Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Mina diplomatiyasından real dəstəyə

Mina diplomatiyasından real dəstəyə

Xalq qazeti portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Azərbaycanın beynəlxalq cağrışları nəticə verməyə başlayır?

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı quruculuq işləri sürətlə davam etdiyi bir vaxtda torpağın altında gizlənən minalar bu ərazilərin iqtisadi potensialının reallaşmasına və Böyük Qayıdış prosesinin sürətlənməsinə maneə yaradır. Məhz buna görə Azərbaycan son illər mina problemini beynəlxalq gündəliyin prioritet məsələlərindən birinə çevirmək, dünya ictimaiyyətinin diqqətini bu təhlükənin miqyasına yönəltmək üçün ardıcıl diplomatik səylər göstərir.

Bu səylərin fonunda ABŞ-dan gələn son xəbər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Senatın Təxsisatlar Komitəsi 2027-ci maliyyə ili üçün adi silahların məhv edilməsi, minatəmizləmə və partlamamış hərbi sursatların zərərsizləşdirilməsi proqramlarına ümumilikdə 265 milyon dollar vəsait ayrılmasını tövsiyə edib. Diqqətçəkən məqam isə Azərbaycanın da bu proqramların əhatə etdiyi ölkələr sırasında yer almasıdır. Təbii ki, sözügedən 265 milyon dollar yalnız Azərbaycan üçün nəzərdə tutulmayıb. Bu vəsait bir neçə ölkə və region arasında bölüşdürüləcək ümumi maliyyə paketidir. Bununla belə, Azərbaycanın proqramın əhatə dairəsinə daxil edilməsi Bakının uzun müddətdir səsləndirdiyi çağırışların Vaşinqtonda diqqətə alındığını və beynəlxalq dəstəyin genişlənməsi üçün yeni imkanların yarandığını göstərirr.

Bakı mina problemini beynəlxalq gündəliyə necə çıxartdı?

Azərbaycanın mina diplomatiyasını fərqləndirən əsas cəhət bu məsələyə yalnız humanitar problem kimi yanaşmamasıdır. Bakı minaların insan həyatı ilə yanaşı, ətraf mühitə, iqlimə, kənd təsərrüfatına və ərzaq təhlükəsizliyinə vurduğu zərəri də beynəlxalq müzakirələrin predmetinə çevirir. Beləliklə, mina təhlükəsi ayrı-ayrı ölkələrin üzləşdiyi lokal problem deyil, qlobal dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə mane olan ciddi çağırış kimi təqdim edilir.

Bu strategiyanın mühüm mərhələlərindən biri 2024-cü ildə Bakıda keçirilən COP29 oldu. Tədbir çərçivəsində ANAMA və BMT-nin İnkişaf Proqramının birgə təşkil etdiyi təşəbbüs vasitəsilə Azərbaycan mina çirklənməsi problemini qlobal iqlim gündəliyinə daşımağa nail oldu. Azərbaycan bu istiqamətdəki fəaliyyətini sonrakı beynəlxalq platformalarda da davam etdirdi. Noyabrın 9-da Azərbaycanın iqlim məsələləri üzrə nümayəndəsi Muxtar Babayev COP31-in tribunasından mina çirklənməsinin onilliklər boyu davam edən və sağalmayan yaraya çevrildiyini vurğuladı. Ertəsi gün Antalyadakı Azərbaycan pavilyonunda nümayiş etdirilən “Deadly Legacy” sənədli filmi Azərbaycan, Bosniya və Herseqovina, Kolumbiya və Laosun timsalında mina probleminin insan həyatı və cəmiyyətlər üzərində yaratdığı ağır nəticələri nümayiş etdirdi. Bildirildi ki, mina təhlükəsi ilə mübarizə ayrı-ayrı dövlətlərin imkanları çərçivəsində həll edilə biləcək məsələ deyil. Deməli, problemin miqyasına uyğun həll beynəlxalq həmrəylik və birgə fəaliyyət tələb edir.

Bakı bu çağırışları yalnız iqlim sammitləri ilə məhdudlaşdırmır. Sentyabrın 2-də keçirilən IV Beynəlxalq Minatəmizləmə Konfransında xarici işlər nazirinin müavini Samir Şərifov beynəlxalq tərəfdaşları Azərbaycana maliyyə və texniki dəstəyi artırmağa çağırdı. Burada söhbət yalnız əlavə vəsait ayrılmasından getmirdi. Müasir minatəmizləmə avadanlıqları, mina aşkarlama texnologiyaları, informasiya sistemləri, mütəxəssis hazırlığı və təcrübə mübadiləsi də əməkdaşlığın vacib istiqamətləri kimi önə çəkilirdi.

Əslində, rəsmi Bakının tərəfdaşlarından gözləntisi birdəfəlik maliyyə yardımı deyil. Əsas məqsəd uzunmüddətli əməkdaşlıq mexanizmləri yaratmaq, texnologiya və təcrübə mübadiləsini genişləndirmək, ölkənin minatəmizləmə potensialını gücləndirməkdir. Qoşulmama Hərəkatı çərçivəsində Humanitar Minatəmizləmə üzrə Əlaqələndirmə Qrupunun yaradılması və minatəmizləmənin 18-ci Milli Dayanıqlı İnkişaf Məqsədi kimi irəli sürülməsi də bu strategiyanın tərkib hissəsidir.

