Müharibə cəbhədən kənara çıxır: Ukrayna və Rusiya bir birinin dron mütəxəssislərini hədəfə alır

Ukrayna ilə Rusiya arasında müharibə yalnız cəbhədə aparılan döyüşlərlə məhdudlaşmır. Tərəflərin qarşı tərəfin pilotsuz uçuş aparatlarının istehsalında çalışan rəhbər və mühəndislərinə qarşı hücumları artırdığı bildirilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, “Fox News”un yazdığına görə, hər iki ölkə dron istehsalını sürətlə genişləndirdiyi üçün bu sahədə çalışan şirkətlərin rəhbərləri və əsas texniki mütəxəssisləri getdikcə daha mühüm hədəfə çevrilir.

Nəşr son günlər Rusiyada baş verən bir neçə hadisəni buna nümunə göstərir. Avqustun 4-də Yekaterinburq yaxınlığında avtomobilin partladılması nəticəsində Rusiyanın “Uraldronzavod” şirkətinin rəhbəri Vladimir Tkaçukun zərər çəkmiş ola biləcəyi bildirilir. Bundan bir neçə gün əvvəl isə Rusiyanın başqa bir dron şirkətinin rəhbəri Andrey Çerezov Tulada silahlı hücuma məruz qalaraq üç güllə yarası alıb.

ABŞ-ın Draganfly dron şirkətinin baş direktoru Kemeron Çell hesab edir ki, bu cür hücumların artması müharibənin xarakterinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, pilotsuz sistemlərin istehsalı döyüş meydanında getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazandığından, həmin texnologiyaları hazırlayan mütəxəssislər də strateji hədəfə çevrilirlər.

Çellin fikrincə, bütöv və geniş yayılmış istehsal infrastrukturunu sıradan çıxarmaq çətin olduğundan, şirkət rəhbərlərinə, mühəndislərə və digər əsas şəxslərə qarşı yönəlmiş hücumlar daha ciddi nəticə verə bilər. O bildirib ki, mühüm bir mühəndisin və ya rəhbərin sıradan çıxarılması silah proqramının inkişafını ləngidə, istehsal prosesində fasilələr yarada və cəbhəyə tədarükü poza bilər.

Məsələ yalnız Rusiya və Ukrayna ilə də məhdudlaşmır. “Fox News” Avropada da oxşar təhlükələrin artdığını yazır. Almaniyada hüquq-mühafizə orqanları Bavariyada fəaliyyət göstərən dron istehsalçısına qarşı Rusiya adına casusluqda şübhəli bilinən iki şəxsi saxlayıb. Onların şirkətlərdən birinin rəhbərinə qarşı hücum planlaşdırdıqları iddia olunur.

Bu hadisə Almaniyanın müdafiə sənayesinin nəhənglərindən olan Rheinmetall şirkətinin baş direktoruna qarşı sui-qəsd cəhdi ilə bağlı əvvəlki məlumatları da gündəmə gətirib.

Çell hesab edir ki, süni intellekt və pilotsuz uçuş aparatlarının tam avtonom sistemlərə çevrilməsi istiqamətində inkişaf sürətləndikcə, bu sahədə çalışan mühəndislərin strateji əhəmiyyəti daha da artacaq.

Ekspert həmçinin Ukrayna və Rusiyanın bu cür əməliyyatlara yanaşmasının fərqli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Ukraynanın həyata keçirdiyi əməliyyatlar daha birbaşa xarakter daşıyır. Rusiya isə daha çox kəşfiyyat, uzunmüddətli müşahidə və digər ölkələrə nüfuz etmə kimi Soyuq müharibə dövründən qalan üsullardan istifadə edir.

Çellin fikrincə, Rusiyanın İkinci Dünya müharibəsi və Soyuq müharibə dövründən formalaşmış geniş kəşfiyyat infrastrukturu bu cür əməliyyatların təşkilində mühüm rol oynaya bilər.

Beləliklə, dron texnologiyalarının müharibədə rolunun artması silah sistemlərini hazırlayan şəxsləri də qarşıdurmanın əsas hədəflərindən birinə çevirir. Bu isə Rusiya-Ukrayna müharibəsinin cəbhə xəttindən kənarda da daha mürəkkəb xarakter almasına səbəb olur.

Döyüş meydanlarında təslim olmağın və qarşıdurmanı dayandırmağın universal simvoluna çevrilən ağ bayrağın iki min ildən artıq tarixi var. Qədim Roma və Çin mənbələrində bu ənənəyə rast gəlinir. Əsgərlərin fövqəladə vəziyyətlərdə boyasız parçalara asanlıqla çıxış əldə edə bilməsi isə ağ bayrağın geniş yayılmasına səbəb olub.

İki min ildən artıq tarixə malik təslim olma ənənəsi döyüş meydanlarında ən aydın başa düşülən işarələrdən biri hesab olunur. Əsgərlərin döyüşü dayandırmaq istədiklərini bildirmək üçün ağ parça qaldırması bəşər tarixində ortaq davranış nümunələrindən biri sayıla bilər. Müxtəlif coğrafiyalardakı orduların bir-birindən xəbərsiz şəkildə mənimsədiyi bu üsul sadə quruluşu sayəsində əsrlər boyu öz əhəmiyyətini qoruyub.

İlk yazılı mənbələr bu ənənənin köklərinin Roma İmperiyası və Han sülaləsi dövrünə gedib çıxdığını göstərir. Tarixçi Tasit İkinci Kremona döyüşü zamanı məğlubiyyətə uğrayan əsgərlərin rəqib qoşunlara təslim olmaq üçün ağ bayraqlardan istifadə etdiyini qeyd edib.

Təxminən həmin dövrdə Şərq sivilizasiyalarında da oxşar proses baş verirdi. Çin ərazilərində hakimiyyətdə olan Han sülaləsinin nümayəndələri ağ rəngi məğlubiyyət və təslimiyyətin simvolu hesab edirdilər. Bəzən qalib tərəfin bayrağını qaldırmaq kimi fərqli üsullardan istifadə olunsa da, ağ rəngin praktikliyi həmişə ön planda olub.

Ağ parçanın seçilməsində iki əsas amil önə çıxır. Döyüş zamanı yaranan qarışıqlıq və tüstü içərisində parlaq ağ səth ətrafdakı digər rənglərdən tez seçilir. Bu isə əsgərlərin niyyətlərini qarşı tərəfə vaxt itirmədən çatdırmasına imkan verirdi.

Digər amil isə əlçatanlıq idi. Rəngli parçaların istehsalı kifayət qədər baha olduğundan əsgərlərin əlində əsasən boyanmamış, xam parçalar olurdu. Çətin vəziyyətə düşən birliklər çadır örtüklərindən və ya geyimlərindən bir parça qopararaq saniyələr ərzində sülh və ya təslimiyyət mesajı verə bilirdilər.

Aydın