Mühasirənin səsi adlandırılan Olqa Berqqolts kim idi?

Bu gün tanınmış rus şair Olqa Berqqoltsun doğum günüdür.

Kulis.az onun həyatı və yaradıcılığı haqqında materialı təqdim edir.

Olqa Berqqolts təkcə bir şair deyil, o, mühasirədə olan Leninqradın (Sankt-Peterburq) səsi, ümidi və polad iradəsi idi. Onu "Mühasirənin səsi" adlandırırdılar, çünki onun səsi radio dalğaları vasitəsilə ən ağır günlərdə aclıq və soyuqla mübarizə aparan insanlara yaşamaq gücü verirdi.

Olqa Berqqoltsun taleyi XX əsr tarixinin ən kəskin və dramatik dönəmlərinin güzgüsüdür. 1910-cu ildə Sankt-Peterburqda doğulan bu qadın, həm dövlət tərəfindən təqiblərə məruz qalıb, həm də həmin dövlətin ən çətin anında xalqın mənəvi sütununa çevrilib. Onun poeziyası kağız üzərindəki misralardan daha çox, qanla, göz yaşıyla və sarsılmaz inamla yazılmış bir epopeyadır.

Berqqoltsun yaradıcılığından danışarkən onun şəxsi faciələrini görməzdən gəlmək mümkün deyil. Müharibədən bir neçə il əvvəl, 1938-ci ildə o, "xalq düşməni" kimi həbs olunmuşdu. Həbsxanada olduğu müddətdə dözülməz işgəncələrə məruz qalan şairə, orada ana olmaq sevincindən əbədi məhrum edildi (bətnindəki körpəsini itirdi). Lakin bu zülm belə onun ruhunu qıra bilmədi. 1939-cu ildə bəraət alıb çıxdıqdan sonra o, sanki yenidən doğulmuşdu.

1941-ci il... Leninqrad 872 günlük dəhşətli blokadaya düşəndə Olqa Berqqolts şəhəri tərk etməkdən imtina etdi. O, hər gün radioya gedir, zəifləmiş, ac, lakin qürurlu səsi ilə insanlara müraciət edirdi. Onun misraları mühasirədəkilər üçün çörəkdən daha vacib bir qidaya çevrilmişdi. İnsanlar radiolarını söndürmürdülər, çünki Olqanın səsi şəhərin hələ yaşadığını, nəfəs aldığını bildirirdi.

"Heç kim unudulmayıb, heç nə unudulmayıb!"

Bu məşhur misra məhz Olqa Berqqoltsun qələmindən çıxıb. Piskaryov qəbiristanlığındakı memorialın divarında həkk olunmuş bu sözlər bu gün də mühasirə qurbanlarının xatirəsini yaşadır.

Olqanın şeirləri süni pafosdan uzaq idi. O, müharibəni və ölümü olduğu kimi təsvir edirdi – soyuq, qaranlıq və ağır. Lakin bu qaranlığın içində o, həmişə bir işıq ucu tapırdı. "Fevral gündəliyi", "Leninqrad poeması" kimi əsərləri təkcə ədəbi fakt deyil, həm də mühasirə dövrünün psixoloji xəritəsidir.

Həbsxana Epizodu: Həbsdə olduğu vaxt o, istintaq zamanı heç bir yalançı etirafı imzalamamış, inanılmaz bir iradə nümayiş etdirmişdi.

Mühasirə illərində almanlar Berqqoltsu "şəxsi düşmən" elan etmişdilər. Çünki onun səsi alman təbliğatının yaratdığı qorxunu darmadağın edirdi.

Ölümündən illər sonra onun gizli saxladığı gündəlikləri çap olundu. Bu gündəliklərdə o, sovet rejiminə olan gizli etirazlarını və yaşadığı daxili sarsıntıları bütün çılpaqlığı ilə yazmışdı. Bu sənədlər onun şəxsiyyətinin nə qədər mürəkkəb və dərin olduğunu bir daha sübut etdi.

O, Anna Axmatova ilə yaxın dost idi. Axmatova onu "Leninqradın təmiz səsi" adlandırırdı.

Olqa Berqqolts 1975-ci ildə vəfat etsə də, onun səsi hələ də Leninqradın (Sankt-Peterburqun) küçələrində, muzeylərində və insanların yaddaşında əks-səda verir. O, sübut etdi ki, ən ağır fiziki əzablar və aclıq qarşısında belə, sözün gücü insanı ayaqda saxlaya bilər.

Ədəbiyyat tarixində Olqa Berqqolts sadəcə bir şair deyil, həm də ruhun ölməzliyinin rəmzi kimi xatırlanır.