Icma.az
close
up
RU
Naxçıvanın yaranması və milli mədəni irsin qorunması

Naxçıvanın yaranması və milli mədəni irsin qorunması

Icma.az, 525.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaranması Azərbaycan dövlətçilik tarixində mühüm siyasi hadisə olmaqla yanaşı, milli ədəbiyyatın və mədəniyyətin qorunması baxımından da xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Tarixi Azərbaycan torpağı olan Naxçıvan əsrlər boyu zəngin mədəni mühitin formalaşdığı, görkəmli elm, ədəbiyyat və mədəniyyət xadimlərinin yetişdiyi mühüm mərkəzlərdən biri olmuşdur.

XX əsrin əvvəllərində Cənubi Qafqazda baş verən mürəkkəb ictimai-siyasi proseslər Naxçıvanın taleyinə birbaşa təsir göstərmişdir. Ermənistan tərəfindən irəli sürülən ərazi iddiaları şəraitində Naxçıvan əhalisi yalnız öz torpaqlarını deyil, eyni zamanda milli-mənəvi dəyərlərini, dilini, ədəbiyyatını və mədəni irsini qorumaq uğrunda mübarizə aparmışdır. Bu mübarizənin nəticəsi olaraq 1921-ci il Moskva və Qars müqavilələri ilə Naxçıvanın Azərbaycanın himayəsi altında muxtar ərazi statusu hüquqi cəhətdən təsbit edilmişdir.

1924-cü il fevralın 9-da Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaradılması bölgədə siyasi sabitliyin təmin olunması ilə yanaşı, mədəni və ədəbi həyatın inkişafı üçün də geniş imkanlar yaratmışdır. Muxtariyyət statusu milli dilin qorunmasına, folklor nümunələrinin toplanmasına, klassik və müasir ədəbiyyatın inkişafına əlverişli şərait formalaşdırmışdır.

Naxçıvan Azərbaycan ədəbiyyatına görkəmli şəxsiyyətlər bəxş etmişdir. Əcəmi Naxçıvani Azərbaycan memarlıq məktəbinin banilərindən biri kimi milli mədəniyyət tarixində mühüm yer tutur. Məhəmməd Tağı Sidqi maarifçilik ideyalarının yayılmasında, Hüseyn Cavid isə fəlsəfi-dramatik əsərləri ilə Azərbaycan ədəbiyyatında yeni mərhələnin formalaşmasında əvəzsiz rol oynamışdır. Muxtariyyət dövründə bu görkəmli sənətkarların irsinin qorunması və təbliği dövlət səviyyəsində diqqət mərkəzində saxlanılmışdır.

Eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikası zəngin tarixi-memarlıq abidələri və mədəniyyət nümunələri ilə seçilir. Möminə xatun türbəsi, Qarabağlar türbəsi, Əlincəqala kimi abidələr bölgənin qədim mədəniyyət və dövlətçilik ənənələrinin canlı göstəriciləridir. Bu abidələrin qorunması və bərpası milli-mədəni irsin davamlılığının təmin edilməsinə xidmət edir.

Nəticə etibarilə, Naxçıvan Muxtar Respublikasının yaranması yalnız inzibati-siyasi əhəmiyyət daşımır, eyni zamanda Azərbaycan ədəbiyyatının, mədəniyyətinin və mənəvi dəyərlərinin qorunmasına yönəlmiş tarixi zərurət olmuşdur. Muxtariyyət Naxçıvanın Azərbaycanla ayrılmaz bağlılığını möhkəmləndirmiş və onun zəngin mədəni irsinin gələcək nəsillərə çatdırılmasında mühüm rol oynamışdır.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının coğrafi mövqeyi onun muxtariyyət statusunun zəruriliyini daha da artırırdı. Ermənistan ərazisi ilə Azərbaycanın əsas hissəsindən ayrılan Naxçıvan, İran və Türkiyə ilə sərhəddə yerləşir. Bu vəziyyət bölgənin həm strateji, həm də iqtisadi baxımdan xüsusi əhəmiyyətə malik olmasına səbəb olmuşdur.

Muxtariyyət statusu Naxçıvanın daxili potensialından səmərəli istifadə etməyə, yerli resursların inkişafına və regional əlaqələrin qurulmasına imkan verdi. Xüsusilə Türkiyə ilə sərhəd əlaqələri Naxçıvanın iqtisadi və mədəni həyatında mühüm rol oynamağa başladı.

Naxçıvan Muxtar Respublikasının qurulması tarixi zərurət və mürəkkəb siyasi proseslərin nəticəsi kimi meydana çıxmışdır. Bölgənin muxtariyyət statusu Azərbaycan xalqının iradəsini, Naxçıvan əhalisinin milli kimliyini və ərazi bütövlüyünə sadiqliyini əks etdirir. Beynəlxalq müqavilələrlə təsbit olunmuş bu status Naxçıvanın təhlükəsizliyinin və inkişafının əsas təminatlarından biridir. Bu gün Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz tərkib hissəsi kimi siyasi, iqtisadi və mədəni sahələrdə öz inkişaf yolunu davam etdirir. Onun qurulma tarixi isə dövlətçilik ənənələrimizin, milli birliyimizin və siyasi uzaqgörənliyimizin parlaq nümunəsi kimi yadda qalır.

Nigar Sadıqzadə

Dosent

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:168
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 09 Fevral 2026 17:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see331

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see322

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see312

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see305

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see304

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see276

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see274

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see267

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see267

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see264

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see252

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see247

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see246

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see215

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see214

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see206

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see190

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see190

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see188
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri