Məhərrəmlikdə toy etmək olar? AÇIQLAMA

İyunun 26-dan Məhərrəm ayı başlayır. Bu ay İslam tarixində mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Məhərrəmlik dövründə cəmiyyətdə ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri də toy və şənliklərin keçirilməsidir. Bəs Məhərrəm ayında toy emək günahdır?

İlahiyyatçı Əkrəm Həsənov Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, bu ayda toy etməklə bağlı şəriətdə heç bir qadağa yoxdur.

Onun fikrincə, Məhərrəm ayında toy eləmək, şənlənmək və əylənmək halal dairəsində icazəlidir:

“İslamda haram və ya günah sayılan bir əməl üçün qəti dəlil, yəni Qurandan ayə, Peyğəmbərdən səhih hədis və ya mötəbər icma lazımdır. Bu meyara əsasən baxdıqda, Məhərrəm ayında toy etmək nə Quranda, nə də səhih sünnədə qadağan olunmamışdır. Toy İslamda mübah (icazəli) sayılan və bəzən zəruri olan ictimai bir əməldir. Hətta Qurani-Kərimdə buyurulur: “Ey insanlar! Biz sizi bir kişi və bir qadından yaratdıq, və sizi tayfalara və qəbilələrə ayırdıq ki, bir-birinizi tanıyasınız...” (Hucurat, 13). Bu ayə cəmiyyətin və ailənin formalaşmasını təşviq edir. Ailə qurmaq, nəsil artırmaq, insanları haramdan qorumaq İslamın əsas məqsədlərindəndir”.

Ə.Həsənov qeyd edib ki, Məhərrəm ayı hicri təqvimin ilk ayıdır və heç bir ay özlüyündə toy etməyə haramlıq gətirmir. Əgər bu ayda toy etmək haram olsaydı, Quranda və ya sünnədə bununla bağlı açıq bir qadağa olardı:

“Peyğəmbərimizin hədislərində də belə bir qadağa yoxdur. Əksinə, Rəsulullah buyurur: “Nikah mənim sünnəmdir. Kim mənim sünnəmdən üz çevirərsə, o, mənim ümmətimdən deyil.” (Buxari, Nikah, 1). Bu hədis göstərir ki, nikah bir ibadət və sünnədir. Əgər toy etməyin bir vaxtı haram olsaydı, Peyğəmbər bu barədə xəbərdarlıq edərdi. Lakin belə bir xəbərdarlıq yoxdur”.

İlahiyyatçı həmçinin bildirib ki, Məhərrəmlikdə toy etməyin haram olduğuna dair bir ictimai razılaşma (icma) yoxdur. Mötəbər fiqh kitablarında bu barədə haramlıq hökmü verilməyib:

“Bəzi şiə məzhəblərində Məhərrəm ayı matəm ayı kimi yaşandığı üçün bu müddətdə toy və şənliklərə münasibət mənfi ola bilər, ancaq bu ictimai-mədəni yanaşmadır, dini hökm deyil. Belə deyənlər İran fars molla rejiminin hələ də əsarətində olan savadsız insanlardır. Burada diqqət yetirilməli məqam odur ki, şəriətlə mədəniyyət bir-birindən fərqləndirilməlidir. Ama İslam elə bir gözəl dindir ki, bütün böyük mədəniyətləri özündə cəmləşdirib. Əgər kimsə bu məsələdə savadsızdırsa və ya özünü islama hörmət etmiş kimi göstərmək istəyirsə, yaxud doğrudan da hörmət edirsə, ictimai dəyərlərə hörmət etmiş olur. Deyək ki, adam şiə məzhəbində olan bölgədə yaşayır və İran-fars molla təbliğatının əsarətində qalıb. Həmin bölgədə yaşadığı üçün məcbur ictimai hörmət əlaməti olaraq bəzi bölgələrdə insanlar bu ayda toy etməzlərsə, həmin şəxs də toy etməyə bilər. Çünki əks halda ona pis baxacaqlar və onu düzgün başa düşməyəcəklər. Bu, dini yox, ədəbi və mənəvi seçimdir. Lakin heç kim Məhərrəmdə toy edən bir müsəlmanı qınaya və ya onu günahkar saya bilməz. Çünki bu, şəxsi seçim və həyat tərzidir. Bir əməlin günah olması üçün şəri sübut tələb olunur, şəxsi zövqlə və ictimai təzyiqlə günah və savab müəyyən edilə bilməz”.

Ə.Həsənovun sözlərinə görə, əgər bir insan Məhərrəm ayında toy etməklə, İmam Hüseynin şəhadətinə sayğısızlıq niyyəti güdmürsə, bu əməldə heç bir qəbahət yoxdur:

“Unutmayaq ki, Allah niyyətlərə baxar: “Şübhəsiz ki, əməllər niyyətlərə görədir...” (Buxari, Bed’ul Vahy, 1). Məhərrəmlikdə toy etməklə bağlı Quranda, sünnədə və ya icmada bir qadağa yoxdur. Əksinə, nikahı təxirə salmaq, halal olanı çəkiniləcək bir əməl kimi təqdim etmək, dini həyat tərzini süni şəkildə çətinləşdirmək doğru deyil. Lakin bu ayda toy etmək istəyənlər cəmiyyətin hissiyatını nəzərə alaraq sadəlik və təvazökarlıq nümayiş etdirə bilərlər. Bu həm şəhidlərə ehtiram, həm də dinimizin gözəl ədəbini yaşatmaq olar”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az