Milli Məclisin payız marafonu başlandı

Prezidentin geri qaytardığı qanun layihəsinə yenidən baxıldı

Milli Məclisin 2026-cı il payız sessiyasının ilk plenar iclası keçirildi. Uzunmüddətli yay fasiləsindən sonra keçirilən iclasın gündəliyinə 16 məsələ daxil edilmişdi. İclasa Milli Məclisin Sədri Sahibə Qafarova sədrlik edirdi.

İclas Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə başladı. Daha sonra 27 Sentyabr – Anım Günü ilə əlaqədar Milli Məclisin Bəyanatı müzakirəyə çıxarıldı və qəbul edildi. Bəyanatın mətnini deputat Ramid Namazov səsləndirdi. Spiker Sahibə Qafarova isə çıxışında 27 sentyabrın Azərbaycan üçün tarixi və mənəvi əhəmiyyətini vurğuladı.

Deputatlar 2026-cı il payız sessiyasının qanunvericilik işləri planını təsdiqlədilər. Planda dövlət büdcəsi zərfinə daxil olan layihələr, yeni Dövlət Qulluğu Məcəlləsi və digər qanunvericilik təşəbbüslərinin müzakirəsi yer alırdı.

İclasın ən çox diqqətçəkən məsələlərindən biri Prezidentin etirazı ilə Milli Məclisə qaytarılmış qanun layihəsi oldu. Söhbət Vergi Məcəlləsi, Miqrasiya Məcəlləsi, “Sosial sığorta haqqında”, “Gömrük tarifi haqqında”, “Lisenziyalar və icazələr haqqında” və “Dövlət satınalmaları haqqında” qanunlara dəyişikliklərdən gedirdi. Qanun iyulun 14-də parlament tərəfindən qəbul edilmiş, daha sonra Prezident tərəfindən yenidən baxılması üçün Milli Məclisə qaytarılmışdı. Prezidentin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının İqtisadi məsələlər və innovativ inkişaf siyasəti şöbəsinin müdiri Şahmar Mövsümov iclasda qanunun geri qaytarılmasının səbəblərini açıqladı. Onun sözlərinə görə, layihə aidiyyəti dövlət qurumları ilə yenidən müzakirə olunaraq təkmilləşdirilib: “Təqdim olunan layihə məhz bu çağırışa cavab verməklə yanaşı, layihənin konseptual mahiyyəti ayrı-ayrı vergi və sosial güzəştlərə tətbiq olunmuş, o, rəqəmsal ekosistem üçün vacib olan mütəxəssis, investor, tədqiqat və bazar həlqələrinin vahid təşviq yanaşmasında birləşdirilir. Həmçinin innovasiyanın yeni məhsul və xidmətlərə çevrilməsinə şərait yaratmağı hədəfləyir”. Təkmilləşdirilmiş layihə parlamentdə səsverməyə çıxarılaraq birinci oxunuşda qəbul edildi.

Xatırladaq ki, dəyişikliklər rəqəmsal texnologiyalar, startaplar, texnologiyalar parkları və yüksəkixtisaslı mütəxəssislər üçün bir sıra vergi və digər güzəştləri nəzərdə tutur. Qəbul edilən dəyişikliklərə əsasən, “Startap” şəhadətnaməsi və ya texnologiyalar parkının qeydiyyat şəhadətnaməsini almış mikro və kiçik sahibkarlıq subyektləri üçün vergi güzəştlərinin müddəti artırılır. Hazırda startapların innovasiya fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirlər üzrə tətbiq olunan üçillik güzəşt müddətinin yeddi ilə qədər artırılması nəzərdə tutulur. Bundan başqa, müəyyən investisiyalar, dividendlər, kraudfandinq və vençur kapitalı ilə bağlı gəlirlər üçün də uzunmüddətli vergi güzəştləri müəyyən edilir.

Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər çərçivəsində yüksəkixtisaslı miqrantların Azərbaycanda əldə etdikləri gəlirlərlə bağlı 20 illik gəlir vergisi güzəşti də nəzərdə tutulurdu. Həmçinin rəqəmsal səyyahlar üçün işgüzar səfər vizası mexanizminin yaradılması təklif olundu. Bu dəyişikliklər rəqəmsal texnologiyalar sahəsində çalışan şəxslərin Azərbaycanda fəaliyyət imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlib.

Dəyişikliklərdə pay və ya səhm iştirakı planları çərçivəsində səhm əldə edən işçilərlə bağlı da gəlir vergisindən azadolma hallarının müəyyənləşdirilməsi nəzərdə yer alırdı.

***

İclasda “Dövlət satınalmaları haqqında” qanuna dəyişiklik layihəsi də müzakirə olundu. Təklifə əsasən, satınalma komissiyasının startap və texnopark rezidentlərinin xeyrinə 20 faizlik güzəşt tətbiq etməsi öhdəlik kimi müəyyənləşdirilir. Bununla yanaşı, innovativ məhsulların satın alınması üçün pilot layihələrə imkan verən mexanizmlər də nəzərdə tutulur. İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Azər Əmiraslanov bildirdi ki, innovativ sahibkarlığa dövlət dəstəyi müəyyən meyarlarla, o cümlədən ixrac göstəriciləri və valyuta daxilolmaları ilə əlaqələndiriləcək.

