Orban Ukraynanın Aİ yə üzvlüyü məsələsində ölkəsinin mövqeyinin dəyişməsini izah edib

Budapeşt, 22 aprel, AZƏRTAC

Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban bəyan edib ki, Ukraynanın Avropa İttifaqına üzvlüyü “suverenliyin itirilməsinə” gətirib çıxaracaq.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Macarıstanın hökumət başçısı yerli mediaya verdiyi müsahibədə danışıb.

Jurnalistlər tərəfindən verilən suallar arasında daxili və xarici siyasətlə bağlı aktual mövzular da yer alıb. Bu suallardan biri də Macarıstan hökumətinin 2022-ci ildə Ukraynanın Aİ-yə namizədliyini dəstəklədiyi halda nə üçün indi buna qarşı çıxması olub.

Qeyd edək ki, 2022-ci ilin əvvəlində, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin ilk həftələrində Macarıstan hökuməti həqiqətən də Ukraynanın Aİ-yə üzv olması ilə bağlı müraciətini dəstəklədiyini bildirmişdi. O zaman yayılan rəsmi açıqlamada qeyd olunmuşdu ki, macar xalqı sülh istəyir və hərbi vəziyyətin diplomatik yolla həllinə yardım edəcək istənilən təşəbbüsə dəstək verir. 2022-ci il martın 1-də xarici işlər naziri Peter Siyarto bəyan etmişdi ki, Macarıstan Ukraynanın İttifaqa sürətlə üzvlüyünü dəstəkləyən səkkiz Aİ ölkəsinə qoşulacaq.

Həmin vaxt hərbi əməliyyatlar artıq bir həftə davam edirdi və Kiyevə zərbələr endirilirdi. O zaman Macarıstan hökuməti Aİ perspektivlərini və üzvlük vədini sülh üçün bir vasitə kimi görür, bu prosesin gərginliyi azaldacağına və müharibənin dayandırılmasına töhfə verəcəyinə inanırdı.

“Macarıstan hökumətinin mövqeyi bu narrativə əsaslanır. Həmin vaxt hələ suveren Ukrayna mövcud idi və onun Aİ-yə yaxınlaşmaq şansı vardı. İndi isə artıq tam suverenliyə malik olmayan bir ölkənin üzvlüyündən söhbət gedir”, – deyə V. Orban bildirib.

Macarıstan hökumətinin indiki mövqeyi əvvəlkindən kəskin fərqlənir. Bu gün Viktor Orban hesab edir ki, Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü nəinki mümkün deyil, hətta Macarıstan üçün açıq şəkildə zərərlidir. Yeni arqumentlərə bunlar daxildir: Ukraynanın mövcud statusunu tam suveren hesab etmək olmaz; ölkənin nəzarət etdiyi sərhədlər və ərazinin həcmi aydın deyil, əhalisinin sayı belə müəyyən deyil; ölkənin özünü təminetmə qabiliyyəti zəifdir və o, xarici dəstək olmadan fəaliyyət göstərə bilmir.

Rəsmi Budapeştin mövqeyindəki dəyişiklik təkcə ritorik deyil, həm də siyasi xarakter daşıyır. Belə ki, Macarıstan hökuməti Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünü dəstəkləməli olub-olmadığı barədə referendum təyin edib. V. Orbanın sözlərinə görə, “yox” cavabı ölkənin milli maraqlarını əks etdirir, çünki Aİ-yə üzvlük Macarıstan üçün ağır maliyyə, iqtisadi və sosial yük olacaq.

Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü məsələsində Budapeştin mövqeyi regiondakı geosiyasi gərginliklə və Macarıstan hökumətinin xarici siyasət strategiyası ilə sıx bağlıdır. 2022-ci ildəki rəsmi dəstək bəyanatı sülhü möhkəmləndirməyə yönəlmişdi, lakin bu gün qərarların qəbulunda milli maraqların qorunması və Aİ-də mövqe uğrunda mübarizə əsas rol oynayır.

Macarıstan hökuməti iddia edir ki, hazırkı Ukrayna dövlətçiliyi ölkənin Aİ-yə inteqrasiyasına imkan vermir. Aİ isə əksinə, “özünü təmin edə bilməyən” bir ölkəni üzv qəbul etmək istəyir. V. Orbanın fikrincə, bu, İttifaqın üzv ölkələri üçün əlavə maliyyə və siyasi yük yaradır.

Vüqar Seyidov

AZƏRTAC-ın xüsusisi müxbiri

Budapeşt