Meyvə tərəvəzin bahalaşmasının bir neçə səbəbləri... Leysan xarakterli yağışlar qiyməti artırır, keyfiyyəti azaldır

“Uzunmüddətli yağış səbəbi ilə xəstəlik və zərərverici risklər artır, xüsusən də göbələk xəstəlikləri bağ və tərəvəz təsərrüfatlarında geniş yayılır”.

Ölkənin müxtəlif bölgələrində yağan leysan xarakterli yağışlar kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalına mənfi təsir edir. Onsuz da bütün ərzaqların bahalaşdığı bir zamanda, digər tərəfdən də intensiv yağan yağışlar meyvə-tərəvəzin bazarlarda qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.

Yağan yağıntıların meyvə-tərəvəz istehsalına nə dərəcədə mənfi təsirləri var?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info portalına açıqlama verən iqtisadçı-ekspert Famil Niftiyev bildirib ki, su basmış sahələrdə oksigen çatışmazlığı yaranır, bu da xüsusilə tərəvəz bitkilərinin inkişafını ləngidir: “Yağan leysan xarakterli yağışlar kənd təsərrüfatında, xüsusilə meyvə-tərəvəz istehsalında ciddi fəsadlar yaradır. İlk növbədə, intensiv yağıntılar torpaq eroziyasını gücləndirir. Bu vəziyyət bitkilərin kök sisteminin zəifləməsinə, məhsuldarlığın azalmasına gətirib çıxarır. Su basmış sahələrdə oksigen çatışmazlığı yaranır ki, bu da xüsusilə tərəvəz bitkilərinin inkişafını ləngidir, hətta onların məhv olmasına səbəb ola bilir. Digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, yağışlar nəticəsində açıq sahələrdə yetişən məhsulların bir hissəsi çürüməyə başlayır, keyfiyyətini itirir və bazara çıxarıla bilmir. Bu, təklifi azaldaraq bazarda qiymət artımına təkan verir.

Yağıntıların təsiri yalnız fiziki zərər çəkməklə məhdudlaşmır, həm də logistik zənciri pozur. Torpaq yollarının palçığa çevrilməsi məhsulun vaxtında yığımını və bazarlara daşınmasını çətinləşdirir. Nəticədə bazara çıxarılan məhsulun həcmi azalır və mövcud məhsulların qiyməti yüksəlir. Bundan başqa, uzunmüddətli yağış fonunda xəstəlik və zərərverici riskləri artır, xüsusən də göbələk xəstəlikləri bağ və tərəvəz təsərrüfatlarında geniş yayılır. Bu, fermerləri əlavə xərclərə – dərmanlama və profilaktik tədbirlər üçün vəsait ayırmağa məcbur edir. Nəticədə maya dəyəri bahalaşır və bu da birbaşa istehlakçı qiymətlərinə sirayət edir”.

Famil Niftiyev

İqtisadçı-ekspert qeyd edib ki, yağışlar bir tərəfdən istehsal həcmlərini azaldır, digər tərəfdən məhsulun keyfiyyətini zəiflədir: “Leysan xarakterli yağışlar ərzaq bazarında ikiqat təzyiq yaradır. Bir tərəfdən istehsal həcmlərini azaldır, digər tərəfdən məhsulun keyfiyyətini zəiflədir. Onsuz da bahalaşma fonunda bazarlara daha az və daha zəif keyfiyyətli məhsulun çıxması qiymətlərin artım tempini sürətləndirə bilər. Bu proses xüsusilə qısa müddətdə tez xarab olan məhsullarda – pomidor, xiyar, alçaq boylu meyvələrdə daha kəskin hiss olunur. Əgər hava şəraiti sabitləşməzsə, qiymətlərin artımı həm mövsümi, həm də struktur xarakter ala bilər ki, bu da kənd təsərrüfatı və istehlak bazarında əlavə qeyri-sabitlik yaradar.

İntensiv yağıntılar sadəcə təbii risk deyil, həm də bazarda qiymət volatilliyini artıran əsas amillərdən biridir. Burada dövlətin aqrar sığorta, infrastrukturun möhkəmləndirilməsi və bazara çıxış mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı dəstək tədbirləri olduqca vacibdir”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info