Müəllimin ştat vahidi müzakirəsi: Azərbaycan təhsili buna hazırdırmı?

“Yeni mexanizmin məqsədi müəllimin saat 6-ya qədər məktəbdə qalması demək deyil”.

Bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev İTV-də yayımlanan “Diqqət mərkəzi” proqramında deyib.

O bildirib ki, məqsəd həm də müəllimin daha geniş fəaliyyət imkanlarının olmasıdır:

“Hazırda “tam ştat müəllim” anlayışı yalnız 30–36 saatlıq həftəlik iş yükü kimi tənzimlənir, amma konkret mexanizm yoxdur. Biz isə bu işi real 30–36 saatlıq iş modeli kimi görürük. Bu model müəllimə hansı imkanları yaradır? Müəllim yalnız 18–24 saat dərs deməklə kifayətlənməməlidir. Bu dərs yükündən əlavə o, şagirdlər, məktəb və təhsilin keyfiyyəti üçün əlavə fəaliyyət göstərə bilər”.

Nazir hesab edir ki, müəllimin məktəbdə daha çox vaxt keçirməsi və gördüyü əlavə işlərin ödənməsi Azərbaycan təhsilinə yalnız müsbət təsir göstərəcək.

Bəs təhsil ekspertləri necə düşünür? Müəllimlərin məktəbdə daha çox qalması təhsilin keyfiyyətinə, eləcə də onların şəxsi vaxtına və psixoloji yükünə necə təsir göstərə bilər?

Moderator.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı təhsil mütəxəssisi Elşən Qafarov Musavat.com-a danışıb.

Mütəxəssis qeyd edib ki, hazırda müzakirə olunan mövzu ilə bağlı bir neçə ciddi sual ortaya çıxır:

“Bu suallardan biri də budur: doğrudanmı Azərbaycan müəllimi ştat vahidinə keçməlidir? Bunun Azərbaycan təhsilinə nə kimi təsirləri olacaq?

Əslində, bəli, Azərbaycan müəllimi ştat vahidi sisteminə keçməlidir. Çünki dünyanın əksər ölkələrində təhsil sistemi məhz ştat vahidinə əsaslanır. Keçmiş postsovet məkanında da 5–6 ölkədən başqa hamısı müəllimləri ştat üzrə çalışdırır. Müəllimin ştat vahidinə keçməsi nə deməkdir? Bu o deməkdir ki, müəllim məktəbi öz iş yeri kimi görəcək, sadəcə dərsini deyib getməyəcək. Yəni o, məktəbin daimi əməkdaşı kimi fəaliyyət göstərəcək.

Amma sual budur: Biz bu gün buna hazırıqmı? Xeyr, hazır deyilik.

Bu gün bunu etmək istəyirikmi? Xeyr, istəyən yoxdur. Məsələnin hüquqi bazası varmı? Yenə də xeyr. Belə olan halda sual yaranır: Bəs nə üçün bu təklif ortaya atılıb?

Ümumiyyətlə, elm və təhsil naziri tez-tez bu cür təkliflər ortaya atır, bu təkliflər bir müddət müzakirə olunur, amma sonra yaddan çıxır.

Məsələn, 2023-cü ildə ortaya atılmışdı ki, guya Azərbaycan məktəb modeli dəyişir, məktəblər publik hüquqi şəxsə çevrilir və proses başlanır. Hamı maraqla soruşurdu:

“Publik hüquqi şəxs olan ümumtəhsil məktəbi nədir? Bu model nə deməkdir?”

Çünki inkişaf etmiş ölkələrin əksəriyyətində məktəblər publik hüquqi şəxslər kimi fəaliyyət göstərir.

Tələsik şəkildə 16 məktəb publik hüquqi şəxs elan olundu, direktorlar ərizə yazdırılaraq həmin məktəblərə təyin edildi. Nəticə nə oldu? Heç nə. O məktəblər 1 santimetr belə irəli getmədi.

Sonra dedilər ki, “metodik işi yenidən qururuq”. Təhsil şöbələrinin tərkibində olan metodkabinetlər ləğv edildi, metodistlər ləğv olundu, onların funksiyaları direktor müavinlərinə və məktəb rəhbərliyinə verildi. “Müasir metodist” anlayışı elan edildi. 2025-ci ilin dövlət büdcəsindən “müasir metodist layihəsi” üçün 7 milyon yarım manat vəsait ayrıldı. Təsəvvür edin, ibtidai sinif müəllimi üzrə metodist gedib riyaziyyat müəlliminə tövsiyə verməyə çalışır. Əvvəlki sistemdə isə hər 300 müəllimə bir metodist düşürdü.

Az sonra “müasir metodist layihəsi” də diqqətdən düşdü. Halbuki milyonlarla vəsait xərclənmişdi. Sonra STM (strateji təhsilverən mərkəz) sistemi gündəmə gəldi. Bu sahədən də böyük pullar qazanıldı, amma nəticə yenə yoxdur.

Keçən il isə nazir bildirdi ki, sertifikasiya artıq 3 ildən bir deyil, 2 ildən bir olacaq və sualların çoxu metodikadan olacaq. O mövzu bir ay müzakirə edildi və sonra tamamilə gündəmdən düşdü.

Nazir qeyd edir ki, müəllimin əməkhaqqı iki dəfə artırılacaq və 1050 manat alan müəllim 2100 manat maaş ala biləcək. Bu, növbəti yanlış bəyanatdır. Əməkhaqqını yalnız Prezident artıra bilər, mexanizmi isə Nazirlər Kabineti təsdiqləyir. Bu təklif hələ hökumətə belə təqdim edilməyib. Bəs onda niyə belə bəyanatlar verilir?

Beləliklə, nəticə olaraq, bu məsələnin hüquqi əsası yoxdur, Nazirlər Kabinetində müzakirə olunmayıb, Prezidentə təqdim olunmayıb, mexanizm yoxdur, ölkə buna hazır deyil”.