Icma.az
close
up
RU
Nəzəriyyələri sarsıdan zəlzələ: Nəhəng dalğalar ilk dəfə kosmosdan bu qədər aydın izlənildi

Nəzəriyyələri sarsıdan zəlzələ: Nəhəng dalğalar ilk dəfə kosmosdan bu qədər aydın izlənildi

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Sakit okeanın şimalında, Rusiyanın Kamçatka yarımadası sahillərində 2025-ci ilin yayında baş verən 8,8 bal gücündə güclü zəlzələ təkcə yer qabığını deyil, okeanoqrafiyada mövcud olan əsas nəzəriyyələri də sarsıdıb. Tarixin ən böyük beş zəlzələsi sırasına daxil olmasa da, böyük enerji buraxan bu təbii hadisə bütün Sakit okeana yayılan sunami dalğasına səbəb olub.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu fəlakəti unikal edən əsas məqam isə 2022-ci ildə orbitə buraxılan NASA-nın "SWOT" (Səth suları və okean topoqrafiyası) peykinin nəhəng dalğaları ilk dəfə bu qədər aydın və yüksək ayırdetmə qabiliyyəti ilə kosmosdan qeydə alması olub.

"SWOT" peyki okeanın dərinliklərində yerləşdirilən şamandıralarla birgə işləyərək zəlzələnin təxminən 400 kilometrlik qırılma xətti yaratdığını müəyyən edib. Tədqiqatçılar dəniz dibinin bəzi ərazilərdə 4 metrədək qalxdığını aşkar edərək dalğaların hərəkət zamanı necə dəyişdiyini mərhələli şəkildə modelləşdiriblər. 2025-ci ilin noyabrında "The Seismic Record” jurnalında dərc olunan araşdırma peyklərin sunamiləri izləmək və anlama potensialını tamamilə yeni mərhələyə çıxarıb.

İki nəhəng zəlzələ arasındakı sirli əlaqə

Elm adamları bu nəhəng dalğaların yaranma mexanizmini tam anlamaq üçün "NOAA"nın dəniz dibində təzyiq dəyişikliklərini ölçən "DART" sistemi ilə kosmosdan əldə edilən məlumatları birləşdirib. Gelgit təsirlərindən təmizlənmiş dalğa məlumatları sayəsində zəlzələ anında dəniz dibində baş verən dəyişikliklər dəqiq hesablanıb. "SWOT" peyki region üzərindən keçərkən 120 kilometrlik eni əhatə edən zolağı skan edərək sunaminin formasını və sürətini yüksək dəqiqliklə qeydə alıb. Bu məlumatlar dalğanın yüksək sürətlə irəliləməsinə baxmayaraq necə yayılıb zəiflədiyini açıq şəkildə göstərir.

Araşdırmanın ən diqqətçəkən məqamlarından biri bu zəlzələnin 1952-ci ildə eyni fay xəttində baş vermiş 9,0 bal gücündə zəlzələ ilə müqayisə edilməsi olub. Mütəxəssislər 1952-ci ildəki sarsıntının fay xəttindəki bütün gərginliyi boşaltmadığını və qalan enerjinin bu son zəlzələyə səbəb olduğunu müəyyən edib. Bu nəticə nəhəng zəlzələlər arasında yüzlərlə il fasilə olmalı olduğu fikrinə əsaslanan klassik risk modellərini ciddi şəkildə sual altına alır. Müqayisə göstərir ki, əvvəlki zəlzələ dəniz dibinə daha yaxın, sonuncu zəlzələ isə daha dərin qatlarda baş verib. Bu dərinlik fərqi sunaminin səthdəki ölçüsünə birbaşa təsir edərək 2025-ci il dalğalarının 1952-ci ildəkilər qədər dağıdıcı olmamasını təmin edib.

"SWOT" peykinin təqdim etdiyi real vaxt məlumatları gələcəkdə sahilyanı xəbərdarlıq sistemlərinə inteqrasiya edilərək əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynaya bilər. Kosmosdan gələn bu yüksək dəqiqlikli müşahidələr sunamilərin artıq təkcə fəlakət deyil, əvvəlcədən izlənə və proqnozlaşdırıla bilən hadisələrə çevrilməsinə imkan yaradır.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:256
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 26 Dekabr 2025 23:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri