Ölümcül viruslar yenidən təhlükə yaradır

Böyük Britaniyada peyvəndləmə nisbətlərinin aşağı düşməsi uzun müddət nəzarət altında saxlanılan qızılca, poliomielit, göyöskürək və difteriya kimi yoluxucu xəstəliklərin yenidən yayılma riskini artırıb.

Reyting.az xəbər verir ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) 2026-cı ilin yanvar ayında Böyük Britaniyanın qızılca xəstəliyi üzrə “ləğv edilmiş” statusunu geri alıb.

2025-ci ildə İngiltərə və Uelsdə 3268 qızılca hadisəsi və iki ölüm faktı qeydə alınıb. Bu göstərici 2024-cü ildə qeydə alınan 11 162 yoluxma halından sonra formalaşıb.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, qızılcaya qarşı tələb olunan 95 faiz immunizasiya səviyyəsinin aşağı düşməsi epidemiya riskini ciddi şəkildə artırır. İngiltərədə beş yaşına qədər uşaqlar arasında qızılca, parotit və məxmərək peyvəndinin iki dozasını alanların payı 83,7 faiz təşkil edir ki, bu da son on ilin ən aşağı göstəricisidir.

Hesabatda Oksford Peyvənd Qrupunun direktoru, professor Endryu Pollardın fikirlərinə də yer verilib. O bildirib ki, qızılca son dərəcə yoluxucu xəstəlikdir:

“Əgər peyvəndləmə nisbətləri azalmağa davam edərsə, gələcəkdə təkrarlanan epidemiya dalğaları ilə üzləşə bilərik”.

Böyük Britaniya Səhiyyə Təhlükəsizliyi Agentliyinin məlumatına görə, bir qızılca xəstəsi orta hesabla 15 nəfəri yoluxdura bilər. Yoluxma hallarının təxminən beşdə biri xəstəxanaya yerləşdirilmə tələb edir, hər 1000-2000 hadisədən birində isə ensefalit inkişaf edə bilər.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, qızılcanın artması göyöskürək və poliomielit kimi peyvəndlə qarşısı alına bilən digər xəstəliklərin də yayılma riskini yüksəldir.

Qeyd edilir ki, 2025-ci ilin birinci yarısında laboratoriya tərəfindən təsdiqlənmiş 502 göyöskürək hadisəsi aşkarlanıb və bir uşaq həyatını itirib. Böyük Britaniyada beş yaşına qədər göyöskürək peyvəndini tam alan uşaqların payı 82,7 faiz, hamilə qadınlar arasında peyvəndlənmə səviyyəsi isə 72,6 faizdir.

Bildirilir ki, poliomielit İngiltərədə sonuncu dəfə 1984-cü ildə qeydə alınıb, Avropada isə bu xəstəliyin yayılması 2003-cü ildə aradan qaldırılıb. Lakin 2022-ci ildən etibarən İngiltərədə çirkab sularında poliovirus izləri aşkarlanmağa başlayıb.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, peyvəndləmə səviyyəsinin aşağı olması virusun yenidən aktiv yayılmasına şərait yarada bilər. Ölkə üzrə uşaqların poliomielit peyvəndinin hər iki dozasını tamamlama nisbəti 82,7 faiz olsa da, bəzi bölgələrdə bu göstərici 60 faizə qədər enib.

Xatırladaq ki, 1940-cı illərdə on minlərlə yoluxmaya və minlərlə ölümə səbəb olan difteriya kütləvi peyvəndləmə nəticəsində əsasən nəzarət altına alınmışdı. Buna baxmayaraq, son on ildə illik yoluxma halları iki ilə on arasında dəyişib. 2025-ci ildə isə iki difteriya hadisəsi qeydə alınıb.

V. QULİYEV