Neft bazarında qeyri müəyyənlik davam edir

Bakı, 11 noyabr, AZƏRTAC

ABŞ-İran müharibəsinin başa çatması ilə bağlı gözləntilər fonunda 2 günlük ucuzlaşmadan sonra dünya bazarında neftin qiyməti cüzi artıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Brent” markalı xam neftin bir barelinin qiyməti hazırda 93 dollar ətrafında qərarlaşıb. “Light” markalı xam neftin bir barelinin qiyməti isə 87 dollar civarındadır.

Neft qiymətlərinin artmasına Hörmüz boğazında neft tankerlərinə qarşı hücumların davam etməsi və regionda tədarükün pozulması ilə bağlı narahatlıqların güclənməsi təsir göstərib. “Brent” markalı neftin qiyməti bu il ərzində hələ də 50 faizdən çox bahalaşıb. Bununla belə, noyabr ayında münaqişənin səngiyəcəyinə dair ümidlər və Körfəzdən enerji ixracının artması neft bazarında kəskin əks istiqamətli hərəkətə səbəb olub.

Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları (UKMTO) qurumu Hörmüz boğazında bir tankerin iştirakı ilə insident baş verdiyinə dair məlumat aldığını açıqlayıb. Bildirilib ki, ekipaj üzvlərinin vəziyyəti, gəminin mümkün zədələnməsi və ətraf mühitə təsir hələlik məlum deyil. Səlahiyyətli qurumlar hadisə ilə bağlı araşdırma aparır. Bununla yanaşı, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) Hörmüz boğazında müəyyən edilmiş marşrutdan kənarda hərəkət edən üçüncü neft tankerinin dəniz minasına toxunaraq partladığını və boğazın şərqində yanmaqda davam etdiyini iddia edib. SEPAH-ın sözçüsü Hüseyn Mühəbbi də ötən gün səhər saatlarında boğazdan keçməyə çalışan iki neft tankerinin qəza törətdiyini və onların keçidinə mane olunduğunu bildirib.

Gəmilərə qarşı hücumlara baxmayaraq, Yaxın Şərqdən xam neft tədarükü davam edir. Regiondan daşımaların həcminin müharibədən əvvəlki səviyyələrə yaxınlaşması fyuçers bazarında qiymətlərə aşağı istiqamətdə təzyiq göstərir. Regionda tankerlərin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artması neft daşımalarında yeni fasilələrin yaranacağı ehtimalını gücləndirərək qiymətlərin yüksəlməsini dəstəkləyib. Bununla belə, ABŞ ilə İran arasında münaqişənin başa çatacağına dair açıqlamalar və diplomatik təşəbbüslər qiymət artımını məhdudlaşdırıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ötən gün Ağ Evdə keçirdiyi mətbuat konfransında deyib: “Hazırda hərbi əməliyyat keçirmək o qədər də zəruri görünmür, lakin biz bütün ehtimallara hazırıq”. İranla müharibənin başa çatmaq mərhələsində olduğunu bildirən Tramp əlavə edib: “Bu münaqişənin sona çatması istiqamətində irəliləyiş görürük. Düşünürəm ki, o, kifayət qədər tezliklə başa çatacaq”.

Digər tərəfdən, İsrailin “The Jerusalem Post” qəzetinin diplomatik mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, Qətər Vaşinqtonla Tehran arasında razılaşmanın əldə olunmasına yönəlmiş diplomatik təşəbbüslərini davam etdirmək üçün ən azı iki həftəlik əlavə vaxt qazanıb. Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman Əl-Tani Fransanın paytaxtı Parisdə keçirilən G7 xarici işlər nazirlərinin toplantısı çərçivəsində baş tutan görüşlərdə ABŞ ilə İran arasında danışıqlar prosesini müzakirə edib. Bildirilib ki, Əl-Tani Vaşinqtonla Tehran arasında ciddi fikir ayrılıqlarının qaldığını və mümkün razılaşmanın qarşısında duran bir sıra əsas məsələlərin hələ də həllini tapmadığını vurğulayıb. Məlumata görə, Qətərin Baş naziri mümkün razılaşmanın icra qrafikinin tərəflər arasında əsas fikir ayrılığı yaradan məsələlərdən biri olduğunu qeyd edib.

Diplomatik təşəbbüslərə baxmayaraq, tərəflər arasında fikir ayrılıqlarının davam etməsi regionda neft tədarükü ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi artırır. Donald Trampın İrana qarşı yeni hücumlara ehtiyac olmadığını bildirməsinə baxmayaraq, regionda davam edən münaqişələr və danışıqların ləng irəliləməsi qeyri-müəyyənliyi qoruyur. Fiziki neft bazarında isə qeyri-müəyyənlik davam edir.

Analitiklərin fikrincə, tərəflər sonda uzunmüddətli qüvvəyə malik saziş imzalaya bilsələr belə, bu, bir çox məsələnin həll olunmamış qalacağı mürəkkəb vəziyyət yarada bilər. Lakin Hörmüz boğazının davamlı şəkildə yenidən açılması təmin olunarsa, neft bazarı üçün əsas məsələ məhz bu olacaq”.

Fiziki neft bazarında qeyri-müəyyənliyi artıran digər hadisə isə ABŞ-nin hədəf bazarına istiqamətlənən Rusiya dizel yanacağını daşıyan tankerin Nyu-York sahilləri yaxınlığında istiqamətini dəyişərək geri dönməsi olub. Bu hadisə Şimali Amerika bazarına yanacaq tədarükü ilə bağlı sualları artırıb.

Ötən ay Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ABŞ Prezidenti Donald Trampla əldə etdiyi razılaşma çərçivəsində ABŞ-yə və qlobal bazarlara yanacaq tədarük etməyə razılıq vermişdi. Lakin bu razılaşma ABŞ Demokratlar Partiyasının nümayəndələrinin tənqidinə səbəb olmuşdu.

ABŞ ilə İran arasında gərginliyin azalacağına dair gözləntilər əvvəlki ticarət sessiyalarında neft qiymətlərinə aşağı istiqamətdə təzyiq göstərib. “Brent” markalı neftin bir barelinin qiyməti əvvəlki gün 5 faizdən çox ucuzlaşıb, ötən gün isə ticarət sessiyası ərzində 90 dollar həddindən aşağı düşüb.