Mini insan beyinləri Brayl əlifbasını oxumağı öyrənir

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Böyük Britaniyanın Bristol Universitetinin tədqiqatçıları təxminən 10.000 neyron və dəstək hüceyrəsi olan, hər biri bir millimetrdən kiçik olan ön beyin orqanoidlərindən istifadə ediblər. Onlar çoxelektrod massivlərində yetişdirilib və bu da elektrik impulslarının tətbiqinə və koloniya boyunca sinir hüceyrəsi fəaliyyətinin qeyd edilməsinə imkan verir.

"Beyinə" ötürülməsi üçün məlumatlar Brayl əlifbasının 26 hərfinə uyğun olaraq qaldırılmış nöqtələrin kombinasiyalarını skan edən Evetac toxunma sensoru tərəfindən yaradılıb. Nəticədə əldə edilən məlumatlar daha sonra elektrik impulslarına çevrilərək siqnalın amplitudası, tezliyi və fazasında məlumat kodlaşdırılıb və orqanoidlərə (massiv elektrodları) ötürülüb. Nəticədə əldə edilən sinir fəaliyyəti eyni elektrodlar tərəfindən qeyd edilib və kompüterdəki maşın öyrənmə alqoritminə ötürülüb.

Hərfləri müəyyən etmək üçün sinir fəaliyyətinin xarakterik nümunələrini təsnif edən dəstək vektor maşını (SVM) istifadə edilib. Tək bir orqanoid hərflərin identifikasiya dəqiqliyini 61faizini təmin edib, üç orqanoiddən alınan məlumatların birləşdirilməsi isə bunu 83 faizə çatdırdı. Əlavə bir sınaqda orqanoidləri olan sistem, səs-küylü giriş məlumatlarını birbaşa emal edən alqoritmdən daha süni müdaxiləyə daha davamlı olduğunu sübut edib və bu da "canlı" neyron şəbəkələri tərəfindən məlumatların emalı sahəsində bioloji sistemlərin üstünlüyünə ümidlər yaradıb.

Qeyd etmək lazımdır ki, elm adamları hələ də üç orqanoidin birləşdirilmiş işinin tək bir orqanoiddən daha yaxşı nəticələr verdiyini izah edə bilmirlər. Bir fərziyyə budur ki, sinir əlaqələrindəki fərqlər və fərdi strukturların fəaliyyəti tamamlayıcı məlumatların əldə edilməsinə imkan verir. Bu, müşahidə üçün üç fərqli insanın işə götürülməsinə bənzəyir, hər birinin eyni obyektə öz fərdi baxış bucağı var, lakin ümumilikdə bu, müşahidə olunan obyekt haqqında daha tam təsəvvür yaradır.

Gələcəkdə tədqiqatçılar tekstura və sərhəd məlumatları da daxil olmaqla digər toxunma siqnallarının emalını, eləcə də qapalı dövrəli rəy sistemlərinin yaradılması imkanlarını öyrənmək niyyətindədirlər. Biohibrid hesablama perspektivli bir sahə hesab olunur, lakin bu cür sistemlərin ənənəvi elektron prosessorlardan praktik üstünlüyü hələ sübut olunmayıb, baxmayaraq ki, bu, çox arzuolunandır.

M.MİRZƏ
XQ