Azərbaycana bu vəsaitdən nə qədər düşə bilər?

ABŞ Senatının Təxsisatlar Komitəsinin 2027-ci maliyyə ili üçün tövsiyə etdiyi 265 milyon dollarlıq ümumi büdcə Anqola, Azərbaycan, Kamboca, Laos, Şri-Lanka, Ukrayna, Vyetnam, Zimbabve və Sakit Okean ada dövlətlərini əhatə edir. Hazırda ölkələr üzrə maliyyə bölgüsü açıqlanmadığından Azərbaycanın bu vəsaitdən nə qədər pay alacağını dəqiq söyləmək çətindir. Bununla belə, ehtimal olunan ssenarilər əsasında təxmini hesablama aparmaq olar. Məsələn, ümumi büdcənin 3-8 faizinin Azərbaycana yönəldilməsi təxminən 8-21 milyon dollar həcmində dəstək deməkdir. 

Onu da vurğulamaq lazımdır ki, bu rəqəmlər ABŞ tərəfindən elan edilmiş rəsmi öhdəlik deyil, yalnız ehtimal xarakterli hesablamadır. Çünki Senat komitəsinin tövsiyəsi hələ yekun büdcə qərarı demək deyil. Maliyyələşmənin təsdiqi, ölkələr üzrə bölgünün aparılması və konkret layihələrin seçilməsi qarşıdakı mərhələlərdə həllini tapmalıdır. Azərbaycanın əldə edə biləcəyi dəstəyin həcmi və forması da məhz bu proseslərdən sonra müəyyənləşəcək. Bununla yanaşı, ABŞ proqramının əhatə dairəsi ayrıca diqqətə layiqdir. Maliyyələşdirmə yalnız minaların təmizlənməsini deyil, partlamamış hərbi sursatların zərərsizləşdirilməsini və adi silahların məhvini də nəzərdə tutur. Bu isə Azərbaycanla əməkdaşlığın təkcə minatəmizləmə deyil, daha geniş humanitar təhlükəsizlik istiqamətləri üzrə qurulmasına imkan yaradır.

Onu da qeyd edək ki, beynəlxalq dəstəyin effektivliyini yalnız ayrılacaq vəsaitin həcmi ilə ölçmək düzgün olmazdı. Müasir avadanlıqların tətbiqi, yeni texnologiyaların transferi, mütəxəssislərin hazırlanması və informasiya sistemlərinin təkmilləşdirilməsi uzunmüddətli perspektivdə daha dayanıqlı nəticələr verə bilər. Azərbaycan üçün əsas məsələ yaranan beynəlxalq imkanları yerli ehtiyaclara uyğun konkret layihələrə çevirməkdir.

Mina diplomatiyasından əməli əməkdaşlığa

Azərbaycanın minaa diplomatiyasının əhəmiyyəti təkcə beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini problemə cəlb etməklə bitmir. Bakı, eyni zamanda, bu bəladan əziyyət çəkən digər ölkələrlə əməkdaşlığı genişləndirərək ortaq təcrübə və həmrəylik platformalarının qurulmasına töhfə verir. Məhz bu yanaşma Azərbaycanın qlobal minatəmizləmə gündəliyində, sadəcə, yardım gözləyən tərəf deyil, fəal və təşəbbüskar tərəfdaş kimi çıxış etdiyini göstərir.

Bu təşəbbüskarlığın arxasında isə dəyişməz prinsip dayanır: rəsmi Bakı illərdir dünyaya anlatmağa çalışır ki, mina probleminin ağır nəticələrini təkcə bu təhlükə ilə üzləşən dövlətlərin çiyinlərinə buraxmaq nə ədalətlidir, nə də problemin miqyasına uyğundur. Ona görə də qlobal həmrəylik quru bəyanatlarla məhdudlaşmamalı, konkret maliyyə, texnoloji və institusional dəstəklə möhkəmlənməlidir.

Vaşinqtondan gələn xəbəri məhz bu istiqamətdə atılmış mühüm addım kimi dəyərləndirmək olar. Lakin əsl nəticə verilən tövsiyələrin rəsmən təsdiqlənməsi, ayrılan vəsaitin real layihələrə yönəldilməsi və beynəlxalq tərəfdaşlığın davamlı mexanizmə çevrilməsi ilə ölçüləcək. Bir sözlə, Azərbaycanın mina diplomatiyası artıq yeni mərhələyə qədəm qoyur. İndi əsas hədəf diplomatik çağırışları real dəstəyə çevirməkdir.

Pünhan ƏFƏNDİYEV

XQ

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:42
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 18 Noyabr 2026 17:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see369

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see308

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see288

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see287

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see283

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see283

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see278

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see261

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see256

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see251

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see250

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see246

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see246

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see240

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see237

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see232

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see229

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see223

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see200

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri