Makron bildirib ki, Yeni Kaledoniya Fransa daxilində “yeni dövlət” olacaq

Fransa prezidenti Emmanuel Makron bildirib ki, Yeni Kaledoniya Fransanın xaricdəki ərazisi respublika daxilində "yeni dövlət" olacaq.

Bizimyol.info xəbər verir ki, bu barədəprezident "X"də yazıb.

"10 gündən çox danışıqlardan sonra Yeni Kaledoniya və ştatın seçilmiş nümayəndələri tarixi saziş bağlayıblar. Yeni Kaledoniya dövləti, respublika tərkibində – bu, etimada əsaslanan bir addımdır", - deyə o qeyd edib.

"Les Nouvelles Calédoniennes" portalının məlumatına görə, Yeni Kaledoniyadan olan nümayəndə heyəti və Fransa hökumətinin nümayəndələri iyulun 12-də Parisdə 10 günlük danışıqlardan sonra xarici ərazilərin institusional strukturu haqqında saziş imzalayıblar.

Razılaşma, ərazinin "davamlı" statusunun təmin edilməsi zəmanətini nəzərdə tutur. Sənəddə təqdim olunan əsas prinsiplərdən biri, Fransa konstitusiyasına əsas qanunun daxil edilməsi, Fransız və Yeni Kaledoniya vətəndaşlığının ayrılmaz şəkildə birləşdirilməsi, seçki hüququnun genişləndirilməsi, ölkənin parlamentində üzv tərkibinin dəyişdirilməsi, Yeni Kaledoniyaya vergi səlahiyyətləri və beynəlxalq münasibətlər sahəsindəki kompetensiyaların verilməsi kimi məsələlər yer alır.

Eyni zamanda, yeni bir özünü müəyyənləşdirmə referendumu ideyasının istisna edildiyi, əyalət hökumətləri seçkilərinin isə 2026-cı ilin may və ya iyun aylarında keçirilməsi mümkünlüyü vurğulanır. "Politico" nəşrinin məlumatına görə, razılaşma Fransanın iqtisadi inkişafı dəstəkləmək öhdəliyini də əhatə edir və bu razılaşma həm Yeni Kaledoniya sakinlərinin, həm də Fransanın parlamentinin səsverməsinə təqdim ediləcək.

Fransa baş naziri François Bayrou "X" sosial şəbəkə hesabında bu razılaşmanı "tarixi hadisə" adlandırıb. Onun sözlərinə görə, bu çərçivədə "Yeni Kaledoniya dövləti" yaradılıb, bu da respublikanın milli strukturu daxilində, konstitusiyada təsbit olunub.

13 may 2024-cü ildə Yeni Kaledoniyanın inzibati mərkəzi olan Numea şəhərində Fransız qanun layihəsinin yerli seçkilərdə seçici siyahılarını genişləndirməsi ilə bağlı etirazlar qarışıqlığa səbəb olub.

Etirazların səbəb, Yeni Kaledoniyada 10 ildən çox müddət ərzində yaşayan şəxslərə yerli seçkilərdə səs vermə hüququ verən qanun layihəsi olub. İndiyə qədər yalnız 1998-ci ildə imzalanan Numea Sazişi ilə genişlənmiş ərazi muxtariyyətini təmin edən siyahılara daxil edilən vətəndaşlar və onların uşaqları seçki hüququna malik idi. Bu, Yeni Kaledoniyanın yerli sakinləri olan kanakların (arxipelaq əhalisinin 41,2%-i) etirazına səbəb olub. Onlar hesab edirlər ki, yeni seçicilərin gəlməsi onların siyasi təsirini azaldacaq.

2024-cü ilin oktyabrında, o dövrdə Fransanın baş naziri olan Mişel Barnye öz proqram nitqində bu qalmaqallı qanun layihəsinin ölkənin iki palatalı parlamentinin iclasına təqdim edilməyəcəyini bəyan edib.

Qadir, Bizimyol.info