Ölüm hökmünün bərpası mümkündürmü?

Son vaxtlar ölkədə xüsusilə ağır, qəsdən adamöldürmə cinayətlərinin sayının artması cəmiyyətin bəzi təbəqələri tərəfindən ölüm hökmünün yenidən bərpa olunması kimi təşəbbüslərin irəli sürülməsinə səbəb olub. Bəs görəsən ölüm hökmünün yenidən bərpası mümkündürmü və bunun üçüm hansı hüquqi prosedurlar etmək lazımdır?
Hüquqşünas Əli İbrahimov Newscenter.az-a məsələ ilə bağlı bildirib ki, ölüm hökmünün yenidən qüvvəyə minməsi məsələsi hüquqi və konstitusion baxımdan olduqca mürəkkəb və çoxcəhətli bir məsələdir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda ölüm hökmü 1998-ci ildə Prezidentin fərmanı ilə ləğv edilib və bu qərar 1999-cu ildə Konstitusiyaya edilmiş dəyişikliklərlə təsdiqlənib:
"Bu gün ölkə Konstitusiyasının 27-ci maddəsində "hər kəsin yaşamaq hüququ" təsbit olunmuş və ölüm hökmünün tətbiqinə qadağa qoyulmuşdur. Buna görə də ölüm hökmünün yenidən tətbiqi yalnız sırf qanunvericilik səviyyəsində deyil, həm də Konstitusiyaya ciddi dəyişikliklər edilməsini tələb edir".
Əli İbrahimov deyir ki, əgər cəmiyyətin bir hissəsində ölüm hökmünün bərpasına dair ciddi ictimai tələbat və siyasi iradə formalaşarsa, bu zaman ilk addım olaraq Konstitusiyaya dəyişiklik edilməlidir:
"Bu isə yalnız referendum yolu ilə mümkündür. Referendumun keçirilməsi üçün Milli Məclisin səlahiyyəti çərçivəsində qərar qəbul olunmalı, Prezidentin imzası ilə təsdiqlənməli və xalqın səsverməsinə çıxarılmalıdır. Əgər xalq səsverməsində çoxluq ölüm hökmünün bərpasını dəstəkləyərsə, bu zaman müvafiq maddələr dəyişdirilə bilər.
Bundan sonra isə Cinayət Məcəlləsində və digər müvafiq qanunvericilik aktlarında dəyişikliklər edilməlidir. Bu dəyişikliklər ölüm hökmünün hansı cinayətlərə tətbiq olunacağını, onun icra mexanizmini, apellyasiya və mərhəmət prosedurlarını əhatə etməlidir. Paralel olaraq Azərbaycan bir sıra beynəlxalq konvensiyalara, o cümlədən Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının ölüm hökmünün ləğvini nəzərdə tutan 6 saylı Protokoluna və 13 saylı əlavə Protokola qoşulub. Bu sənədlərdən çıxmaq, yaxud onlara dair yeni hüquqi mövqe müəyyənləşdirmək də zərurətə çevrilə bilər. Bu isə dövlətin beynəlxalq nüfuzuna və hüquqi öhdəliklərinə birbaşa təsir göstərə bilər".
Hüquqşünas, "Hüquqi baxımdan nəticə budur ki, ölüm hökmünün bərpası təkcə bir qanunun qəbul edilməsi ilə yox, həm Konstitusiyanın dəyişdirilməsi, həm də beynəlxalq hüquqi öhdəliklərə yenidən baxılması ilə mümkündür. Bu isə çoxşaxəli hüquqi, siyasi və cəmiyyətin konsensusunu tələb edən çətin bir prosesdir",-deyə vurğulayıb.
Süleyman