Okean planetində həyat mövcud ola bilər..?

...Deməli, 2023-cü ildə elm adamları K2-18b planetinin atmosferində potensial canlı orqanizmlərlə əlaqəli olan kimyəvi dimetilsulfidin tapıldığını iddia etdikləri bir araşdırma təqdim etdilər.

...Və o vaxtdan bəri elm adamları bu planetdə həyatın olub-olmaması ilə bağlı mübahisə etməkdədirlər.

“The Astrophysical Journal”da dərc olunmuş yeni araşdırmanın müəllifləri məlumatlara həqiqətən etibar etmək olarmı və dimetilsulfidin həyatın etibarlı əlaməti olub-olmadığını soruşurlar.

SİA-nın məlumatına görə, bu barədə “Fokus” yazır.

Qeyd edilməlidir ki, K2-18b planeti 10 il əvvəl kəşf edilib və bizdən təxminən 120 işıq ili uzaqlıqda yerləşir ki, bu da kosmik baxımdan yaxın məsafə hesab olunur.

Planet super Yer hesab olunur, çünki o, planetimizdən təxminən 2,5 dəfə böyük olan atmosferə malik qayalı bir dünyadır.

Alimlər hesab edirlər ki, planetin səthi maye su okeanları ilə örtülmüş ola bilər.

Və K2-18b-nin həyatın yaranması üçün şəraitin mövcud olduğu ulduzunun yaşayış zonasında olduğunu nəzərə alsaq, elm adamları onun potensial olaraq yaşana bilən dünya ola biləcəyinə inanırlar.

Üstəlik, iki il əvvəl alimlər bu planetin atmosferində bioimza, yəni həyatın mövcudluğunu göstərən maddə aşkar etdiklərini də açıqlamışdılar.

Bu bioimza dimetil sulfiddir. Yer üzündə bu maddə əsasən okeanlardakı bakteriyalar və fitoplanktonlar tərəfindən istehsal olunur.

K2-18b planetində okeanın ola biləcəyini nəzərə alsaq, həyatın mövcudluğu ilə bağlı təklif də var idi.

...Hazırda astronomlar digər qayalı planetlərin tərkibini müəyyən etmək üçün Günəş sistemindən kənara zondlar göndərə bilmirlər, buna görə də onların atmosferindən keçən işığın təhlilinə etibar edirlər.

Kimyəvi molekullar işığı müəyyən dalğa uzunluqlarında əks etdirir.

Yeni tədqiqatın müəllifləri deyirlər ki, bu şəkildə əldə edilən məlumat müxtəlif yollarla şərh edilə bilər və buna görə də hər zaman müəyyən bir maddənin aşkarlandığına əminlik yoxdur. Alimlərin fikrincə, başqa bir planetdə bioimza aşkar edildikdə, siqnalın real olmasının təsdiqi tələb olunur və onun həyatın hansısa formasından gələ biləcəyinə də əmin olmaq lazımdır.

Alimlər deyirlər ki, K2-18b planetində həyat əlamətləri tapdığı iddia edilən araşdırma sınaqların hər iki mərhələsində uğursuz olub.

Yeni tədqiqatın müəllifləri hesab edirlər ki, okean planetində dimetilsulfidin həqiqətən aşkar edilib-edilmədiyini söyləmək üçün kifayət qədər dəlil yoxdur.

Ümumiyyətlə, qəbul edilən işıq siqnalı planetin atmosferindəki həyatla heç bir əlaqəsi olmayan bəzi digər maddələrə aid ola bilər.

Digər tərəfdən, elm adamları dimetil sulfidin həyatın etibarlı əlaməti ola biləcəyini araşdırıblar. Tədqiqatın müəllifləri kimyəvi reaksiyalar vasitəsilə həyatın iştirakı olmadan yaradıla bilən bioimza hesab edilən molekulların bir neçə nümunəsini tapıblar.

Alimlər həmçinin deyirlər ki, dimetil sulfid keçən il kometada kəşf edilib, yəni onun istehsalı həmişə həyatla əlaqəli deyil. Ola bilsin ki, bu kimyəvi maddə kometlər tərəfindən bombardman edildikdən sonra K2-18b planetində çöküb. İndiyədək K2-18b planetinin özünün və onun atmosferinin xüsusiyyətləri əsasən sirr olaraq qalır, ona görə də tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, bu su dünyasında canlıların məskunlaşa biləcəyini iddia etmək hələlik mümkün deyil.

Ola bilsin ki, bu, Yerə bənzəsə də, cansız planetdir. Buna görə də, bu potensial yaşana bilən dünya ilə bağlı mübahisə, bu su dünyasının potensial yaşayışı ilə bağlı nəticələri təsdiq edəcək və ya onları qəti şəkildə təkzib edəcək kifayət qədər dəlil əldə olunana qədər davam edəcək.

Əli Babayev