Mədəni yaddaşımızın canlı salnaməsi ŞƏRH

Şuşanın azad edilməsi yalnız bir şəhərin işğaldan qurtuluşu deyil, Azərbaycan xalqının tarixi ədalətə, milli birliyə və ərazi bütövlüyünə gedən mübarizəsinin möhtəşəm nəticəsidir.

Azərbaycan tarixində elə günlər var ki, onların əhəmiyyəti yalnız təqvimdəki bir tarixlə ölçülmür. Belə günlər xalqın yaddaşına, milli qüruruna, dövlətçilik düşüncəsinə və gələcək nəsillərin mənəvi dünyasına əbədi həkk olunur. 8 Noyabr da Azərbaycan xalqı üçün məhz belə tarixi günlərdən biridir. Bu tarix Şuşanın işğaldan azad edilməsi, Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər və milli iradənin sarsılmazlığının təntənəsi kimi yaddaşımıza yazılıb.

2020-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev Şuşa şəhərinin işğaldan azad edildiyini Azərbaycan xalqına bəyan etdi. Həmin gün ölkəmizin müasir tarixində yeni bir səhifə açıldı. Şuşanın azadlığı xalqımızın onilliklər boyu qəlbində yaşatdığı doğma yurda qovuşmaq arzusunun gerçəkləşməsi, tarixi ədalətin bərpası və milli qürurun təntənəsi idi.

Şuşanın tarixi XVIII əsrə, Qarabağ xanlığının yaranması dövrünə gedib çıxır. Şəhərin əsası 1752-ci ildə Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xan tərəfindən qoyulub. Əlverişli coğrafi mövqeyi, sıldırım qayalarla əhatə olunması və təbii müdafiə imkanları Şuşanı mühüm strateji mərkəzə çevirib.

Şuşa Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında müstəsna rol oynayan şəhərlərimizdəndir. Dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyli, görkəmli xanəndə Bülbül, böyük şair Molla Pənah Vaqif, Azərbaycan poeziyasının incilərini yaradan Xurşidbanu Natəvan bu şəhərin yetişdirdiyi parlaq simalardandır.

Şuşa musiqi, poeziya, sənətkarlıq və memarlığın qovuşduğu nadir mədəniyyət məkanıdır. Muğam sənətimizin inkişafında, Qarabağ musiqi məktəbinin formalaşmasında şəhərin xüsusi yeri var. Təsadüfi deyil ki, Şuşa uzun illər Azərbaycanın musiqi beşiyi, incəsənət məbədi kimi tanınıb. Onun küçələrində səslənən muğam, şeir məclisləri və sənət ənənələri xalqımızın mədəni həyatına silinməz izlər qoyub.

Şuşanın tarixi əhəmiyyəti yalnız keçmişlə məhdudlaşmır. Bu şəhər Azərbaycan xalqının öz köklərinə bağlılığının, milli kimliyini qorumaq əzminin və mədəni irsinə sahib çıxmaq iradəsinin rəmzidir. Məhz buna görə Şuşanın işğalı xalqımız üçün təkcə torpaq itkisi deyil, həm də mənəvi ağrı idi.

1992-ci il mayın 8-də Şuşa şəhəri Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edildi. Bu hadisə Azərbaycan xalqının yaddaşında ağır faciə kimi qaldı. Şuşa ilə birlikdə onun tarixi abidələri, məscidləri, muzeyləri, tarixi evləri və mədəniyyət ocaqları da ciddi dağıntılara məruz qaldı.

Nəsillər dəyişsə də, Şuşaya qayıdış arzusu dəyişmədi. Bu arzu xalqın milli yaddaşında, ədəbiyyatında, musiqisində və ictimai düşüncəsində yaşamaqda davam etdi.

2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə və yaşayış məntəqələrinə hücumlarına cavab olaraq Vətən müharibəsi başladı. Azərbaycan Ordusu Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə əks-hücum əməliyyatına keçdi. 44 gün davam edən müharibə ərzində hərbçilərimiz yüksək döyüş ruhu, peşəkarlıq, fədakarlıq və Vətən sevgisi nümayiş etdirdilər.

Hər kəsin düşüncəsində bir amal var idi: torpaqlarımız azad olunsun, üçrəngli bayrağımız doğma Qarabağda dalğalansın.

