Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Məhsəti Gəncəvi əxlaqsız həyat sürüb? Tarixçi dəhşətli detallar açdı

Məhsəti Gəncəvi əxlaqsız həyat sürüb? Tarixçi dəhşətli detallar açdı

GlobalInfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Mədəniyyət Nazirliyinin nəzdindəki Bədii Şura “Məhsəti” qısametrajlı bədii filminin Bakı Film Festivalında nümayişinə qadağa qoyub. Filmin rejissoru və ssenari müəllifi sabiq mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayevin qızı Suad Qaradır. Ekran işində Azərbaycanın klassik ədəbi-mədəni tarixində xüsusi yeri olan Məhsəti Gəncəvi obrazı ciddi təhrif olunub, etik və normativ çərçivələrə etinasız yanaşılıb.

Filmdə görkəmli şairə gəzəyən, əxlaqsız bir qadın kimi təqdim edilir və obrazın mənəvi kimliyi ilə səhnələr arasında nəzərəçarpacaq dərəcədə uyğunsuzluqlar mövcuddur.

Bəs Məhsəti Gəncəvi və onun həyatı ilə bağlı hansı faktlar bizə məlumdur?

Globalinfo.az-a danışan tarixçi alim Zaur Əliyev deyib ki, Məhsəti Gəncəvi azadlıq şairəsi və qurbanı olub.

Onun sözlərinə görə, M.Gəncəvi təqribən 1098-ci (və ya 1113-cü) ildə Gəncədə anadan olub, 90 ildən artıq ömür sürüb və bu şəhərdə XII əsrin sonunda vəfat edib:

“Əsl adı Mənicə idi (Mənigə, Munijə). “Məhsəti” təxəllüsünü ona Səlcuq hökmdarı Sultan Səncər verib. Deyilənlərə görə, Sultan Səncərin diqqətini onun gözlənilmədən yağan qar haqqında bədahətən söylədiyi bir rübai çəkib. Səncərlə söhbətlərinin birində Mənicə öz mühitində hamıdan kiçik və görünməz olduğunu söyləyir. Sultan isə onunla razılaşmayıb deyir: “To, meh-həsti” (Sən hamıdan böyüksən)”.

Alim qeyd edib ki, Sultan Səncər və Məhsəti Gəncəvi barədə bir rəvayət də var:

“Deyilənə görə, Məhsəti xanım şərab içməyi sevirdi. Bir gün Sultanın məclisinə gecikir. Qaydaya görə, gecikən şəxsə 3 buynuz şərab içmək cəriməsi verilirdi. Məclisə gecikən Məhsəti 2 buynuz şərabı içir, 3-cü buynuz təklif olunanda isə bu rübaini deyir:

“Eh şah, məndən sənə mədh və səna bəsdir
Bir qoca qarının sənə bu qədər dua etməsi yetər
İnək deyiləmsə buynuz mənə lazım deyil
İnək oldumsa, iki buynuz bəsimdir”.

İlk qadın bəstəkarımız…

Bəzi müəlliflər yazır ki, Məhsəti adı “Böyük xanım”, bəziləri yazır ki,  gözəlliyini nəzərə alıb “Ay xanım” (“Mah” – ay, “Səti” – xanım) kimi izah edilir. Şairə həm də dərin biliklərə malik olduğundan Məhsəti Dəbir kimi tanınıb. O, məşhur Azərbaycan şairəsi, şahmatçı, ilk görkəmli qadın musiqiçimiz və çox ehtimal ki, ilk qadın bəstəkarımızdır.

Alman alimi Frits Meyer 1963-cü ildə “Gözəl Məhsəti” monoqrafiyasını yazıb və 257 rübai, 30-a yaxın şeir parçasını burada toplayıb. Məhsəti Gəncəvinin Misirin İsgəndəriyyə kitabxanasında, ABŞ-ın Metropol Muzeyində və Yel Universitetində 110-dək miniatür, illüstrasiya və rübaisi saxlanılır”.

Məhsəti camış dərisindən kisəyə salınır…

Zaur Əliyev bildirib ki, deyilənlərə görə, Məhsəti Gəncəvinin Gəncədən sürgün edilməsinə səbəb şahmat olub:

“Şəhərin hakimi məclislərin birində qadınları ələ salmağa, onların axmaq, məhdud məxluqlar, uzun saçlı, qısa düşüncəli olduğunu iddia etməyə başlayır. Məhsəti dərhal qadınların kişilərdən geri qalmadığını iddia etdiyi mübahisəyə girir. Qərara gəlirlər ki, ikisi arasında 10 min dinar pul mükafatı uğrunda şahmat oyunu keçirsin. Məhsətinin beş oyun ardıcıl udmasına əsəbiləşən şəhər hakimi onu ağır şəkildə cəzalandırmaq qərarına gəlir. Məhsətini camış dərisindən tikilən kisəyə salır və 15 gün həbsdə saxlayır. Zindandan çıxan kimi onu ölüm gözlədiyini bilən Məhsəti Gəncəvi şəhəri tərk edib gedir. Deyilənə görə, 91 yaşında Gəncəyə qayıdan Məhsətini keçmiş hakimin varisləri daş-qalaq etdirib öldürürlər”.

Harada dəfn edilib?

Tarixçi onu da əlavə edib ki, orta əsrlər şəraitində, qadının hüquqlarının məhdudlaşdırdığı bir dövrdə Məhsəti Gəncəvi kimi istedadlı şairənin yetişməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi:

“Fransanın Konyak şəhərində Məhsəti Gəncəvinin heykəli var. Miluz şəhərindəki Yuxarı Alzas Universitetinin Qreta Komur-Tilloy konfransın keçirildiyi zala Məhsəti Gəncəvinin adı verilib. Ehtimal olunur ki, onu şeyx  Nizami Gəncəvinin yanında dəfn ediblər. Çünki 1923-cü ildə Nizami məqbərəsinin yanında qazıntı işləri aparılan zaman bir qadın qəbri aşkar edilib. Onun Məhsəti Gəncəvi olması ehtimal edilir”.

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:344
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 04 Dekabr 2025 17:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see311

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see309

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see286

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see283

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see266

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see259

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see251

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see249

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see241

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see240

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see237

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see225

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see216

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see214

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see211

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see201

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see196

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see190

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see190

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri