Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

“Məkkə sazişi” ABŞ ı niyə narahat edir?

“Məkkə sazişi” ABŞ ı niyə narahat edir?

Icma.az, Azpost saytına istinadən bildirir.

Yaxın Şərqin genişlənən coğrafiyasında yeni regional blok formalaşır. Lakin bu, ABŞ-ın yaratmağa çalışdığı Səudiyyə Ərəbistanı–İsrail–BƏƏ ittifaqı deyil.

Bu yeni birlik şərti olaraq “Məkkə sazişi” adlandırıla bilər. Cümə günü müsəlmanlar üçün müqəddəs şəhər olan Məkkədə Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında birgə müdafiə haqqında saziş imzalanıb. Üç sünni dövlət razılaşıb ki, onlardan hər hansı birinə silahlı hücum bütün ölkələrə qarşı hücum kimi qiymətləndiriləcək.

Azpost.info bildirir ki, bu barədə The Wall Street Journal yazır.

Hər üç dövlət rəsmi olaraq ABŞ-ın müttəfiqidir. Lakin burada “İbrahim sazişləri”ndən söhbət getmir. Səudiyyə Ərəbistanı tərəfdaşlarını seçərkən İranla daha yumşaq və balanslaşdırılmış münasibət siyasətinə üstünlük verir. Türkiyə və Pakistanın isə terrorla mübarizəyə münasibəti, yumşaq desək, birmənalı deyil.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan HƏMAS nümayəndələrini ölkəsində qəbul edir və təşkilatın döyüşçülərini “müqəddəs döyüşçülər” kimi təqdim edir. Pakistanın Taliban və “Əl-Qaidə” ilə münasibətlərini isə ən yaxşı halda ikili siyasət adlandırmaq mümkündür. Sammitdə iştirak edən Misir isə bu pakta qoşulmaqdan nümayişkaranə şəkildə imtina edib.

Yeni birlik təsirsiz də qala bilər. Hindistan və Pakistan növbəti dəfə bir-birinə zərbə endirəndə türklərin və səudiyyəlilərin silahla köməyə gələcəyinə həqiqətən inanan varmı? Ər-Riyad artıq 2025-ci ildə İslamabadla qarşılıqlı müdafiə haqqında saziş imzalayıb. Hazırkı İran müharibəsi zamanı isə məlumatlara görə, Pakistan Səudiyyə Ərəbistanına müəyyən sayda hərbçi və hava hücumundan müdafiə batareyası göndərib. Lakin bu, daha çox siyasi siqnal, nəinki real hərbi güc nümayişi olub.

Bəlkə də əsas məsələ elə budur. Bu saziş NATO Nizamnaməsinin 5-ci maddəsi deyil. Səudiyyə Ərəbistanına İran raketləri atılanda yardım üçün yenə də Vaşinqtona müraciət edilir – Ankara, İslamabad və hətta Pekinə yox. Ən böyük əhəmiyyət daşıyan məqam da məhz budur.

Bununla belə, müdafiə ittifaqlarının başqa funksiyaları da ola bilər. Türkiyə üçün əsas məqsəd bütün regionda öz təsirini artırmaqdır. Suriyada dominant mövcudluğu, eləcə də Kiprin işğal altındakı hissəsində, İraqda, Qətərdə, Liviyada və Somalidə artan hərbi kontingentləri bunu açıq şəkildə göstərir. Digər paytaxtlarla əlaqələrin möhkəmləndirilməsi Ankaraya perspektivli silah müqavilələri fonunda diplomatik çəkisini artırmaq imkanı verir.

Pakistan isə ABŞ və İran arasında vasitəçi rolunda çıxış edib və hadisələrin mərkəzində olmaqdan fayda görür. Ölkənin fundamental iqtisadi marağı da var: neft və qaz tədarükünün fasiləsizliyi üçün İranla qarşıdurmanın məhdudlaşdırılması vacibdir. Regional koordinasiya buna nail olmağın yollarından biridir.

Səudiyyə Ərəbistanı tərəfdaşlarını şaxələndirir və İranla müharibə fonunda Vaşinqtonun təhlükəsizlik təminatçısı kimi roluna inamın azaldığını nümayiş etdirir. Ər-Riyad müdafiəyə ildə təxminən 80 milyard dollar xərcləyir. Bu rəqəm İsrailin xərclərindən xeyli çox, İranın xərcləri ilə isə müqayisəolunmaz dərəcədə böyükdür. Lakin xaricdən alınan hərbi texnika döyüş təcrübəsini və müharibə aparmaq iradəsini əvəz edə bilməz.

Türkiyə və Pakistanla saziş bu baxımdan Səudiyyə Ərəbistanına əlavə imkanlar verə bilər. Bununla belə, Ər-Riyad hələ regional düzəni öz liderliyi altında formalaşdırmaq qabiliyyətini tam nümayiş etdirməyib.

Burada nüvə məsələsi də diqqət çəkir. Türkiyənin Səudiyyə Ərəbistanı ilə Pakistan arasındakı, nüvə silahının yaradılması ilə bağlı qeyri-müəyyən elementləri olan münasibətlərə qoşulması narahatlıq doğurmalıdır. Fevral ayında Türkiyənin xarici işlər naziri canlı yayım zamanı ölkənin atom bombasına sahib olub-olmaması barədə suala cavab verərkən uzun müddət susub və gülümsəyib.

Bütün bunlar ABŞ Konqresinin Səudiyyə Ərəbistanı ilə mümkün nüvə sazişində uranın ölkə daxilində zənginləşdirilməsinə yol verilməməsi tələbində israr etməsinin vacibliyini göstərir.

Supergüc xaotik siyasət yürüdəndə regional dövlətlər öz işlərini müstəqil şəkildə həll etməyə başlayırlar. Bu, yerli aktorların daha çox məsuliyyət götürməsi baxımından müsbət də ola bilər. Lakin müttəfiqlərin ABŞ-ın rəqiblərinə güzəştə getməsi və Vaşinqtonun maraqlarına zidd addımlar atması mənfi nəticələr də yarada bilər. Bu hadisə daha çox ikinci ssenariyə bənzəyir.

AzPost.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:136
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 10 Avqust 2026 20:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see359

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see309

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see279

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see253

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see248

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see243

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see229

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see224

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see221

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see206

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see202

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see202

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see199

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see193

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see193

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see193

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see187

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see183

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri