Milyonlarla insan Aspirin istifadə edir, amma... Xəbərdarlıq

Samsun Ondokuz May Universitetinin (OMÜ) dosenti Dr. Özgür Kılıç son illərdə aspirin istifadəsinin artması ilə bağlı xəbərdarlıq edib.

Medicina.az xəbər verir ki, Ö. Kılıç aspirinin lazımsız istifadəsinə diqqət çəkib:

"Aspirin istifadə edən bəzi xəstələr zəiflik və yorğunluq kimi şikayətlərlə bizə müraciət edirlər. Bu hallarda mədə və ya bağırsaqlardan qanaxma olub-olmadığını araşdırmaq üçün endoskopiya və kolonoskopiya kimi müayinələr aparmalıyıq. Çox vaxt bu müayinələrin səbəbi aspirinin lazımsız istifadəsidir. Son illərdə cəmiyyətdə aspirin istifadəsi ilə bağlı ciddi bir çaşqınlıq müşahidə etmişik. Uzun illərdir ki, profilaktik məqsədlər üçün ürək xəstəliyi riski olan insanlara aşağı dozada aspirin tövsiyə olunurdu. Lakin son illərdə aparılan geniş və güclü elmi tədqiqatlar göstərir ki, infarkt və ya insult keçirməyən insanlarda profilaktik məqsədlər üçün aspirinin müntəzəm istifadəsi çox vaxt gözlənilən faydanı vermir və əksinə bəzi əhəmiyyətli risklər yarada bilər".

Doktor Kılıç bildirib ki, Aspirin əslində çox vacib bir dərmandır:

"Çünki trombositlər adlandırdığımız laxtalanma hüceyrələrinin bir-birinə yapışmasının qarşısını alır. Bu, qan damarlarında laxtalanmaların əmələ gəlməsini azaldır. Buna görə də, infarkt keçirmiş, stent implantasiya edilmiş və ya insult keçirmiş xəstələrdə qan damarlarının yenidən tıxanmasının qarşısını almaq üçün geniş istifadə olunur. Bu hallarda aspirin həqiqətən həyat qurtaran bir dərmandır. Lakin, hər hansı bir dərman kimi, aspirinin də faydalı təsirləri ilə yanaşı yan təsirləri də var. Ən vacib yan təsirlərindən biri qanaxma riskidir. Xüsusilə mədə və bağırsaq sistemində qanaxmaya səbəb ola bilər. Bəzən böyük bir qanaxma kimi özünü göstərə bilər, bəzən isə kiçik, gözə çarpmayan qanaxmalara səbəb ola bilər ki, bu da zamanla dəmir çatışmazlığı anemiyasına səbəb olur. Buna görə də, uzun müddət aspirin istifadə edən bəzi xəstələr bizə zəiflik və yorğunluq kimi şikayətlərlə müraciət edirlər. Bu hallarda mədə və ya bağırsaqlardan qaynaqlanan qanaxmanın olub olmadığını araşdırmaq üçün endoskopiya və kolonoskopiya kimi müayinələr aparmalıyıq. Çox vaxt bu müayinələrin səbəbi aspirinin lazımsız istifadəsidir. Bu vəziyyət xəstələr üçün həm fiziki, həm də psixoloji stress yaradır".

Həkim pandemiya dövründə aspirin istifadəsinin artdığını bildirib:

"O dövrdə bəzi insanlar COVID-19-un qan laxtalanması riskini artıra biləcəyini düşünərək özləri aspirin istifadə etməyə başladılar. Lakin, bu gün olduğumuz nöqtədə, o dövrdə başlayan aspirin mütəxəssis həkim tərəfindən yenidən qiymətləndirilməlidir. Lazımsız yerə davam etdirmək doğru deyil. Digər bir problem isə ictimaiyyət arasında "körpə aspirini zərərsizdir" kimi yanlış təsəvvürdür. Sadəcə daha dadlı və ya dozanın daha az olması bu dərmanın tamamilə zərərsiz olduğu anlamına gəlmir. Aşağı dozalı aspirin də ciddi qanaxmaya səbəb ola bilər. Buna görə də ən vacib mesaj budur: aspirin çox dəyərli bir dərmandır, lakin yalnız düzgün xəstədə və düzgün göstərişlə istifadə edildikdə faydalıdır. İnsanların aspirini "infarktın qarşısını almaq" düşüncəsi ilə özləri istifadə etmələri düzgün deyil. Aspirinə başlamaq və ya dayandırmaq qərarı müvafiq mütəxəssis həkim tərəfindən verilməlidir. Unutmaq olmaz ki, hər dərman kimi, aspirinin də həm dostu, həm də düşməni var. Düzgün istifadə edildikdə həyatları xilas edir, lakin səhv istifadə edildikdə ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər".

Aygün

Medicina.az