Məleykə Abbaszadənin onlayn imtahan təklifi: “Olduqca böyük vəsait tələb edir”

Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) rəhbəri Məleykə Abbaszadə yaxın 5 ildə qəbul imtahanlarının onlayn keçirləcəyi niyyətinin olduğunu bildirib. Bu nə dərəcədə realdır? Azərbaycanda internet xidmətinin hazırkı halı təhlükəsizliyi onlayn imtahan modelinə keçidi həyata keçirməyə imkan verəcəkmi? 

"Yeni Sabah"a danışan təhsil eksperti Ramal Şəmşədli bildirib: 

"Məsələ qəbul imtahanlarının onlayn şəkildə keçirilməsi deyil, problem imtahandır. Gənclərin kifayət qədər yüklənməsi, sistemin qarışıq olması, imtahanların çox olması, - bunlar nəticə vermir. Əlavə olaraq gənclər nə üçün 2-ci, 3-cü, 4-cü qrupa imtahan verir, - bilinmir. pizza hut

Təəssüf ki, indiki dövrdə ixtisas seçimi sadəcə 11-ci sinifdə buraxılış və blok imtahanı verdikdən sonra bilinir. Əslində, bu, ən gec 9-cu sinifdən etibarən baş verməlidir ki, gəncin potensialı ortaya çıxsın. Ona görə də məktəb ona yönləndirmə etməlidir ki, uşağın potensialı bəlli olsun və xoşagəlməz nəticə ortaya çıxmasın.

Təbii ki, bu gün dünyada onlayn təhsil modeli olduqca geniş inkişaf edib. Mənə elə gəlir ki, təhsili asanlaşdırmaq üçün yaxşıdır. Amma əgər onlayn təhsil növünə üstünlük veririksə, distant təhsil də Azərbaycan qanunvericiliyində təsdiqlənməlidir.

Bildiyimə görə, Azərbaycanda distant təhsil növü qanunvericiliklə təsdiqlənmir. Bu, dəfələrlə müzakirələr olunub, "çalışmalar gedir" deyilir, amma hələ də nəticə yoxdur. Dünyanın bir çox yerində distant təhsil növü artıq mövcuddur.

İmtahanlar onlayn formada olacaqsa, bəzi ixtisaslarda onlayn tədris olunmalıdır. Çünki elə ixtisaslar var ki, tələbənin rayondan Bakıya gəlib kirayə tutması, öz xərclərini qarşılaması üçün kredit götürməsi əsas deyil. Bu olsa, düşünürəm ki, onlayn təhsilin töhfələrini açıq-aşkar görə bilərik. Bəzi ixtisaslar da var ki, onlar 4 il yox, 2 il tədris olunmalıdır.

Mən belə başa düşürəm ki, imtahanlar digital formada olacaq. Müəyyən mərkəzlər müəyyənləşəcək və imtahanlar o şəraitdə keçiriləcək. Fikirləşirəm ki, imtahan mərkəzləri qurulacaq və abituriyentlər ora gəlib imtahanlarını onlayn formada verəcəklər".

IT mütəxxəsisi Fərid Əmirovun sözlərinə görə, onlayn imtahan təcrübəsi artıq dünyada çox tətbiq olunub:

"Pandemiya zamanı onlayn imtahanlar daha çox istifadə olunurdu. Texniki olaraq onlayn qəbul mümkündür. Sadəcə layihənin təhlükəsizliyinə xüssusi nəzər yetirməliyik. Təhlükəsiz məlumat bazaları yaradılmalıdır, həm Azərbaycanda, həm də digər xarici ölkələrdən bu məlumatlar əlçatan olmamalıdır. Yedəkləmə sistemləri və rəqəmsal imzalar təhlükəsiz şəkildə tətbiq edilməlidir. Üstəlik, çoxfunksiyalı tərəf-doğrulama sistemi tətbiq olunmalıdır.

Bu, imtahana girişlər üçün inteqrasiya aparılmalıdır ki, başqa abituriyentin digərini əvəz edərək imtahana "girməsi" halları yaşanmasın. Süni intellektdən istifadə olunması da məqsədəuyğundur. Əsas sual odur ki, Azərbaycanda sözügedən keçidə infrastruktur hazırdırmı?

Regionlarımızda internetin qeyri-bərabər paylanması mövcuddur, lakin bunların da həlli yolları var. Layihə olduqca böyük vəsait tələb edir. Texniki olaraq bu məsələ əlçatan olsa da, resurs barədə düşünülməlidir.

İlk növbədə, milli onlayn imtahan platforması yaradılmalıdır. Ciddi analitiklər cəlb olunmalı və mütəxəssis resursları onlayn imtahan sahəsində inkişaf etməlidir. İmtahan ərəfəsində provayderlərin təhlükəsizliyi ciddi şəkildə təmin olunmalıdır. Çünki bu layihə ancaq vətəndaşlara xidmət edən deyil, dövləti təmsil edən layihə sayılır".

Rəvan Rzazadə