Icma.az
close
up
RU
Orban seçkiləri uduzsa belə hakimiyyətdə qala bilər NYT

Orban seçkiləri uduzsa belə hakimiyyətdə qala bilər NYT

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Macarıstanda bazar günü keçiriləcək parlament seçkilərinin nəticəsi ilə bağlı əksər sorğular baş nazir Viktor Orbanın məğlub olacağını göstərir. 

Qaynarinfo "The New York Times” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bu səsvermə heç də sadə deyil.

Avstriyalı alim Ralf Şellhammerin sözlərinə görə, ölkənin seçki sistemi "Rubik kubunu ixtira etmiş bir ölkədən gözləniləcəyi kimidir” – yəni olduqca mürəkkəbdir.

Sorğular əsas müxalif qüvvə olan Tisa Partiyasının Orbanın Fidesz Partiyasından daha çox səs toplayacağını göstərsə də, seçki sisteminin mürəkkəbliyi və illərlə aparılmış dairə sərhədlərinin dəyişdirilməsi nəticələrin fərqli ola biləcəyini göstərir.

Hətta sorğular qismən doğru olsa belə, hakim partiya parlamentdə çoxluq qazana və ya kiçik partiyalarla koalisiya qurmaq üçün kifayət qədər mandat əldə edə bilər. Fidesz tərəfdarları arasında sorğuların səhv olduğuna inananlar da çoxdur. ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens Budapeştə səfəri zamanı "Viktor Orban, əlbəttə ki, qalib gələcək” deyib. Orban isə bunun "planın bir hissəsi” olduğunu bildirib.

Bu "plan” illərlə formalaşdırılıb. Orbanın 2010-cu ildə hakimiyyətə qayıdışından sonra Fidesz seçki sistemində dəfələrlə dəyişiklik edib. Parlamentdəki yerlərin sayı 386-dan 199-a endirilib və bu, seçki dairələrinin yenidən bölüşdürülməsinə səbəb olub. Dairə sərhədləri son olaraq 2024-cü ildə də dəyişdirilib.

Tənqidçilərin fikrincə, bu dəyişikliklər müxalifətin güclü olduğu əraziləri böyük dairələrdə birləşdirmək, hakimiyyətə yaxın bölgələri isə daha kiçik hissələrə bölmək məqsədi daşıyıb. Bu isə bəzi səslərin daha çox "çəkiyə” malik olmasına gətirib çıxarıb.

Nəticədə kənd yerlərində – Fideszin ənənəvi olaraq güclü olduğu bölgələrdə – qələbə qazanmaq üçün şəhərlərlə müqayisədə daha az səs tələb olunur. Məsələn, Budapeştin 16-cı dairəsində 83 mindən çox seçici olduğu halda, cənub-qərbdə yerləşən və Fideszi təmsil edən Tolna-02 dairəsində cəmi 56 min seçici var. Bu isə səsvermədən əvvəl belə hakim partiyaya üstünlük verir.

Macarıstan sisteminin başqa bir xüsusiyyəti uduzan namizədlərə verilən səslərin qaliblərin xeyrinə ötürülməsidir. Bu mexanizm dominant partiyanın nəticəsini gücləndirir. 2022-ci il seçkilərində Fidesz ümumi səslərin 37%-ni toplasa da, parlamentdə yerlərin 68%-ni əldə edib.

Seçicilər iki bülleten doldurur: biri yerli namizəd üçün (106 mandat), digəri isə partiya siyahıları üçün (103 mandat). Yerli seçkilərdən müəyyən səslər mürəkkəb "D’Ont matrisi” formulu ilə partiya siyahılarına əlavə olunur ki, bu da əvvəlki seçkilərdə "Fidesz”ə sərfəli olub. 5%-lik baryeri keçməyən partiyalar parlamentə daxil ola bilmir.

Səslərin sayı həlledici olaraq qalır və Fideszlə Tisa seçiciləri səfərbər etməyə çalışır. Keçmiş seçkilərin nəticələrini dəqiq proqnozlaşdıran "Median” təşkilatı son sorğusunda Tisanın hətta parlamentdə üçdə iki çoxluq qazana biləcəyini bildirib. Hakimiyyətə yaxın şərhçilər isə bu nəticələri tənqid ediblər.

"Median”ın rəhbəri Endre Hann ittihamları rədd edərək bildirib ki, Macarıstanda siyasi qütbləşmə o qədər dərinləşib ki, sosioloqlar da bu qarşıdurmanın bir hissəsinə çevrilib.

Bununla belə, ən böyük problem media mühitindədir. "Sərhədsiz reportyorlar” təşkilatının qiymətləndirməsinə görə, Fidesz və onun müttəfiqləri ölkə mediasının təxminən 80%-nə nəzarət edir. Bildirilir ki, dövlət mediası hökumətin və onun Rusiya ilə əlaqələrinin təbliğat alətinə çevrilib, müstəqil media isə zəiflədilib və ya susdurulub.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:142
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 12 Aprel 2026 15:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see309

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see301

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see268

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see248

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see248

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see247

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see240

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see232

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see230

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see225

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see206

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see205

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see204

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see203

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see203

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see198

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see197

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see195

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see191

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri