Niyə universitetlər sənətkarlıqları yenidən kurrikuluma gətirirlər...

...Elit universitetlərin ideoloji qərəzlilik, mədəni təcrid və institusional təkəbbürlə bağlı artan tənqidlərlə üzləşdiyi bir vaxtda islahat haqqında söhbət çox vaxt idarəetmə və qəbul məsələləri ilə məhdudlaşır.

Lakin cəmiyyət də öyrənmə prosesini yenidən nəzərdən keçirməlidir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə “Financial Times” yazır.

Süni intellektin sürətlə mənimsənilməsi və yazılı işlərin dəyərinin azalması ilə tələbələr ənənəvi tədris üsullarını əvəz etmək üçün texnologiyadan getdikcə daha çox istifadə edirlər. Bu kontekstdə ya texnologiya ilə mübarizə aparmaq, ya da ona təslim olmaq cazibədardır.

Ancaq başqa bir yol var: tələbələrə öz əlləri ilə əşyalar hazırlamağı öyrətmək. Məqalə müəllifi yapon ədəbiyyatı və mədəniyyətini tədris edərkən tələbələrin eyni vaxtda tarixi mətnləri və əşyaları necə öyrəndiyini və onları özləri hazırladıqlarını müşahidə edib.

Taxta qablar oyaraq laklamış, keramikadan çay qabları düzəltmiş, çay dəmləmək üçün istifadə etmiş, şeir yazmış, bağlar salmışlar.

Belə təcrübə ənənəvi təhlili əvəz etmir, əksinə onu dərinləşdirir. Özü bir obyekt yaradan şagird tarixi mənbələri və mədəni təcrübələri daha yaxşı başa düşür.

Yaradıcılıq öyrənmə üsuluna çevrilir, diqqətliliyi inkişaf etdirir və nəzəriyyəni təcrübə ilə əlaqələndirir.

Bu yeni fikir deyil. 20-ci əsrdə təhsil praktiki bacarıqları əhatə edirdi. Əvvəllər ağıl və əlləri birləşdirən universitetlər bu gün bu sintez modelini itiriblər ki, bu da onlara inamın azalmasına qismən izah edir.

Sənətkarlığın universitetlərə, o cümlədən humanitar elmlərə qaytarılması rəqəmsal avtomatlaşdırma dövründə savadlılığı yenidən düşünməyə imkan verir.

Bu, ədəbiyyat şöbələrini seminarlara çevirmək deyil, fənlərarası bir yanaşma tətbiq etməkdir.

Şagirdlər eyni zamanda oxuya, əsaslı şəkildə mübahisə edə və əlləri ilə nəsə yarada bilərlər.

Əli Babayev