Moskva niyə qərar vermir? Fiona Hill in açdığı təhlükəli reallıq

Moskva hazırda problemlərlə üz-üzədir, lakin onların heç biri ABŞ-yə danışıqlarda əhəmiyyətli üstünlük verəcək qədər ciddi deyil.

Bunu ABŞ Prezidentinin təhlükəsizlik məsələləri üzrə keçmiş müşaviri Fiona Hill Rusiyanı Ukraynaya qarşı müharibəni dayandırmağa nəyin vadar edə biləcəyi barədə danışarkən deyib.

“Elə anlar var ki, Putin yəqin ki, təzyiq hiss edir, lakin onların heç biri o həddə çatmayıb ki, o, qərar vermək məcburiyyətində qalsın və ya seçimləri tükənsin”, – o bildirib.

Qeyd olunub ki, Qərbin onu dayandırmaq cəhdlərinə baxmayaraq, Rusiya hələ də enerji sənayesindən böyük gəlirlər əldə edir.

Bəs Fiona Hill-in dediyi kimi, Moskva ciddi problemlərlə üzləşsə də, niyə hələ də qərar vermək məcburiyyətində qalmır? Bu, Rusiya sisteminin dayanıqlığının göstəricisidir, yoxsa Qərbin yanlış strategiyasının?

Fiona Hill-in “Moskva problemlərlə üz-üzədir, amma qərar vermək məcburiyyətində qalmır” fikri əslində iki böyük reallığı üzə çıxarır.

Birinci reallıq odur ki, Rusiya siyasi sisteminin gözləniləndən daha dayanıqlı olmasıdır.

Kreml uzun illərdir enerji gəlirlərini diversifikasiya etmədən belə, iqtisadiyyatın əsas sütunlarını qoruyub saxlayır. Avtoritar idarəçilik isə qərar qəbulunda elastiklik deyil, sabitlik illüziyası yaradır. Yəni sistem daxili təzyiq hiss etsə də, həmin təzyiq siyasi dəyişiklik üçün yetərli səviyyəyə çatmır. Putin bürokratik aparat, təhlükəsizlik elitası və təbliğat mexanizmi ilə dəyişiklik ehtiyacını boğmağı bacarır.

İkinci reallıq isə Qərbin Rusiyaya qarşı strategiyasının parçalanmış olmasıdır. Sanksiyalar tətbiq olunur, amma enerji bazarında kənar yollarla dolanan pullar axmağa davam edir. Avropa vahid mövqe ortaya qoya bilmir, ABŞ isə daxili siyasi çətinliklərə görə istədiyi təzyiq səviyyəsini saxlamır. Belə olan halda, Moskva özünü “mecbur edilmiş aktor” kimi hiss etmir. Hill-in dediyi kimi, Putin təzyiq hiss edir, amma bu təzyiq hələ də “qırılma nöqtəsi” yaratmır.

Yəni konkret desək, Moskvanın qərar verməməsi nə tam dayanıqlıqdan, nə də tam Qərb zəifliyindən qaynaqlanır. Bu, hər iki amilin paralel işləməsinin nəticəsidir. Rusiya daxili monolit struktura malikdir, Qərb isə müharibə ilə bağlı vahid siyasi iradə ortaya qoymaqda çətinlik çəkir.

Günay

Gununsesi.info