Şuşanın azad edilməsi Vətən müharibəsinin ən mürəkkəb və həlledici mərhələlərindən biri oldu. Şəhərin dağlıq relyefi, sıldırım qayaları, mürəkkəb keçidləri və müdafiə üçün əlverişli mövqeyi hərbi əməliyyatların aparılmasını son dərəcə çətinləşdirirdi.

Şuşa əməliyyatı Azərbaycan hərbçilərinin döyüş hazırlığının, çevikliyinin və Vətənə bağlılığının parlaq nümunəsi kimi tarixə düşdü. Bu qələbə sübut etdi ki, xalqın milli iradəsi, ordunun döyüş əzmi və dövlətin qətiyyətli mövqeyi bir məqsəd ətrafında birləşdikdə ən mürəkkəb maneələri belə dəf etmək mümkündür.

Şuşanın azad edilməsi Azərbaycan dövlətinin hərbi və siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Bu hadisə Vətən müharibəsinin sonrakı gedişinə ciddi təsir göstərdi və müharibənin yekunlaşmasında mühüm rol oynadı. Noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya rəhbərləri tərəfindən üçtərəfli Bəyanat imzalandı və hərbi əməliyyatların dayandırılması barədə razılıq əldə edildi.

Prezident İlham Əliyevin 3 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə noyabrın

8-i Azərbaycanda Zəfər Günü elan edildi. Daha sonra, 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamla noyabrın 8-i Şuşa Şəhəri Günü kimi də təsis olundu. Beləliklə, bu tarix həm Azərbaycanın tarixi Zəfərini, həm də Şuşanın azadlığını təcəssüm etdirən xüsusi əhəmiyyətli günə çevrildi.

Bu iki əlamətdar məna bir-birini tamamlayır. Zəfər Günü dövlətimizin suverenliyinin və milli iradəsinin təntənəsidirsə, Şuşa Şəhəri Günü həmin Zəfərin mənəvi simvolunu, tarixi və mədəni dəyərlərimizin qorunmasını ifadə edir.

Şuşa bu gün həm keçmişimizin canlı şahidi, həm də gələcəyimizin ümid və inkişaf rəmzidir. Onun hər daşı, hər küçəsi, hər tarixi abidəsi xalqımızın yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu şəhərin azadlığı ilə Azərbaycan xalqı öz tarixinə, mədəniyyətinə və milli kimliyinə sahib çıxdığını bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

Bu əlamətdar günün gələcək nəsillər üçün də böyük tərbiyəvi əhəmiyyəti var. Gənclərimiz Şuşanın tarixini, Vətən müharibəsinin qəhrəmanlıq salnaməsini, şəhidlərimizin fədakarlığını dərindən öyrənməli, milli dəyərlərimizi qorumağı özlərinin vətəndaşlıq borcu hesab etməlidirlər.

Şuşanın adı bundan sonra da Azərbaycan tarixində qürurla çəkiləcək. Onun mədəniyyət və sənət ənənələri yaşayacaq, küçələrində musiqi səslənəcək, tarixi abidələri gələcək nəsillərə xalqımızın zəngin keçmişindən xəbər verəcək.

Şuşa – dünənin qəhrəmanlıq salnaməsi, sabahın inkişaf rəmzi

8 Noyabr – Zəfər Günü və Şuşa Şəhəri Günü Azərbaycan xalqının yenilməz ruhunun, milli birliyinin, siyasi iradəsinin və Vətən sevgisinin əbədi təcəssümüdür.

Bu gün biz yalnız keçmiş qələbəmizi qeyd etmirik, həm də gələcək nəsillərə mühüm bir mesaj veririk: Vətənə sevgi sözlə deyil, əməllə, sədaqətlə və məsuliyyətlə sübut olunur.

Şuşa azaddır, Qarabağ dirçəlir, Azərbaycan öz tarixi gələcəyini inamla qurur!

Qoy Şuşanın zirvəsində dalğalanan üçrəngli bayrağımız daim uca olsun! Şəhidlərimizin əziz xatirəsi xalqımızın qəlbində əbədi yaşasın!

Qarabağ Azərbaycandır!

Gülnaz Rüstəmova

YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı