir mənbəyi yaratmaq kimi düşünməlidirlər. Çünki hər hansı sahəni öyrənmək, müştəri tapmaq və davamlı gəlir əldə etmək müəyyən vaxt və əmək tələb edir.

- Bəs konkret hansı sahələrdən yaxşı gəlir əldə etmək olar?

- Mənim fikrimcə, ilk növbədə əmək bazarında real tələbatı olan və insanın mövcud imkanlarına uyğun gələn bacarıqlara üstünlük verilməlidir. Məsələn, qrafik dizayn, video montaj, sosial media hesablarının idarə edilməsi, reklam mətnlərinin hazırlanması, kontent yaradıcılığı və rəqəmsal marketinq kimi sahələrdə müəyyən biliklərə yiyələnən insanlar öz xidmətlərini şirkətlərə, kiçik bizneslərə və fərdi sahibkarlara təklif edə bilərlər. Digər tərəfdən, Excel, mühasibat uçotunun əsasları, məlumatların işlənməsi, təqdimatların hazırlanması və sənədlərlə iş kimi bacarıqlar da əlavə gəlir əldə etmək üçün faydalıdır. Məsələn, bir şəxs Excel proqramını yaxşı öyrənərək hesabatların hazırlanması, məlumatların sistemləşdirilməsi və cədvəllərin qurulması üzrə xidmət göstərə bilər.

Süni intellekt alətlərindən istifadə bacarığı da getdikcə əhəmiyyət qazanır. Lakin sadəcə süni intellekt alətindən istifadə etməyi bilmək özlüyündə yüksək gəlir təmin etmir. Əsas məsələ həmin alətlərdən istifadə etməklə konkret problemi həll etməkdir. Məsələn, kontent hazırlamaq, məlumatları təhlil etmək və iş proseslərini avtomatlaşdırmaq. Eyni zamanda, hər kəsin mütləq rəqəmsal sahəyə yönəlməsi də düzgün yanaşma deyil. Dil bilikləri, repetitorluq, tərcümə, onlayn dərslər, satış, müştəri xidmətləri və müxtəlif peşə bacarıqları da insanın əlavə gəlir əldə etməsinə kömək edə bilər.

Burada əsas tövsiyəm budur: insan yalnız hansı sahədə daha çox pul qazanıldığını deyil, özünün hansı işi daha yaxşı öyrənə və keyfiyyətli şəkildə görə biləcəyini də nəzərə almalıdır.

- Evdən işləyərək pul qazanmaq istəyənlər üçün hansı sahələr daha uyğundur?

- Evdən işləmək istəyənlər üçün bir neçə istiqamət xüsusilə əlverişli ola bilər. Birinci istiqamət frilans xidmətləridir. Buraya dizayn, video montaj, mətn yazarlığı, tərcümə, təqdimatların hazırlanması və digər sifariş əsaslı işlər daxildir. İnsan müəyyən bacarıq qazandıqdan sonra müxtəlif müştərilərlə əməkdaşlıq edə bilər. İkinci istiqamət onlayn təhsil və məsləhət xidmətləridir. Hər hansı sahədə kifayət qədər biliyi və təcrübəsi olan şəxs fərdi dərslər keçirə, təlimlər təşkil edə və ya müəyyən mövzularda konsultasiya verə bilər. Üçüncü istiqamət məsafədən görülən inzibati və əməliyyat işləridir. Məsələn, virtual assistentlik, məlumatların daxil edilməsi, elektron yazışmaların aparılması, görüşlərin planlaşdırılması və müştərilərlə ünsiyyət kimi işlər bu kateqoriyaya daxildir. Dördüncü istiqamət sosial media və rəqəmsal satışdır. Kiçik bizneslərin sosial şəbəkə hesablarının idarə olunması, məhsulların təqdim edilməsi, müştərilərlə yazışmaların aparılması və satış prosesinə dəstək göstərilməsi əlavə qazanc imkanı yarada bilər.

Burada bir məqamı xüsusi qeyd edərdim: evdən işləmək mütləq öz biznesini qurmaq demək deyil. İnsan məsafədən işləyən əməkdaş kimi də fəaliyyət göstərə bilər, frilans xidmətlər də təqdim edə bilər. Daha sabit gəlir istəyənlər məsafədən iş imkanlarını araşdıra, vaxtını daha sərbəst idarə etmək istəyənlər isə frilans fəaliyyətə yönələ bilərlər.

-  Heç bir təcrübəsi olmayan adam haradan başlamalıdır?

- Təcrübəsi olmayan insan üçün ən vacib məsələ hər şeyi eyni anda öyrənməyə çalışmamaqdır. İnsanlar bəzən bir neçə gün ərzində dizayn, proqramlaşdırma, süni intellekt, satış və marketinq öyrənmək istəyirlər. Nəticədə müxtəlif sahələrə vaxt ayırsalar da, heç birində işləyə biləcək səviyyəyə çatmırlar. Mən belə insanlara mərhələli şəkildə hərəkət etməyi tövsiyə edərdim.

İlk olaraq, bir istiqamət seçmək lazımdır. Bu seçim insanın maraqlarına, gündəlik ayıra biləcəyi vaxta, kompüter və internet imkanlarına, eləcə də öyrənmə qabiliyyətinə əsaslanmalıdır. İkinci mərhələdə həmin sahənin əsaslarını öyrənmək lazımdır. Bunun üçün pulsuz dərslərdən, tədris materiallarından və praktik tapşırıqlardan istifadə etmək mümkündür. İlk gündən bahalı kurs almaq mütləq deyil. Əvvəlcə sahənin insana uyğun olub-olmadığını yoxlamaq daha məqsədəuyğundur. Sonrakı mərhələdə praktiki nümunələr hazırlamaq vacibdir. Məsələn, dizayn öyrənən şəxs bir neçə nümunə poster hazırlaya, sosial media idarəçiliyini öyrənən şəxs kontent planı qura, Excel öyrənən şəxs isə hesabat və cədvəl nümunələri yarada bilər. Bu nümunələr gələcək müştəriyə və ya işəgötürənə insanın nə bacardığını göstərir. Daha sonra iş axtarışına və xidmət təklif etməyə başlamaq lazımdır. Vakansiyaları araşdırmaq, peşəkar əlaqələr qurmaq, LinkedIn kimi platformalarda aktiv olmaq və potensial müştərilərə konkret xidmət təklif etmək bu prosesin bir hissəsidir.

İlk sifarişin və ya ilk iş təklifinin dərhal gəlməməsi normaldır. Əsas məsələ geribildirim almaq, səhvləri düzəltmək və bacarıqları inkişaf etdirməkdir. Mənim fikrimcə, yeni başlayan insan ilk gündən böyük gəlir hədəfi qoymaq əvəzinə, əvvəlcə bazarın ehtiyac duyduğu bir işi müstəqil şəkildə görə biləcək səviyyəyə çatmağı qarşısına məqsəd qoymalıdır.

-  İnsanlar hansı işlərdən real gəlir gözləyə bilərlər, hansı sahələrdə isə qazanc əldə etmək daha çətindir?

- Bu sualda ən vacib məqam real gözləntilərin formalaşdırılmasıdır. Çünki internetdə bəzən elə təqdimatlar edilir ki, insan heç bir təcrübə qazanmadan, gündə bir neçə saat işləməklə qısa müddətdə yüksək gəlir əldə edəcəyini düşünür. Halbuki real əmək bazarında bu, hər kəs üçün mümkün deyil. Məncə, gəlir əldə etmək ehtimalı daha real olan işlər insanın konkret xidmət göstərdiyi və qarşılığında ödəniş aldığı fəaliyyətlərdir. Məsələn, dizayn hazırlamaq, video montaj etmək, repetitorluq, tərcümə, sosial media idarəçiliyi, virtual assistentlik, mühasibatlıq üzrə uyğun xidmətlər və proqramlaşdırma kimi sahələr. Əlbəttə, hər birinin öz tələbləri, rəqabət səviyyəsi və öyrənmə müddəti var. Bu sahələrdə də yüksək qazanc avtomatik təmin olunmur. Gəlir insanın bacarığından, işin keyfiyyətindən, müştəri tapmaq imkanından, dil biliklərindən və bazardakı tələbatdan asılıdır. Bəzi insanlar ilk sifarişlərini nisbətən tez tapa bilər, digərləri isə bunun üçün daha uzun müddət çalışmalı olurlar. Digər tərəfdən, yalnız reklam izləməklə, müxtəlif tətbiqlərdə xırda tapşırıqlar yerinə yetirməklə və ya heç bir peşəkar bacarıq tələb etməyən fəaliyyətlərlə davamlı və yüksək gəlir əldə edəcəyini düşünmək düzgün deyil. Belə işlərdə ödəniş çox vaxt aşağı olur və sərf edilən vaxt əldə olunan gəlirə uyğun gəlməyə bilər. Həmçinin, sosial şəbəkələrdə sürətli qazanc vəd edən təkliflərə diqqətlə yanaşmaq lazımdır. İşə başlamaq üçün əvvəlcədən pul tələb edilməsi, zəmanətli yüksək gəlir vədləri, işin mahiyyətinin aydın izah olunmaması və qazancın yeni iştirakçılar cəlb etməyə bağlanması risk əlamətləridir.

Mən insanlara hər hansı sahəyə başlamazdan əvvəl üç suala cavab tapmağı tövsiyə edərdim: bu bacarığa bazarda real ehtiyac varmı, mən bu işi keyfiyyətli şəkildə görə bilərəmmi və potensial müştəriyə hansı konkret faydanı təqdim edəcəyəm?

- Əlavə gəlir əldə etmək istəyənlərə tövsiyələriniz nədir?

- Qeyd edim ki, əlavə gəlir əldə etmək hər zaman ikinci işdə çalışmaqla məhdudlaşmır. Bəzən insanın əsas işində qazandığı təcrübə belə onun üçün yeni qazanc imkanına çevrilə bilər. Məsələn, insan satış sahəsində işləyirsə, satış üzrə məsləhət və ya müştəri xidmətləri istiqamətində inkişaf edə bilər. İnsan resursları sahəsində təcrübəsi varsa, CV hazırlanması, müsahibəyə hazırlıq və işə qəbul prosesləri üzrə uyğun xidmətlər göstərə bilər. Müəllimlik təcrübəsi olan şəxs fərdi dərslər təşkil edə bilər. Yəni hər dəfə sıfırdan yeni peşə öyrənmək də tələb olunmur. Bəzən mövcud bilikləri daha düzgün təqdim etmək və onları xidmətə çevirmək daha səmərəli yoldur. Ən əsası, əlavə qazanc axtaran insan təkcə pul qazanmağın yolunu deyil, gələcəkdə də ona gəlir gətirə biləcək bacarığı inkişaf etdirməyi düşünməlidir. Çünki qısamüddətli qazanc müəyyən problemi həll edə bilər, amma peşəkar bacarıq insanın uzunmüddətli imkanlarını genişləndirir.

Məncə, bu gün əlavə gəlir əldə etmək istəyən hər bir insan üçün ən düzgün yanaşma budur: bazarın tələbatını öyrənmək, bir istiqamət seçmək, praktiki təcrübə toplamaq və qazancı mərhələli şəkildə artırmaq.

Əsmətxanım Rzazadə