Parlament Azərbaycan və İordaniya arasında ümumvətəndaş pasport sahiblərinin viza tələbindən qarşılıqlı azad edilməsini nəzərdə tutan sazişi birinci oxunuşda təsdiqlədi. Saziş 2026-cı il iyulun 8-də Bakıda imzalanıb. Sənədə əsasən, iki ölkənin ümumvətəndaş pasportu sahibləri qarşı tərəfin ərazisinə vizasız daxil ola, oradan çıxa və tranzit keçə biləcəklər.

Milli Məclis “Cinayət işləri üzrə qarşılıqlı hüquqi yardım haqqında” Avropa Konvensiyasına İkinci Əlavə Protokolu da təsdiqlədi. Protokol cinayət işləri üzrə dövlətlərarası hüquqi yardım mexanizmlərinin genişləndirilməsini, sorğuların icrası və səlahiyyətli qurumlar arasında əməkdaşlığın təkmilləşdirilməsini nəzərdə tutur.

Azərbaycan və Monqolustan arasında hava əlaqəsi haqqında saziş də parlament tərəfindən təsdiqləndi. Saziş 6 may 2026-cı ildə Leypsiqdə imzalanıb və iki ölkə arasında hava nəqliyyatı sahəsində əməkdaşlığın hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirir. Bundan başqa, deputatlar Azərbaycan və Ukrayna arasında hökumət rabitəsi sahəsində əməkdaşlığa dair sazişə dəyişiklikləri nəzərdə tutan protokolu da müzakirə etdilər. Sənədlə 1999-cu ildə imzalanmış sazişdə səlahiyyətli qurumlarla bağlı müddəaların yenilənməsi nəzərdə tutulur. Protokol parlamentdə təsdiqləndi. Azərbaycan və Slovakiya arasında məxfi məlumatların mübadiləsi və qarşılıqlı mühafizəsi haqqında saziş də gündəliyə daxil idi. 2026-cı il iyulun 8-də Bakıda imzalanan 17 maddəlik saziş tərəflər arasında mübadilə edilən və ya yaradılan məxfi məlumatların qorunmasını nəzərdə tutur. Azərbaycan tərəfdən səlahiyyətli təhlükəsizlik qurumu Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti, Slovakiya tərəfdən isə Milli Təhlükəsizlik Qurumu müəyyən edilir. Qeyd olunan layihələr səsverməyə çıxarılaraq hər biri ilk oxunuşda qəbul edildi.

Parlamentin gündəliyində Quba, Qusar, Şabran, Siyəzən və Xızı rayonlarının bəzi hissələrini əhatə edən Quba-Xəzəryanı ərazisi üzrə kəşfiyyat, işlənmə və hasilatın pay bölgüsü haqqında saziş də yer alırdı. Saziş Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti, “Gran Tierra Energy (Azerbaijan) GmbH” və “SOCAR Quba-Xəzəryanı” MMC arasında bağlanıb. Millət vəkillərinin müzakirəsindən sonra sözügedən saziş təsdiqləndi.

***

Payız sessiyasının ilk iclasında yeni Dövlət Qulluğu Məcəlləsinin layihəsi də birinci oxunuşda müzakirəyə çıxarıldı. Layihədə dövlət qulluğunun ümumi qaydalarının vahid məcəllədə sistemləşdirilməsi, dövlət orqanlarının və vəzifələrin təsnifatı, dövlət qulluqçularının hüquq və vəzifələri, müsabiqə və müsahibə mexanizmləri, qulluq stajı, ixtisas dərəcələri, əməkhaqqı, rotasiya və digər məsələlərin tənzimlənməsi nəzərdə tutulur. Layihədə dövlət qulluqçusunun fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi, qanunsuz tapşırıqların icrasından imtina etməsi və neqativ hallarla bağlı müraciət mexanizmləri ilə bağlı ayrıca normalar da nəzərdə tutulur. Qanun layihəsi səsverməyə çıxarılaraq birinci oxunuşda qəbul edildi.

İclasda deputat Siyavuş Novruzov bələdiyyələrin maliyyə imkanlarının artırılması məsələsini qaldırdı. O bildirdi ki, təxminən 500 min fərdi evin çıxarışı olmadığı üçün həmin evlərdən əmlak vergisinin toplanmasında problem yaranır. Deputat sənədsiz evlərin dövlət qeydiyyatına alınmasının sürətləndirilməsini təklif etdi. Millət vəkili, həmçinin bələdiyyələrin mülkiyyət xəritələrinin təqdim edilməməsinin onların fəaliyyətinə mane olduğunu deyərək və bu məsələnin həllinə çağırdı.

Parlamentdə süni intellekt və sosial media ilə bağlı ayrıca qanunvericilik yaradılması, sosial şəbəkələrdə radikallaşma və qütbləşməyə qarşı tədbirlərin görülməsi, bələdiyyələrin maliyyə imkanlarının artırılması kimi məsələlər də gündəmə gətirildi.

Beləliklə, payız sessiyasının ilk plenar iclası başa çatdı.

Tacir SADIQOV
XQ